Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu (TİSK) Türkiye'ye gelen 2,2 milyon Suriyelinin kalıcı olacağı varsayımından yola çıkarak ekonomiye etkilerini araştırdı. Hürriyet’ten Şebnem Turhan’ın haberine göre, Hacettepe Üniversitesi Göç ve Siyaset Araştırmaları Merkezi (HÜGO) işbirliğiyle yapılan çalışmaya göre, Suriyelilerin yüzde 54’ü 18 yaşından küçük, sadece 3686’sı kayıtlı çalışıyor ve çoğunluğu çocuk 400.000 Suriyeli kayıt dışı, düşük ücretli ve sağlıksız koşullarda istihdam ediliyor.


Öyle ki çocuklar eğitimsiz kaldığı gibi Türkiye’deki Suriyelilerin de hem eğitim durumu oldukça kötü hem de işgücü açısından niteliksizler. Suriyeliler, Türkiye’deki işgücü piyasasında işsizlik ve kayıt dışı baskısını artırırken çocuk işçiliği sorununu da büyütüyor. Ve Suriyeliler tarafından kurulan işyerlerinin tamamına yakını kayıt dışı.

Türkiye’de 150.000 Suriyeli bebek doğdu

Beş aylık saha çalışmasıyla Suriyelilerin en fazla olduğu 18 ilde ekonomide söz sahibi olan 134 kişiyle yapılan görüşmelerle hazırlanan rapor dün açıklandı. Rapor kamunun düzenlemelerinin kalıcı olduğu gerçeğine göre değiştirmesi gerektiğini vurguluyor. Rapora göre Türkiye’de 2,2-2,5 milyon Suriyeli var. 150.000 çocuk Türkiye’de doğdu ve 18 yaşından küçük Suriyelilerin sayısı 1,2 milyon. Beş yıl içinde Suriyeli sayısının 3,5 milyona çıkma ihtimali çok yüksek. 600.000 okul çağındaki çocuktan ise sadece yüzde 15-20’si eğitim alırken Suriyelilerin yüzde 90’ı kamplar dışında yaşıyor. Kayıt dışı çalışan Suriyelilerin ise Türk işçilerin üçte biri ücretine razı olduğuna dikkat çekiliyor.

Gaziantep’te 150.000 Suriyeli çalışan

Araştırmayı yöneten HÜGO Müdürü Murat Erdoğan kayıt dışı çalışan Suriyeli sayısına ilişkin, sadece Gaziantep’te 150.000 civarında toplamda ise 400.000 civarında olduğunu tahmin ettiklerini söyledi. Erdoğan’ın verdiği bilgilere göre geçici koruma altındaki Suriyelilerin çalışma hakları için bir düzenleme bulunmaması nedeniyle kayıt dışı ekonomi ve kayıt dışı istihdam çok yoğun. Özellikle mevsimlik işçilik olmak üzere tarım, inşaat, tekstil ve imalatta yoğun hareketlilik var. Hatta çocuk işçilik konusu da yeniden gündeme geldi.


Ucuz işçilik nedeniyle işlerini kaybeden ya da kaybetme riski içinde olan Türkiye vatandaşlarının sayısı ve huzursuzluğu artıyor. Öyle ki araştırma Suriyelilerin çalışmasına izin verilmemesi gerektiğini düşünenlerin oranının Suriyelilerin yoğun olduğu bölgelerde yüzde 44 diğer illerde yüzde 48 olduğunu gösteriyor. Erdoğan Türkiye’deki yüzde 10’u aşan işsizlik oranının bu sonuca neden olduğuna dikkat çekerken kamuoyu desteği ve iş dünyası işbirliğiyle sağlanacak istihdam olanaklarının bu sonuçları değiştirebileceğini savunuyor.

Hayvancılıkta 100.000 istihdam

Raporda hayvancılık sektörünün Suriyeli istihdamı için gönüllü olduğu belirtilerek şöyle devam edildi:

“44 milyon küçükbaş, 14 milyon büyükbaş hayvan bulunurken, çobanlıkta ciddi açık var. Bu çerçevede yaklaşık 100.000 kişilik bir istihdam potansiyelinin Suriyeliler dikkate alınarak planlanabilir. Gıda ve imalat da Suriyelilerin istihdamı için cazip alanlar.”

İstihdam için teşvik istiyorlar

Rapor sonuçlarına göre Suriyeliler içinde meslek sahibi olanların oranı çok düşük. Üniversite mezunu sayısı 35.000 civarında. Bu sayı, Suriyelilerin eğitim ve nitelikleri bakımından karşı karşıya olunan sorunu ortaya koyuyor. Suriyeliler istihdamın devlet öncülüğünde yapılması da iş dünyasının talebi. İş dünyasında Suriyelileri yabancı statüsünde çalıştırmanın getireceği ilave maliyetler konusunda devletin teşvik vermesini istiyor.

Kayıtlı ve sınırlı ölçüde istihdam

TİSK Başkanı Yağız Eyüboğlu Suriyeli sığınmacıların ucuz işgücü olması nedeniyle yoğun bulundukları bölgelerde ücret düzeyinde düşme, Türkiyeli işgücünün işini kaybetmesi gibi olumsuzluklar gözlendiğine dikkat çekerek kayıtlı işyerleri ve işletmeler bakımından da haksız rekabet oluşturduğunu vurguladı. Eyüboğlu iş dünyasının çalışma haklarına ilişkin düzenleme yapılması talebine işaret ederken Suriyeli sığınmacıların mesleki yeterlilikleri çerçevesinde bazı bölge ve sektörlerde sınırlı ölçüde istihdam edilmelerinin uygun olacağını belirtti. Suriyeliler hakkında tam ve sağlıklı veri bulunmamasının doğru politika uygulanmasını önlediğini söyleyen Eyüboğlu çalışmaların bir bakanlık eliyle koordine edilmesi gerektiğini kaydetti. Eyüboğlu kamu ve STK temsilcilerini ortak bir platform oluşturarak çalışma planı hazırlaması gerektiğini kaydetti.

Denizli, Gaziantep’ten şikayetçi

Suriyelilerin yoğun olduğu Gaziantep’te kayıt dışı tekstil işinde çalıştırılmalarından Denizlili tekstilci rahatsız. Denizli esnaf ve sanayicisi, geleneksel olarak rekabet içinde oldukları Gaziantep’in Suriyeliler sayesinde düşük maliyet imkanına kavuştuğunu ve artık Gaziantep’le rekabet edemediklerini ifade ediyor.

İş dünyası ne istiyor?

İş dünyasının talepleri şöyle:

-Suriyelilerin kayıt sistemi gözden geçirilsin ve nitelikleri ayrıntılı olarak ortaya çıkarılsın. Böylece potansiyel iş alanları tespit edilebilir.
-Kapsamlı, bütünleşik bir plan dahilinde istihdam imkanı yaratılmaması halinde, Suriyelilerin Türkiye ekonomisini bozma ihtimali çok yüksek.
-Devletin performansı takdir ederken, kayıt ve yerleştirme ile yasal ve idari düzenlemelerin hızla hayata geçirilmesini istiyor.
-Suriyelilerin mevcut koşullarda istihdam edilebilmeleri için sektörel-bölgesel analizlerin yapılması ve çalışma haklarındaki belirsizliğin ortadan kaldırılması gerekiyor.

Kaynak : Hürriyet