Başkan Trump, ikinci dönem başkanlık seçimleri için yürüttüğü kampanyada, yeni savaşlar başlatmak yerine barış elçisi olacağına söz vermişti. 2025 yılında dünya büyük çatışmalara tanık oldu; bunlardan en endişe verici olanı, nükleer silahlara sahip iki komşu ülke olan Hindistan ve Pakistan arasındaki gerilim artışıydı. Zamanında durdurulmasaydı, nükleer savaş tehdidi söz konusu olabilirdi. Donald Trump, özellikle Hindistan ve Pakistan arasındaki milyonlarca insanın etkilenebileceği sekiz büyük savaşı durdurduğu için övgü topluyor. Birçok ülke Başkan Trump'ı Nobel Barış Ödülü'ne aday gösterdi ve destekledi, ancak ödüle layık görülmedi.


Başkan Trump'ın başkanlığı döneminde İran, müzakerelerin ortasında iki kez saldırıya uğradı. İlk olarak, Haziran 2025'te İsrail ve ABD'nin ortak saldırısıyla İran nükleer tesisleri hedef alındı. İkincisi, 28 Şubat 2026'da İran'ın Yüksek Lideri Ayetullah Ali Hamaney'in ABD-İsrail ortak saldırılarında öldürüldüğü bildirildi. Çatışma, İran'ın Körfez ülkelerindeki ABD varlıklarına ve askeri üslerine yönelik misillemeleri nedeniyle Batı Asya'da tırmandı. Körfez ülkeleri bu çatışmaya doğrudan dahil olmasalar da, bu savaştan doğrudan etkileniyorlar. Güvenlikleri, altyapıları, turizmleri, ekonomileri ve enerji sektörleri tehlikede. Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi'ne (WTTC) göre, Orta Doğu seyahat ve turizm sektörü günde en az 600 milyon dolar kayıp yaşıyor. BBC News'ten Jeremy Bowen, Körfez ülkelerinde Amerikalıların onları zor bir durumda bıraktığına dair artan endişeler olduğunu analiz etti.

Körfez ülkeleri, kendi ülkelerinde böyle bir güvenlik durumuyla karşılaşacaklarını asla düşünmemişlerdi. Bu çatışma, Körfez ülkelerinin senaryosunu yeniden şekillendirdi ve güvenlik koruması için Amerika Birleşik Devletleri'ne olan bağımlılıkları artık sorgulanıyor. İş adamlarının güveni, yatırımları ve gelecekleri belirsizlik içinde. Körfez ülkeleri, kendilerine ait olmayan bir savaşa sürükleniyor. Birçoğu bunun bir Amerikan savaşı değil, Trump-Netanyahu savaşı olduğunu düşünüyor. El Cezire'ye göre, ABD-İsrail saldırılarının ardından İran'daki ölü sayısı 1900'e ulaşırken, İsrail saldırıları nedeniyle Lübnan'da en az 1116 kişi öldü. Bu çatışma ve İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidi nedeniyle küresel enerji fiyatları yükseliyor.

İran saldırıları nedeniyle Ortadoğu'daki ABD üslerinin 800 milyon dolarlık hasar gördüğüne dair haberler var. Kamuoyu yoklamaları, birçok Amerikalının bu savaştan yana olmadığını gösteriyor. ABD müttefikleri bile bu savaşı desteklemiyor. Başkan Trump, NATO ve müttefiklerinden Hürmüz Boğazı'nı korumalarını isterken, NATO bunu yapmak konusunda isteksiz davranıyor. Japonya, Fransa ve Avustralya, Başkan Trump'ın gemilerini Hürmüz Boğazı'na gönderme talebini reddetti ve savaştan uzak duruyorlar. BBC Newsnight'a konuşan Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, ABD'yi desteklemek için asker göndererek "gerilimi artırmaya" inanmadığını söyledi. ABD Terörle Mücadele Merkezi Direktörü Joe Kent'in, İran'a yapılan saldırıyı protesto ederek görevinden istifa ettiği bildirildi.

Başkan Trump'ın İran hakkındaki açıklamalarındaki belirsizlik ve tutarsızlık, Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'a karşı savaş açması konusunda soru işaretleri doğurdu. ABD-İran dolaylı nükleer görüşmelerinin son turuna arabuluculuk eden Umman Dışişleri Bakanı, Trump yetkililerinin görüşmelerin ilerleme kaydetmediği yönündeki iddialarını reddetti. ABD Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard, İran'ın savaştan önce zenginleştirme programını yeniden kurmadığını belirtti. Benzer şekilde, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Başkanı Rafael Grossi de İran'ın nükleer bomba ürettiğine dair hiçbir kanıt olmadığını ifade etti. Ancak Trump yönetimi, İran'ın yakın bir tehdit oluşturduğunu iddia ederek önleyici saldırılar başlattı.

Başkan Trump'ın danışmanı Kevin Hastings'e göre, Amerika Birleşik Devletleri şu ana kadar İran'a karşı savaşa 12 milyar dolar harcadı. Raporlar, ABD yönetiminin Kongre'den daha fazla fon talep edebileceğini gösteriyor. ABD'nin İran'a yönelik saldırılarının ve Yüksek Lideri Ayetullah Ali Hamaney'in öldürülmesinin meşruiyeti konusunda ciddi sorular ortaya atılıyor. Hem uluslararası hukuk hem de ABD hukuku, çatışma sırasında bir devlet veya hükümet başkanının öldürülmesini yasaklıyor. Irak Savaşı sırasında, Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık ile birlikte, kitle imha silahlarına sahip olduğu gerekçesiyle Irak'a saldırdı. Şimdi ise Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail birlikte çalışarak, İran'ın nükleer silah üretmeye yakın olduğu gerekçesiyle İran'a saldırdılar.

Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail, Körfez ülkelerinin İran'a karşı bu savaşa dahil olmasını istiyor, ancak bu ülkeler hala katılmaktan kaçınıyor. Körfez ülkelerinin dahil olması, bölge için daha tehlikeli olacaktır. Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail sonunda geri çekilebilir ve çatışma İran ile Körfez ülkeleri arasında kalabilir. Öte yandan, İran bu savaşta kaybedecek çok az şeyi olduğunu düşünebilir. Yüksek Liderinden en üst düzey askeri liderliğine, altyapısına ve zaten zayıflamış ekonomisine kadar her şey ciddi şekilde etkilenmiştir. İran ve Körfez ülkeleri doğrudan çatışmaya girerse, Körfez hem stratejik hem de sivil altyapı açısından önemli hasar görebilir. İran ve Körfez ülkeleri arasındaki ilişkiler zaten zarar görmüş durumda ve yakın gelecekte onarılması zor olacaktır.

Dünyanın geri kalanından bu savaşı durdurmak için pek bir çaba gösterilmedi. Bu çatışmadan sadece İran etkilenmiyor, tüm dünya da bedelini ödüyor. Savaşın hiçbir sorunun çözümü olmadığı sıkça söylenir, ancak güç nihayetinde savaşı seçer. Kimse geçmiş hatalardan ders almıyor gibi görünüyor ve sonuçta acı çekenler insanlar oluyor. Gazze'den Lübnan'a, Suriye'den İran'a kadar saldırganlık doruk noktasında, her yerde yıkım ve can kaybı var. Gerçek diplomasiye başarılı olma şansı verilmedi.

Şimdi ise çatışmayı durdurmak için diplomatik çabaların yeniden başladığı yönünde haberler var. Pakistan, Türkiye ve Mısır gibi ülkeler, Amerika Birleşik Devletleri ve İran'ı müzakere masasına getirmek için rol oynuyorlar. Financial Times, Pakistan Genelkurmay Başkanı Asim Munir'in Başkan Trump ile görüştüğünü ve İslamabad'ı görüşmeler için olası bir yer olarak önerdiğini bildirdi. Bu arada, Başbakan Şehbaz Şerif, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile telefon görüşmesi yaptı. Başbakan Şehbaz Şerif, X'te yaptığı paylaşımda, Pakistan'ın Ortadoğu'daki savaşı sona erdirmek için diyalog çabalarını memnuniyetle karşıladığını ve tam olarak desteklediğini ve kapsamlı bir çözüm için görüşmelere ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu belirtti. Bu çatışma nedeniyle küresel siyasi ve ekonomik düzen yeniden şekillenirken, istikrar için acil diplomatik çabalara ihtiyaç duyulmaktadır. Pakistan'ın arabulucu rolü hayati ve önemli olabilir.

Mansoor Ahmed