2.Dünya Savaşı sırasında, Yahudiler'e yardım ederek Hitler'den kurtulmalarını sağlayan Türk büyükelçiler ABD'de kitap konusu oldu. ABD'li Yahudi yazar Arnold Reisman yeni yayınlanan "Holokost: Türkiye, ABD ve İngiltere" kitabında Yahudiler'i kurtaran büyükelçileri anlattı.

Kitapta Reisman, bu büyükelçiler sayesinde Avrupa’dan kaçan Yahudiler’in Filistin’e güvenle gittiğini anlattı. Reisman’a göre kendi kitabından önce Türkler’in Yahudiler’e savaş sırasında gösterdiği yardım tarihte gerektiği kadar anlatılmamıştı. Reisman kitabından belgeleri ile Türk-Yahudi dayanışmasını gösterdiğini ifade ediyor.

Reisman’ın bu dayanışmada en çok üzerinde durduğu isimler ise: “Behiç Erkin, Necdet Kent ve Selahattin Ülkümen”.

Behiç Erkin, eski Paris büyükelçisi. Eski bir İttihatçı olan Erkin, Harekat Ordusu’nda da görev yaptı. Bu dönemde Almanya’dan 1. Dereceden Demir Haç Madalyası alan Erkin, Kurtuluş Savaşı’nda Yunanlılar’a esir düştü. Cumhuriyetin kurulması döneminde Demiryolları Genel Müdürlüğü yapan ve demiryolu teşkilatının kurulmasında görev yapan Erkin, ardından Bayındırlık Bakanlığı yaptı. MİT’in kuruluşunda da çalışmaları olan Erkin, Budapeşte ve Paris’te büyükelçilik yaptı. Paris’te iken Türkiye’den göç etmiş Yahudiler’e vatandaşlık vererek Türkiye’ye gönderdi. Erkin’in kurtardığı Yahudi sayısının 20000’e yakın olduğu sanılıyor.

Necdet Kent ise savaş yıllarında Marsilya Başkonsolosu idi. Kent, Gestapo kamplarına giderek Türkiye kökenli Yahudiler’i kamplardan kurtarması ile ünlü idi. Necdet Kent’in de savaş sırasında pek çok Yahudi’ye vatandaşlık vererek kurtardığı kitapta anlatılıyor. Coca Cola yöneticisi Muhtar Kent’in babası da olan Necdet Kent, İsrail ve Türkiye’den bu dönem gösterdiği çalışmalar nedeniyle “üstün hizmet madalyası” aldı. Ayvalık Cunda’da Rahmi Koç tarafından Necdet Kent adına inşa edilmiş bir kütüphane bulunuyor.

İsrail tarafından verilen onur ödülüne layık görülen Selahattin Ülkümen ise savaş sırasında Rodos Başkonsolosu idi. Rodos’tan pek çok Yahudi’yi Türk vatandaşı yaparak kaçıran Ülkümen hakkında çekilmiş bir sinema filmi de bulunuyor.

Türkiye’nin toplamda 35000 civarında Yahudi’yi kurtardığını anlatan Reisman, bu olayın 500 yıl önce Yahudiler’in Avrupa’dan kovulduğu zamanda Osmanlı’nın kendilerine kucak açmasına benzediğini ve 500 yıllık bir ortak tarihi gösterdiğini söyledi.