Parlamento seçimi, Vucic'in siyasi hâkimiyetinin ve Sırbistan'da on yılı aşkın süredir hüküm süren düzenin oylandığı bir referandum olarak görüldü. Sırbistan yeni bir siyasi döneme giriyor. Sırbistan'da aylar süren öğrenci protestolarından doğan Öğrenci Listesi, parlamento seçimlerinde çoğunluğu kazandı. Eski Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic yenilgiyi kabul ederken, hareketin seçim başarısı ülke siyasetinde yeni bir dönemin kapısını açtı.


Lideri olduğu Sırp İlerleme Partisi'nin yaklaşık 1,72 milyon, Öğrenci Listesi'nin ise 2,2 milyon oy aldığını belirten Vucic, "Başka hiçbir parti parlamentoya giremedi. Voyvodina Macarları İttifakı üç, Arnavutlar bir sandalye kazandı. Sanırım SDA da bir sandalye elde etti," dedi. İlk tahminlere göre oy oranları sırasıyla yüzde 39,3 ve yüzde 52 düzeyinde.

Küçük partilerden herhangi birinin yüzde 3'lük seçim barajını aşıp aşmadığı ve sandalyelerin kesin dağılımı henüz netleşmedi. Ancak bu belirsizliğin seçimin galibini değiştirmesi beklenmiyor. Sonuç, parlamentodaki sandalye dağılımının değişmesinin ötesinde, Sırbistan'da on yılı aşkın süredir hâkim olan siyasi düzene yönelik güçlü bir itiraz olarak görülüyor.

Öğrenci hareketinden siyasi güce

Öğrenci Listesi'nin zaferi, hareketin geleneksel bir siyasi parti olarak kurulmamış olması nedeniyle dikkat çekiyor. Hareket, ülkenin siyasi kurumlarına ve hükümete duyulan tepkinin yanı sıra yolsuzluk iddiaları, medyanın durumu ve protestocuların hesap verebilirlik eksikliği olarak tanımladığı sorunlar etrafında büyüyen öğrenci eylemlerinden doğdu.

Sokakta başlayan hareket, desteğini seçim sandığına taşımayı başardı. Sonuçlar, Öğrenci Listesi'nin protestoların başladığı üniversite kampüslerinin çok ötesinde seçmene ulaştığını gösteriyor. En görünür destekçileri gençler olsa da kentli orta sınıftan, muhalefete yakın seçmenlerden ve daha önce yerleşik muhalefet partilerine destek vermek istemeyen yurttaşlardan da oy aldığı anlaşılıyor.

İktidar için ağır yenilgi

Seçim sonucu, Vucic ve Sırp İlerleme Partisi için büyük bir siyasi darbe niteliğinde. Vucic ve partisi, güçlü seçim örgütlenmesi, geniş siyasi etkileri, medya üzerindeki hâkimiyetleri ve Vucic'in kişiliği etrafında şekillenen siyasetleriyle yıllarca ülke siyasetine yön verdi. Seçim, bu modelin seçmen desteğinde ciddi bir sınıra ulaştığını gösteriyor.

Öğrenci Listesi'ni şimdi ne bekliyor?

Öğrenci Listesi için protesto hareketinden hükümete geçiş, seçimi kazanmaktan daha zor olabilir. Yeni yönetim ekonomi, dış politika, Avrupa Birliği ile ilişkiler, Kosova, güvenlik, enerji ve kamu maliyesi gibi alanlarda kararlar almak zorunda kalacak. Sırbistan'ın Rusya ve Çin ile ilişkileri de gündemindeki önemli başlıklardan biri olacak. Hareketin, seçimde kazandığı siyasi desteği etkili bir yönetime dönüştürüp dönüştüremeyeceği görülecek.

Sonuç Sırbistan için ne anlama geliyor?

Seçim, öncelikle ülke siyasetinde kuşak değişimine işaret ediyor. Gençlerin öncülük ettiği bir hareket, yıllardır siyasete yön veren iktidara karşı çoğunluğu elde etti. Yeni hükümetten kurumların ve yargının bağımsızlığı, yolsuzlukla mücadele, kamu yayıncılığı ve seçim koşulları konusunda adımlar atması beklenecek. Dış politikada da yeni bir dönem başlayabilir. Öğrenci Listesi, Sırbistan'ın AB üyelik süreci ve Brüksel ile Washington'la ilişkileri hakkında tutum belirlemek zorunda kalacak.

Moskova ve Pekin'le geleneksel yakınlığın nasıl sürdürüleceği de yakından izlenecek. Hareketin açık biçimde Avrupa yanlısı bir çizgi mi izleyeceği, yoksa daha dengeli bir dış politika mı benimseyeceği henüz belli değil. Vucic'in siyasi geleceği de belirsizleşti. Seçim öncesinde cumhurbaşkanlığından istifa eden Vucic'in ülkenin siyasi gündemini belirleme gücü yenilgiyle birlikte önemli ölçüde azalabilir. Partisi ise muhalefette kendisini yeniden yapılandırmak zorunda kalacak.

Asıl sınav şimdi başlıyor

Öğrenci Listesi seçimi kazandı. Ancak hareketin asıl siyasi sınavı, yönetimi üstlendiğinde başlayacak. Seçim kazanmak seçmenleri harekete geçirmeyi ve onları değişim talebi etrafında birleştirmeyi gerektiriyor. Ülkeyi yönetmek ise kurumlar, deneyimli kadrolar, ekonomi politikaları, uzlaşma ve zor kararların sorumluluğunu üstlenme becerisi istiyor.

Sırbistan'daki seçim hem siyasi bir kırılmaya hem de belirsizliklerle dolu yeni bir döneme işaret ediyor. Öğrencilerin yerleşik siyasi düzene meydan okuyabildiği artık açık. Bundan sonraki soru, onun yerine nasıl bir yönetim kuracakları.