Bir Ada Hikayesinin ilk kitabı üzerine düşünmeye başladığımda aklıma ilk önce neden roman okuruyorum diye sormak geldi. Neden şiir, öykü, masal okuyorum? Bir dolu yanıt var kuşkusuz. Zaman geçirmek için. Eğlenmek için. Öğrenmek için. Yaşamı, kendimi tanımak için. Ama iş romana gelince bu soru daha bir ağırlık kazanıyor. Çünkü roman okumak, sürekli koşturduğumuz yaşamlarımızda bizden zaman ve bir o kadar da önemlisi adanmak istiyor.

Bir şiir kitabını ya da bir öykü kitabını okumak için hiç de zaman ayırmak gerekmez aslında. Onları günün her hangi bir anına, araya sıkıştırabiliriz. Ama romana gelince… Roman yalnızca zamanımızı değil, bizi de bizden bir süre çalar. Ama yalnızca iyi bir roman yapabilir bunu. Ve yalnizca iyi bir roman için yapmamız gerekir.

İyi bir roman nedir peki?

Bir soruyu yanıtlamadan başka bir soruyla çarpıştım birden. Neden Bir Ada Hikayesi”ni bu kadar beğendimi düşünüyordum, neden roman okuyorum, iyi bir roman nedir, ne yapar sorularina geldim.

Ama belki de bütün bu sorulara vereceğim yanıt aynı. Öyleyse yine başa dönüp, neden Bir Ada Hikayesi”ni bu kadar beğendim diye soracağım kendime.

Bir Ada Hikayesi’nin çok güzel bir dili var. Türkçe. Ama hem yalın, hem canlı, hem de yaşayan bir Türkçe. Kulağımı, Türkçe’nin kendi ezgisinden, tınısından ayrı düşerek tırmalayan sözcükler, sesler yok.

Yaşar Kemal, duyumsamak diyor, hissetmek değil. Giyit diyor, elbise sözcüğünü hiç kullanmıyor. Yitmek diyor, kaybolmak değil. Öylesine doğal bir biçimde yok ki Türkçe olmayan, Türkçenin tınısını bozan sesler. Menevişlemek, balkımak, ağmak gibi sözcükler romanın canlı, insan sevgisi ile dolu, masalsı havasını bütünlüyor sanki. Yazdığı dile saygı duyuyor Yaşar Kemal.

Öyle zengin bir dille yazıyor ki… Kuşlar, böcekler, çiçekler, otlar, insanlar, halklar adları, kokuları, renkleri, özlemleri, korkuları, efsaneleri ile, dünyanın, yaşamın ta kendisi gibi sarıp sarmalıyor okuyanı. İçine çekiveriyor. Sayfalara sığmış, doluşmuş, sanki sayfalarla sınırlanmış değil de içinde dünyanın kendisini barındırırmış gibi. Sözcüklerle bir baştan, özenerek yaratılıyor dünya.

Yaşayan, oynak bir dil. Yaşar Kemal de katkıda bulunuyor dile. Yeni sözcükler, ama Türkçe’nin güzelliğinden, içinden çıkmış sözcükler, kulakları tırmalamadan, bu da neymiş dedirtmeden, anlamı zorlamadan anlam kazanıyor. Yıldırdamak, nennilemek, ığralımak gibi sözcükler anlatım içinde anlam kazanıyorlar.

Coskuyla anlatıyor Yaşar Kemal. Sevgiyle. Sanki kendinden geçerek. Bir konu içinde bir bakıyorsunuz bir efsaneye başlamış, ya da geçmişe inmiş, ya da bir düşe geçmiş. Coşkuyla, önü alınamaz bir sevgiyle, heyecanla yazdığını duyumsuyor, yüreğinizden yakalanıyorsunuz.

Masalsı bir anlatımı var. Bu masalsı anlatım, yerlerin, olayların gerçekliğine, anlattığı kişilerin, olabilirliğine gölge düşürmüyor. Tam tersine, bizi onlara daha yakınlaştırıyor. Güzel Türkçesi, masalsı, coşkulu, sevgi dolu anlatımı, gerçek yaşamın içinden çıkmış sanki bir zamanlar komşumuz, sevdiğimiz olmuş gibi canlı roman kahramanları, insana yaşamın bir anlamı olduğunu, sevginin, kardeşliğin, dostluğun, dünyanın güzelliklerinin bu anlamın ta kendisi olduğunu duyumsatıyor. Daha da önemlisi bunlara ulaşılabileceğine inanıyorum okurken. Böyle coşkuyla yazabilmek icin böyle coşkuyla içinde yaşattı tüm bunları diye düşünüyor, bir kez daha mutlanıyorum.

Anlattığı yerleri seviyorum. Gözlerimin önünde, yüreğimde bir yer, anlam, özlem kazanıyorlar hemen. Oralarda olmak, o bahçelerde, o evlerde, onlarla yaşamak istiyorum. Dahası, okurken sanki yaşıyorum da.

Anlattığı insanları seviyorum. Acılar çekmiş, ruhları yara almış, kimi zaman insanlıktan çıkmış, ama içlerinde bir yerlerde saklı insanı güzelliğe, yaşama, sevgiye, aydınlığa çıkarmış insanlar. Poyraz Musa, Vasili, Lena insanın çekebileceği acıların, görebileceği çirkinliklerin, vahşetlerin hemen hepsini yaşamışlar. Poyraz Musa, cocuk yaşında askere alınmış, doksan bin askerin kırıldığı savastan kurtulmuş, eşkiyalık yapmış. Vasili Çanakkale cehenneminden kurtulmuş, sırtında yüzlerce ölmüş, kokmuş askeri taşımış. Lena dört oğlunu yitirmiş Çanakkale cehenneminde. İliklerine kadar yaşamışlar korkuyu, öfkeyi, nefreti ama yine de sevgiye, güzelliğe, dostluğa, umuda açık yürekleriyle kopmuyorlar yaşamaktan. Umutlanıyorum. Yürek titremelerini seviyor, onlarla yaşamak, onlarla közde balık, kabak çiçeği dolması yemek, kahve içmek, söyleşmek istiyorum.

Belki göçmenlikten gelen bir ruh ürpermesi ile okuyorum, ülkemin, doğduğum büyüdüğüm coğrafyanın, insanlarının böyle canlı anlatılması içimdeki özlemi körüklüyor. Kitabın sayfalarından uzaklaştığım anlar, bir süre yaşamım, kitabı okuduğum tramvay ya da odam, bana kuru, yavan, öyle oluşu ile gerçek dışı geliyor. Sonra Bir Ada Hikayesi”ni coşkuyla anlatan yazar ya burada olsaydı neler görürdü diyorum. Yavaş yavaş dünyama başka bir gözle bakıyor, onu bu haliyle sevmeye başlıyorum. Benim dünyam da böyle zengin diyorum. Böyle canlı, böyle kötülüklerle dolu, çok çirkin olabiliyor ama öyle güzelleştirilebilir ki. İkisi hep bir arada. Nasıl Bir Ada Hikayesinde güzellik, sevgi, kardeşlik baskın çıktıysa, benim dünyamda, benim zamanımda da bu güzellikler baskın çıkabilirler. İnanıyorum.

Ve öğrendiğimi ayrımsıyorum. Sevmeyi. Güzelliği görmeyi, aramayı… Yaşama nasıl anlam katılabileğini… Kimi düşünceyle kimi yürekle…

Birden neden roman okuduğumu kavrıyorum. İyi bir kitabın ne yaptığını. Sanatın ne yaptığını. Neden onlarsız olamayacağımı.

Güzeli gören gözlerim, her yerde onu aramaya başlıyor. Ve yaşama anlam katabileceğime inanmaya başlıyorum.

Neden Bir Ada Hikayesi’ni bu kadar sevdiğimi biliyorum. Sevgiye, dostluğa, kardeşliğe, dünyanın, insanın güzelliklerine Yaşar Kemal’le inanıyor, umut etmeye başlıyorum. Mutlu oluyorum.

Beni mutlu ettiği icin seviyorum Bir Ada Hikayesini. Korkularımdan sıyrılıp, korkularıyla, içlerinde yaşattıkları acılar, pişmanlıklar, özlemlerle insanı sevebileceğimi görüyorum.

Bir Ada Hikayesi aslında büyükler için bir masal.