Son yirmi veya otuz veya elli yılda gerçekleştirilen bilimsel çalışmalar, araştırmalar, incelemeler, kimi roman ve öykü, kimi şiir, Toplumsal Tarihin bir dalı biçiminde gittikçe gelişen İşçi Hareketi Tarihi’nin kimsesiz olmadığını gözler önüne serdi. Toplumumuz, kadın ve erkek emekçiler, işçiler, gençler, ortaokul ve lise öğrencileri, üniversitelerde dirsek çürüten çocuklarımız, torunlarımız kendi tarihini tanımak, bilmek, öğrenmek istiyor.

Tarihimizin, toplumsal tarihimizin tanınmaması, tanıtılmaması için devlet, devleti temsil ettiğini iddia eden siyasi partiler, hele tek-partiler, güya üniversiteler ve yöneticilerinin kimi ellerinden geleni arkalarına koymadılar/koymuyorlar. Bunu tarihi süreçi içinde irdelemek mümkün. İşçi hareketi tarihinin varlığını ispat etmek te.

Bizzat işçi hareketi, sendikalar, işçi örgütlenmeleri, dernekler, araştırma merkezleri, kimi vakıf ve benzeri kurumlar aracılığıyla kendi tarihinde yaşanan, yaşatılmak istenen hafıza kaybını önlemeye çalışıyor. Çok iyi.

İşçi hareketi tarihinin kendine özgü, denenmiş araç ve gereçleri ile araştırma yöntemleri bu konuda işimize yarayacaktır mutlaka. Değişik çalışmalarımda onları sunmaya çalıştım. Başka birçok bilim kadını, bilim adamı, uzman, sendikacı ve işçi de. Son yıllarda anılarını yazan, yayınlayan birçok kahramanımız var.

İşçi hareketi tarihinin resmi tarihle hesaplaşmasının zamanı geldi, hesaplaşma sürüyor da. Bu alanda yıllardır yapılan çalışmalara mutlaka yenileri eklenmeli.
Böylece daha yüksek sesle « Ülkemizde işçi hareketi tarihi sahipsiz değildir » dememiz mümkün olacak.

Ülkemizde işçi hareketi tarihinin tarihi kökenleri vardır: Osmanlı İmparatorluğu’ndan ve Tarih’ten, geçmişimizden, geçmiş ama henüz geçilememiş, tümüyle yazılamamış tarihimizden gelen.

Tarihten gelen kaynakların bir bölümünü bizzat biz bulup çıkarabiliriz : Arşivler bunun için.

İncelemek istediğimiz, incelediğimiz dönemin günlük gazeteleri, dergileri de birinci elden kaynaklar olarak bizi bekliyorlar. Milli kütüphanelerde tozlu raflarda. Onları oralardan çıkarıp « taramalıyız ».

Kaynaklarımızın bir bölümünü ise bizzat yaratabiliriz. İşte burada Sözlü Tarih ve araç-gereçleri imdadımıza yetişiyor. İlgilediğimiz dönemde yaşamış olanlara yaşadıklarını anlattırarak teybe almak. İyi hazırlanmış sorularımızla anlatılanları derinleştirmek. Sözlü anlatımları böylece tarihe mal etmek.

İşte rahmetli Bülent Ecevit’le 10 Mayıs 1989’da, ekitapta açıkadığım bir vesileyle geldiği Paris’te yaptığımız söyleşinin amacı buydu : 1961 ile 1965 arasında CHP’nin koalisyon hükümetinde Çalışma Bakanı, dönemin en umut veren siyasetçilerinden biri olarak Ecevit’in anlattıklari birinci ağızdan aktarılan önemli bir kaynak olarak bize sunduğu bir armağandır. Kıymetini bilelim. Kendisine ve eşi rahmetli Rahşan Hanım’a ne kadar teşekkür etsek azdır. Bizim aracılığımızla sözleri çok sevdikleri emekçi kitlelere ulaşıyor. Ulaşmalı. Ulaştılar. Ulaşacaklar.

Rahmetli Bülent Ecevit’le 10 Mayıs 1989’da yaptığım uzun söyleşi, İşçi Hareketi Tarihi alanında bütün unsurlarıyla devlet aygıtının iş ve çalışma ve sendikal örgütlenme içindeki mekanizmalarını, çalış(ama)masını ve yöntemlerini açıklayıcı birçok unsur taşıyor, sendikacıların bir bölümüyle devlet aygıtı ve değişik kurumları arasındaki içli-dışlı, bazen epey garip ve kimi zaman « tehlikeli » ilişkileri gözler önüne seriyor.

Sendikalar içinde demokrasi eksikliğini ve hatta yokluğunu da.
İşçilerin, Mart 1989’da, hemen öncesinde ve hemen sonrasında yaptıkları gibi, sendikaları aşarak, sendikacıların tehditlerini umursamayarak eylemleri bizzat düzenlemeleri edilğinlikten etkinliğe gidişi muştuluyordu. Ecevit bizzat saptama olanağı bulduğu bu gelişimi de anlatıyor. Vurguluyor.

1989 Baharı unutulmamalı. Ne de 1 Mayıs 1989’da öldürülen Mehmet Akif Dalcı ve diğerleri.

1950’lerden beri siyasetin içinde yer almış, çalışmış, şair, CHP’nin genç militanı, Ulus gazetesinin çalışkan gazetecisi, milletvekili ve genç bakanı, konumuz açısından son derece tayin edici bir dönemde 1960’ların başında Çalışma Bakanı olmuş, iş dünyası ve sendikal hareket açılarından belirleyici ve tarihi iki özel yasanın hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında birinci derecede rol oynamış Bülent Ecevit’in anlatacakları işçi hareketi tarihi açısından önemliydi ve mutlaka yazılmalıydı. Bunu gerçekleştirebilmek umuduyla Ecevit’le söyleşi benim için bir tür yükümlülüktü.

Aradan geçen 34 yıl ve bugün İşçi Hareketi Tarihi alanında tanık olduğumuz gelişmeler Bülent Ecevit’in ve Çalışma Bakanı olarak yaptıklarının önemini daha açık bir biçimde gösteriyor. Yapacağımız söyleşiyi ciddiyetle hazırlamam bu nedenlerle bir tür görevdi. Kendi kendime yüklediğim bir görev. Keşke daha fazlasını yapabilseydim.

Bülent Ecevit’le 10 Mayıs 1989’da bu söyleşiyi bu amaçlarla yaptım:
1960’lı yıllardan günümüze işçi hareketi ve yaşadığı safhalar ağırlıklı olarak ele aldığımız konunun başındaydı.

Bülent Ecevit’in 1963’te çıkarılan 274 sayılı Sendikalar Kanunu (SK) ile 275 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu’nun (TİSGLK) mimarı Çalışma Bakanı olması tartışmamızı ilginç kılmaya adaydı. Yasaların hazırlanışındak aşamalar da. Başbakan rahmetli İsmet İnönü’nün samimi ve hakiki desteği ve teşvikiyle Ecevit epey zorlanarak bile olsa bu iki yasanın çıkarılmasını kotardı : 1961 Anayasası ile tanınan ve güvence altına alınan grev hakkı ile sendika hakkı artık yasalaştırılıyordu. Az şey değil.
Anlatılması gereken, okunması gereken bir eylem olarak buyurun lütfen : « İşçiler Sahaya İnmeli », Bülent Ecevit’le Söyleşi, 10 Mayıs 1989, ekitap.ayorum.com sitesinde hediye olarak sunuyoruz.