A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

Yezidilik -2- Bayramları, Kast Sistemi

Kategori Kategori: Özel Dosyalar | Yorumlar 0 Yorum | Yazar Yazan: Ferruh Dinçkal | 20 Ağustos 2007 16:22:19

Yezidilerin önem verdikleri dört dini bayram var. Bu bayramlara cemaat dışından gelen yababcılar da katılabiliyor. Yezidilik bir sır dini olduğu için tapınaktaki gizli tapımlara ve bu tapımlar sırasındaki törenlere ise cemaat dışından olanlar katılamıyor.

Yazının birinci bölümü - Yazidilik -1- Doğusu

Yezidiler günlük yaşamlarında üç kez güneşe dualar okuyorlar. Şafak sökerken doğuya dönülerek, doğan güneş karşılanıyor; öğleyin tepedeki güneşe dönülerek dua ediliyor ve güneş batarken batıya dönülüyor ve dua okunarak güneş uğurlanıyor. Yezidilerin Sabiler gibi bu tapınmalar sırasında secde etmiyorlar. Yezidiler’de toplu tapım yok. Herkes evin önüne çıkıp kendi tapımını yerine getiriyor. Toplu tapım yılda bir kez ve Laliş’te hac sırasında yapılıyor. Yılın ilk bayramı Nisan ayının ilk Çarşamba günü başlayan Sarisal (Farsça yeniyil) dir. Yezidiler günümüzde bu bayramı Nevruz bayramı olarak kutluyorlar ve onüç gün sürüyor. Gece ve gündüzün birbirine eşit olmasından sonraki ilk çarşamba, Zerdüşt’ün doğum yıldönümü olduğu için kutsal bir gün sayılır.

Yezidilerin kutladiği Yeniyıl bayramı, eski Babil yeniyıl bayramı Akitu ve Sabilerin Yeniyıl bayramı gibi bereket bayramı karaketeri taşıyor. Genelekselolarak Emir ve ailesinin refakat ettiği Baba Şeyh töreni başlatır. Melek Tavus standı köy meydanına getirilerek, üzerindeki örtü indirilir. Sincar dağlarındaki tören, Hilmeran tepesindeki Şerafeddin türbesinin çevresinde başlar. Gece göğe fırlatılan fişekler yeni yılın başladığını müjdeler.

Yezidilerin bundan başka, yalnız Laliş’te kutladıkları Temmuz’un 18’inden 21’ine kadar süren Şeyh Adi veya 40 gün Bayramı olarak bilinen bayram ve Şeyh Adi’nin biraraya getirdiği ilk cemaatin anısını tazelemek için yapılan Cemaat Bayramları da vardır. Cemaat bayramıi Ekim ayında yapılır ve sekiz gün sürer. Bu bayrama katılmak her Yezidi için zorunludur.

Yezidilerde Kast Sistemi
Yezidi cemaati kastlara ayrılmış bir topluluktur. Antik çağda Gnostik toplumlarda görülen bu hiyerarşiyi kapalı toplum olamasınında nedeleri ile Yezidiler bugüne kadar sürdürmüşler.
Piramidin tepesinde cemaatin dünyevi işlerinden sorumlu olan bir Emir bulunuyor. Emirlik babadan oğula geçiyor. Şeyhler bugün 3000 ailelik bir kast oluşturuyor. Başkanları olan Baba Şeyh Emir tarafindan atanıyor. Görevleri dini işlerle uğraşmak; ayrıca Laliş’te ve diğer yerlerde dini bayramların düzenlenmesinden de Şeyhler sorumlu. Pirler dini törenlerin düzenlenmesinde Şeyhlere yardım ediyor. Pirler arasından seçilen Baba Çavuş denilen Pir, Laliş tapınağının korunmasıyla görevli. Ayrıca pirlerin evlenmemiş olmasi gerekiyor.

Kavallar, Beşika ve Bahzani köylerindeki iki aileden seçiliyor. Görevleri, bayramlarda Laliş’e gelerek flüt ve iri defler çalarak ilahiler okumak, türküler söylemek. Ama yüzyılı aşkın bir süredir esas işleri, kendilerini tanıtmak için küçük bir tavus kuşu minyatürünü ceplerine koyarak teker teker Yezidi köylerini ziyaret etmek ve zekat toplamaktır. Bir sonraki sınıfı ise fakirler oluşturuyor. Fakirler siyah renkte eteklerine kırmızı bir kumaştan şerit geçirilmiş bir cübbe giyiyorlar. Fakirler zamanının çoğunu tefekküre dalarak ve dualar okuyarak geçiriyorlar. Bu sınıfdada fakirlik babadan oğula geçiyor. Yazizidi cemaatinin en ilginç sınıflarından biri de Koçaklar. Koçaklarin çoğu evlerini, yurtlarını terkederek Laliş’e gelip yerleşen hacılar. Aralarindan bazılarının Melek Tavus’la iletişim kuracak kadar telepatik güçleri olduğuna inanılıyor. Yezidi geleneğinde mavi renk tabudur. Bunun nedeni de 18.yüzyilin ortalarında bir Koçak’in bir gece odasını dolduran ışığın etkisiyle uyanıp, Melek Tavus’un ona bu renkten haşlanmadığını, mavi renkli gömleklerin uğursuz oldugunu söylemesi olmuş. O günden sonra Baba Şeyh’in buyruğuyla bütün mavi renkli gömlekler toplanıp yakılmış ve mavi renkli her şey yasaklanmış. Yezidiler’de dul kadınlardan ve genç kızlardan oluşan küçük bir Fakriyat sınıfı var. Cemaatin geri kalanını ise Müridler oluşturuyor.

Yezidiliğin en önemli sorunu bugün tam olarak tek bir Yezidilik’ten söz edilememesidir. Bunun nedeni kendilerine ait bir edebiyatları olmaması, kendi kültür ve inanışlarını yazıya dökmemeleridir. Ayrıca kendıleri hakkında yazılan kitapların hemen hemen tamamı yabancılar tarafından yazılmıştır. Bunun sonucunda ise Yezidi teolojisi bölgesel farklılıklar göstermıştır.
Bugün dünyada yaklaşik sekiz yüz bin kadar Yezidi vardir. Bu sayının azliğinin nedeni tarih boyunca bu inanışın hiç bir zaman güçlü olamaması ve bölge dinlerinin baskı, zulüm ve aşağılamalarına maruz kalmasıdır. Yezidilerin büyük çoğunlugu Musul’un yakinlarındakı Laliş’te yaşamaktadır.

Almanya’da da otuz bin kadar Yezidi vardir, bu ülke Yezidilere sığınma hakkı tanımıştır. Kürtçe konuşan Yezidiler bugünkü lideri Muaviye bin İsmail el-Yezidi, Asur kökenli olduklarını ve Azday halkı olarak anılmak istediklerini söylemektedir.

Yazı devamı ...

Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: 8.9 / 9 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış




'Dijital fişleme'
'Gezi Kuşağı' Türkiye'yi terk ediyor
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığında akşam pazarı...
Ders kitabına göre Gezi 'dış mihrakların işi'
#BeniBulAnne

Üçlü zirvede onaylanan 12 maddelik Tahran bildirisi
Suriye’de ölen isyancıların ailesine Türkiye’de ev sözü
ABD'nin İran'a yaptırımlarının Türkiye'ye etkisi ne olur?
Türkiye'de son seçim anketi açıklandı.
Gel de bu başkanın sözüne inan!

Bıçak kemiğe dayanmış!
Fitch'ten uyarı üstüne uyarı!!!
TL, değer kaybında Arjantin’le yarışıyor
Hayali düşmanla savaşan Türk ekonomisi
Erdoğan'ın ABD'nin elektronik ürünlerine boykot çağrısı dış basında…

ÇOCUK
Tek kullanımlık naylon poşetleri tüm mağazalarından kaldırıyor
Kadınlık hallerı, yaşanmışlıklar : Oğlum ölüyor galiba
Dünyanın en eski şişe mesajı Avustralya'daki kumsalda bulundu
Çocuk gelin sayısında utandıran birincilik

Umutsuz ve kitapsız olmayın
Türk Mitolojisinde Erlik Hanın Yeri Tasviri ve Kökeni
Nebil Özgentürk’ün gözünden: 11 dakikalik Aydin Boysan belgeseli
Robert kolej’de
İnsanlığın Karanlık Yüzü

Bir Süreç Olarak İnsan
Ütopya: Ayakları yerde, başı gökte
Atatürk ve Hegel : İki aklın buluşma noktaları
Mutluluk mu dedi biri…
Umut: Canlanan ve Canlandıran Yaşam Enerjisi

Yağma ve talanın süresi 49 yıla çıktı
Mercan kayalıkları için 400 milyon dolar
Dünya’nın 6.kitlesel yokoluş olayının eşiğinde
Bu banklar havadaki kiri küçük bir ormandan daha fazla çekiyor
20 yıl sonra Türkiye …!

Kripto para üretiyor olabilirsiniz!
Milyonlarca kişi cep telefonu ile tehlikede!
'Milyonlarca insanın kişisel verileri, ticari ve siyasi amaçla kullanıldı'
Güneş küresi icat edildi!
Robotlar işinizi elinizden alacak mı?

Yedi Neşeli Ahtapot
Bir şehri 2000 yıl sonra ortaya çıkardı
'Son Troyalı'nın iskeleti bulundu
Büyük Set Resifi'ni robotlar koruyacak
Annesi Neanderthal, babası Denisovan bir melez

Avustralya’da Z kuşağının dünya görüşü…
Türkiye’den göç %42 arttı.
Viyana yedi yılın birincisi Melbourne kentini geride bıraktı.
15 yılda 20.447 işçi “iş kazalarında” can verdi
Türkiye basın özgürlüğünde 180 ülke arasında 157. sıraya geriledi

Bir zamanlar sığınaktı
Işıltı
Yalnız mıyım değil miyim?
Aziz Sancar: Ülkeye küsüm
Gemi adamı cüzdanlı bir kadın!!!

Eğri Oturup
YALAN
Edebiyat Notları, Temmuz - Ağustos
Edebiyat Notları, Mayıs - Haziran
STRUMA

Museviliği benimsemiş tek Türk devleti : Hazarlar
İpek Yolu'nun kalbi: Özbekistan
Osman Hamdi Bey.
Ahilik
Nogay Türklerinden Atasözleri


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar









Basa git