Göztepe’de bir gece… Sessizlik içinde oturuyorum, düşünüyorum, gözlerimi karşı duvarda eriyen bir şövalyeye dikiyorum. O resmin kim tarafından nasıl yapıldığını, hangi emeğin ve hangi hayalin arkasında doğduğunu sorguluyorum. Her fırça darbesi, bir direnişin sessiz çığlığı gibi geliyor bana. Ertesi gün geldiğinde, hayatın çatısı altında insanların çığlıklarını dinliyorum. Emekçilerin haklı şikayetlerini, söylenmemiş isyanlarını işitiyorum. Hayat, kimilerine göre basit bir çizgi, kimilerine göre karmaşık bir labirent.

Ben nefesimi boşuna harcamamaya özen gösteriyorum; her söz, her düşünce, her his bir ağırlık taşıyor. Çünkü inanıyorum ki, her kelimenin hesabı sorulacak bir gün.

Bu gece ve bu gün, devrimci bir tasavvufun aynası. İçimdeki sessizlik, dış dünyadaki adaletsizliğe bir ayna tutuyor. Ruhumun derinliklerinde, bireysel ve kolektif özgürlüğün birleştiği bir bilinç yükseliyor. Eriyip giden şövalye, sadece bir resim değil; geçmişin ve geleceğin, direnişin ve umudun sembolü.


Moses Hess (1812–1875), sosyalist devrim düşüncelerinin de öncülerindendir. Hess, 19. yüzyılın ortalarında Avrupa’da şekillenen siyasi ve sosyal dönüşümlerin tam merkezinde yer almıştır. Marx ve Engels ile çağdaş olan Hess, sosyal adalet, eşitlik ve kolektif haklar üzerine derinlemesine düşünmüş ve bu fikirleri hem entelektüel hem de toplumsal bir perspektifle geliştirmiştir. Avrupa’da Yahudilerin maruz kaldığı sistematik ayrımcılık, sosyal dışlanma ve asimilasyon baskısı, onun politik ve kültürel görüşlerinin temelini oluşturmuştur. Hess’e göre, Yahudilerin yaşadığı toplumsal baskılar yalnızca bireysel çözüm ve entegrasyon çabalarıyla ortadan kaldırılamazdı; bunun yerine, ulusal ve kültürel bir bilinçlenme süreci ile birlikte radikal toplumsal dönüşümler gerekliydi.

Hess, özgürlüğün salt sınıfsal bir mücadeleyle sınırlı olmadığını savunmuştur. Ona göre gerçek özgürlük, hem ekonomik hem sosyal hem de kültürel alanlarda eşitlikçi bir yeniden yapılanmayı gerektiriyordu. Bu bağlamda, ulusal kimliğin ve kültürel mirasın korunması ve güçlendirilmesi, bireysel özgürlük kadar kolektif bir zorunluluk olarak görülmeliydi. Hess’in bu düşünceleri, modern Siyonizm’in temel taşlarından biri olan Yahudi ulusal bilincinin uyanışına ilham vermiştir.

Ayrıca Hess, sosyalist idealleriyle Siyonizm’i birleştirerek, yalnızca bir vatanın kurulmasını değil, aynı zamanda o vatanın içinde adalet, eşitlik ve kolektif refahın sağlanmasını da savunmuştur. Ona göre, ulusal kurtuluş ile sosyal devrim birbirinden ayrı düşünülemezdi; çünkü bir toplum sadece kendi topraklarında özgür ve bağımsız olurken, aynı zamanda toplumsal eşitliğe ve adalete dayalı bir yaşam inşa edebilirdi. Bu yönüyle Hess, hem entelektüel hem de pratik düzlemde modern siyasetin ve sosyal hareketlerin erken öncülerinden biri olarak tarih sahnesinde önemli bir yer edinmiştir.

Eğer Moses Hess 2025 yılında yaşıyor olsaydı, onu yalnızca bir filozof ve sosyalist öncü olarak değil, dijital aktivizmle güçlendirilmiş bir devrimci olarak da düşünebiliriz. Hess, sosyal medyanın sınır tanımayan erişim gücünü, küresel iletişim ağlarını ve veri odaklı kampanyaları stratejik bir araç olarak kullanırdı. Artık devrim sadece sokaklarda ve fabrikalarda değil, Twitter, X, Instagram, TikTok ve YouTube gibi platformlarda da şekillenirdi; Hess, toplumsal hareketlerin dijital görünürlüğünü artırarak, yerel sorunları uluslararası gündeme taşır ve farklı coğrafyalardan insanları ortak amaç etrafında birleştirirdi.

Hess’in modern versiyonu, özellikle Türkiye’de ve dünya genelinde otoriterleşme eğilimleri, ekonomik krizler, gelir eşitsizlikleri, işsizlik ve kimlik temelli çatışmalar gibi karmaşık sosyal sorunlara ışık tutardı. Sosyal medya ve dijital aktivizm sayesinde halkın bilinçlenmesini hızlandırır, yanlış bilgilendirme ve devlet kontrolünü aşarak alternatif anlatılar üretirdi. Kriz dönemlerinde, Hess, ekonomik ve politik yapıları analiz eder, otoriter politikaların toplumsal sonuçlarını gözler önüne serer ve halk hareketlerinin stratejik yönlerini belirlemeye çalışırdı.

Ayrıca Hess, küresel dayanışmayı teşvik ederdi. Farklı ülkelerdeki direniş hareketlerini dijital olarak birbirine bağlayarak, bilgi paylaşımını ve örgütlenmeyi güçlendirirdi. Mesela ekonomik krizlerle mücadele eden Latin Amerika toplulukları ile politik baskılar altında olan Doğu Avrupa ve Orta Doğu hareketlerini birbirine bağlayan sanal ağlar kurabilir, böylece yerel mücadeleleri küresel bir perspektife taşırdı. Hess’in modern devrimciliği, yalnızca politik değişim için değil, aynı zamanda toplumsal bilinçlenme ve kültürel dönüşüm için de bir platform oluştururdu.

Kısacası Hess 2025’te, klasik sosyalist düşüncelerini modern teknolojilerle harmanlayarak, hem yerel hem küresel ölçekte toplumsal değişimi teşvik eden bir dijital stratejist ve devrimci figür olarak karşımıza çıkardı. Onun vizyonu, devrim fikrini sadece bir teori veya ideal olarak bırakmaz; sosyal medya, dijital iletişim ve uluslararası işbirlikleriyle somut eyleme dönüştürürdü.

Ayrıca Hess, sosyalist idealleriyle Siyonizm’i birleştirerek, yalnızca bir Yahudi vatanının kurulmasını savunmakla kalmamış, aynı zamanda bu vatanın içinde adaletin, eşitliğin ve kolektif refahın tesisi için somut önerilerde bulunmuştur. Ona göre, ulusal kurtuluş ve sosyal devrim birbirinden ayrı düşünülemezdi; çünkü bir toplum ancak kendi topraklarında özgür ve bağımsız bir biçimde var olabildiğinde, aynı zamanda toplumsal eşitliğe dayalı bir yaşam biçimi inşa edebilirdi. Hess, bireylerin ve toplulukların yalnızca siyasi özgürlüklerini elde etmelerini değil, ekonomik adalet ve sosyal dayanışma üzerinden gerçek bir toplumsal dönüşümü gerçekleştirmelerini de hedeflemiştir.

Bu yaklaşımı, onun fikirlerini sadece teorik düzeyde değil, pratik uygulamalar açısından da özgün kılmıştır. Hess, bir vatanın kurulmasının sembolik bir kurtuluşun ötesine geçip, halkın yaşam koşullarını iyileştirmeye, sınıfsal farklılıkları azaltmaya ve toplum içindeki dayanışmayı güçlendirmeye hizmet etmesi gerektiğini savunmuştur. Ona göre, bir toplumun özgürlüğü ve bağımsızlığı, ancak bireyler arasında adil bir paylaşım ve kolektif refahın sağlanmasıyla anlam kazanır.

Bu yönüyle Hess, hem entelektüel hem de pratik düzlemde modern siyasetin ve sosyal hareketlerin erken öncülerinden biri olarak tarih sahnesinde önemli bir yer edinmiştir. Sadece bir ideolog olarak kalmayıp, fikirlerini sosyal yapı ve toplumsal kurumlar üzerine düşündüğü ve önermelerde bulunduğu için, onun yaklaşımı çağdaş siyasi düşünce ve toplumsal reform tartışmaları için hâlâ ilham verici bir referans olmayı sürdürmektedir. Hess’in bu sentezi, ulusal kimlik ile toplumsal eşitlik arasındaki zorunlu bağa dair derin bir anlayışı temsil eder ve modern siyasi hareketlerin sosyal içerikli yaklaşımlarının öncüsü olarak değerlendirilmesini sağlar.

Moses Hess: Devrimci Bilinç ve Kolektif Özgürlük

Moses Hess, 19. yüzyılın radikal düşünürlerinden biri olarak, özgürlük, adalet ve devrim anlayışını hem bireysel hem de kolektif boyutlarda işler. Onun fikirleri, halkların kendi kaderini tayin etme hakkı ve bilinçle hareket etme mücadelesi açısından Ree Ata Peraşa'nın ruhuyla güçlü bir paralellik gösterir. Peraşa, halkın kendi tarihini, kültürünü ve haklarını bilmeden gerçek özgürlüğe ulaşamayacağını simgeler. Hess de benzer şekilde, halkların kendi geçmişini ve sosyal koşullarını anlamadan, bağımsız ve adil bir toplum inşa edemeyeceklerini savunur.

“Aftara VeAya Bayom Au” ve Günlük Devrim

Hess’in yaklaşımında, “Aftara VeAya Bayom Au” ifadesi kritik bir öneme sahiptir. Bu öğreti, her günün, geçmişin mirasını onurlandırmak ve geleceğe umutla bakmak için bir fırsat olduğunu hatırlatır. Hess’in devrimci bilinci, günlük yaşamın her anını bir farkındalık ve eylem fırsatı olarak görür. Günümüzde politik farkındalık, toplumsal hareketler ve küresel adalet mücadelesi açısından bu bakış açısı hâlâ ilham vericidir. Onun mirası, devrim ve özgürlük arayışının zaman ve mekân tanımadığını gösterir.

Dini Kaynaklarla Paralellik

Hess’in düşünceleri, sadece modern sosyalist ve Siyonist çerçevede değil, farklı dini ve etik öğretilerle de paralellikler taşır.

• Yahudi Geleneği: Halkın kendi topraklarına dönmesi ve özgürlüğünü kazanması, kutsal metinlerde sıkça vurgulanır. Hess, bunu sosyalist ideal ile birleştirerek, bireysel ve kolektif özgürlüğü aynı anda savunmuştur.
• Hristiyan Sosyal Adalet Öğretileri: Adalet ve mazlumların hakkını savunma temaları, Hess’in fikirleriyle örtüşür. Kolektif sorumluluk ve dayanışma, Hess’in toplum anlayışında merkezi bir rol oynar.
• İslam’da Toplumsal Bilinç: Adalet ve eşitlik, toplumun korunması ve bireylerin haklarının güvenceye alınması gibi öğretiler, Hess’in devrimci ideallerine anlamlı bir paralel oluşturur.

Hess’in Günümüz Dünyasındaki Relevansı

Bugün, Hess’in fikirleri, halkların bilinçlenmesi ve kolektif eylemleri için hâlâ güçlü bir rehberdir. Küresel adalet hareketleri, politik farkındalık kampanyaları ve yerel toplumsal hareketler, Hess’in mirasını yaşatmaktadır. Onun mesajı açıktır: Halklar, kendi tarihini, kültürünü ve haklarını bilerek özgürlük ve adalet için mücadele etmelidir.

Moses Hess’in devrimci düşüncesi, sadece kendi çağında değil, bugün de halkların bilinçlenmesi, kolektif eylemler ve adalet arayışı için zamansız bir çağrıdır. Her birey ve toplum, Hess’in rehberliğinde kendi özgürlüğünü ve hakkını savunma yolunda bir adım atabilir.
Ve şimdi, gözlerini kapat ve içindeki sessizliği dinle… Her nefes, her düşünce, her titrek kalp atışı, adaletin ve özgürlüğün bir çağrısıdır. Hess’in mirası, yalnızca bir fikir değil; senin ve benim içinde yükselen bir devrim ateşidir. Tarih, sessizce beklemez; sen adım attığında, zaman ve mekan birleşir. Diren, bil, paylaş… Çünkü her kelime, her eylem, evrensel özgürlüğün yankısını taşır.