İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
23 Mart 2026 tarihinde Ankara 4. İdare Mahkemesi, Kara Harp Okulu mezuniyet töreninde “Mustafa Kemal’in askerleriyiz” diyerek milli değerlerini yüksek sesle dile getiren ve dönem birinciliği dahil üstün disiplin siciline sahip Teğmen Ebru Eroğlu’nun Türk Silahlı Kuvvetleri’ne iade talebini reddetti. Mahkemenin gerekçesinde, eylemin “TSK’nın itibarına zarar verdiği ve toplumda güveni sarsıcı etki yarattığı” yönündeki değerlendirme yer aldı. Bu karar, sadece hukuki bir dosyanın sonucu olmaktan öte, milletin vicdanında derin bir yara açan, milli değerlere ve bireysel emeğe karşı yapılan bir adaletsizlik olarak okunmalıdır. ...Devamı.»
Anarad Hığutyun Okulu sadece bir eğitim kurumu değildir; o, İstanbul’un Ermeni Katolik toplumunun bir zamanlar canlı, güçlü ve eğitimle yoğrulmuş varlığının sembolüdür. Okulun öyküsü, 19. yüzyıl İstanbul’unda toplumsal dayanışma, kültürel kimlik ve bir toplumun geleceğe dair umutlarıyla inşa edilmiş bir bina olarak doğar — ancak zamanla unutulmuş bir hafızaya dönüşür. ...Devamı.»
Kırım Haber Ajansı’nın (QHA) yayımladığı habere göre, Rus ordusunda askerler arasında ölümden sonra cesetlerle baş etme biçimi olarak insan onurunu hiçe sayan ve akıl almaz bir uygulamanın sistematik hâle geldiği ortaya çıktı. Üstler tarafından verilen emir doğrultusunda, hayatını kaybeden askerlerin cansız bedenleri gömülmek yerine kafaları kesiliyor ve kimlik belgeleri alınarak işleniyor. Bu uygulama, savaşın doğasında bile kabul edilemeyecek bir insanî çöküşün, vicdanın yitirilmesinin ve temel insanî değerlerin tamamen çiğnenmesinin açık bir göstergesidir. İnsanlık tarihinin her döneminde ölüye saygı göstermek, sadece bir ritüel veya gelenek değil, aynı zamanda insan olmanın en temel koşullarından biri olarak kabul edilmiştir. ...Devamı.»
2025 ve 2026 yıllarında İstanbul’un Laleli semtinde yürütülen büyük çaplı mali suç soruşturması, Türkiye’nin yakın ekonomik tarihinin en karmaşık ve derin yapılı finansal suistimallerinden birini ortaya çıkardı. Tespitlere göre, 21 şirkete ait 312 POS cihazı üzerinden toplamda 47,5 milyar Türk lirası tutarında şüpheli işlem gerçekleştirilmiş ve bu işlemlerle 1,3 milyar TL’nin üzerinde suç geliri elde edilmiş olduğu belirlendi. Şüpheliler hakkında “suç işlemek amacıyla örgüt kurma”, “tefecilik”, “suçtan kaynaklanan malvarlığını aklama” ve ödeme sistemleri kanununa muhalefet gibi ağır suçlamalarla soruşturma açıldı. ...Devamı.»
Washington ve Kudüs, gerilimi tırmandırmayı caydırıcılık olarak nitelendirdi. Ancak bunun yerine Tahran'da daha zorlu bir ayrılık süreci, genişleyen bir savaş ve Amerika Birleşik Devletleri için daha maliyetli bir stratejik dikkat dağıtıcı unsur ortaya çıktı. Başkanlar savaşa karar verdiklerinde, ilk soru füzelerin hedefleri vurup vurmadığı değil, gücün bedeline değecek bir siyasi amaca hizmet edip etmediğidir. Bu ölçüte göre, Donald Trump'ın İran'a karşı savaşı, stratejik netliğin bir göstergesi olmaktan çok, stratejik aşırıya kaçma örneği gibi görünüyor. Yönetim, tırmanmayı caydırıcılığı yeniden sağlamanın, İran tehdidini azaltmanın ve Amerika'nın konumunu güçlendirmenin bir yolu olarak sundu. ...Devamı.»
Avrupa Komisyonu, ticari ilişkilerini çeşitlendirme hamlesi kapsamında bir anlaşmaya daha odaklanıyor. Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in, uzun süredir beklenen anlaşmayı sonuçlandırmak üzere 23-25 Mart tarihlerinde Avustralya’yı ziyaret etmesi bekleniyor. Avrupa Komisyonu, Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in gelecek hafta Avustralya’ya gideceğini açıkladı. Bu ziyaret, Brüksel ile Canberra arasındaki zorlu serbest ticaret anlaşması müzakerelerinin son aşamaya girdiği bir dönemde gerçekleşecek. ...Devamı.»
Türkiye İşçi Partisi’nin “Çocukları Korumak Devletin Görevidir” başlıklı açıklamasını okuduğumda, aklıma hemen kendi gözlemlerim geldi: Atlas ve benzeri vakalar, bireysel trajediler olarak sunulsa da aslında Türkiye’nin sistematik olarak göz ardı ettiği çocukların gerçek hikâyeleridir. Sokakta gördüğümüz çocuklar, yoksulluğun, güvencesiz çalışmanın ve sosyal hizmet eksikliğinin birer yansımasıdır. Benim için bu, sadece toplumsal bir problem değil, aynı zamanda kapitalist sistemin acımasız doğasının ve devletin ihmalkârlığının somut göstergesidir. Her bir çocuk, devletin asli sorumluluk alanının sınandığı birer laboratuvardır; eğer devlet, bu çocukları korumayı başaramıyorsa, toplumun geleceği de tehdit altındadır. ...Devamı.»
İstanbul’un tarihsel damarlarının kesiştiği noktada yer alan Saraçhane, bir zamanlar yalnızca idari yapıların gölgesinde kalan bir geçiş alanıydı. Ancak belirli bir anda, belirli bir tarihsel eşikte, bu meydan sıradanlığını yırtarak bir irade alanına dönüştü. Artık Saraçhane, sadece taşların, yolların ve binaların bulunduğu bir yer değil; bir halkın içinden yükselen sesin, özellikle gençliğin bastırılmış enerjisinin açığa çıktığı bir merkezdi. Bu yüzden burada yaşananlar basit bir protesto değil, doğrudan doğruya bir zihniyet kırılması, bir eşik aşımı ve en net haliyle bir devrimdi. ...Devamı.»
Görmeden inanmam döneminden, görsen de emin olma dönemine geçti insanlık… Geleneksel olarak "görmek inanmaktır" ilkesi, toplumsal sözleşmemizin ve ortak gerçekliğimizin sarsılmaz temel taşıydı. Ama bugün, hakikatin buharlaştığı sisli bir atmosferin içinden geçiyoruz. ‘Derin sahte (deepfake)’ teknolojisinin yarattığı bu bilgi ile ilgili sis. Yalnızca neyin sahte olduğunu anlamamızı zorlaştırmakla kalmıyor, neyin gerçek olduğuna dair inancımızı da kökünden sarsıyor. ...Devamı.»
Türkiye’de son günlerde ortaya çıkan bir haber, halkın güven duygusunu derinden sarstı. Hakkari merkezli Van ve Mersin’de eş zamanlı olarak düzenlenen uyuşturucu operasyonlarında toplam 64 kilo 200 gram skunk ele geçirildi. Operasyon kapsamında 8 şüpheli gözaltına alındı, bunlardan 4’ü tutuklandı. Ancak asıl dikkat çekici olan nokta, aralarında bir polis başkomiserinin de bulunmasıydı. Bu durum, toplumda büyük şaşkınlık yarattı. Polis teşkilatının, uyuşturucu ile mücadelede ön saflarda görev alması beklenirken, üst düzey bir memurun bizzat suçla ilişkilendirilmesi ciddi bir güven krizine yol açtı. ...Devamı.»
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve İsrail'in İran'a başlattığı savaş, onlarca yıl uluslararası ilişkileri yöneten kuralların kısmen etkisini yitirmeye başladığı yeni dünya düzeni altında yaşanan ilk büyük çatışmalardan biri olarak görülebilir. İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden bu yana; savaş ve diplomasi Birleşmiş Milletler (BM) ve uluslararası sözleşmeler aracılığıyla uluslararası hukuk ve kurumlar çerçevesinde resmi olarak yürütüldü. ...Devamı.»
Reuters'ın incelediği ABD Adalet Bakanlığı belgelerine ve olaya yakın bir kaynağa göre, yabancı bir bilgisayar korsanı, 2023 yılında Federal Soruşturma Bürosu'nun New York Saha Ofisi'nde gerçekleşen bir siber saldırı sırasında, hükümlü cinsel suçlu Jeffrey Epstein'ın soruşturmasıyla ilgili hassas dosyaları ele geçirdi. ...Devamı.»
Tarih boyunca emperyal güçler yalnızca silahlarıyla değil, kurdukları anlatılarla da savaşmışlardır. Bir işgali “güvenlik operasyonu”, bir saldırıyı “barış misyonu”, bir genişlemeyi ise “tarihi hak” olarak sunmak, imparatorluk siyasetinin eski fakat hâlâ kullanılan yöntemlerinden biridir. Bugün Ukrayna topraklarında yaşanan savaş, bu gerçeğin çağımızdaki en çarpıcı örneklerinden biri olarak karşımızda durmaktadır. ...Devamı.»
Bazı kayıplar vardır ki, her birini kelimelerle anlatmak mümkün olmaz, onlar adeta yüreğin en derin köşelerine işler, sessizce, ama yerinden hiç çıkmayacak bir iz bırakır. Bugün, sevgili dostum Ervin İbragimov’un annesi, kıymetli Leyla Hanım’ın vefat haberini hüzünle öğrendim. Bu haber sadece bir insanın yaşamının sona erdiğini değil, aynı zamanda on yılı aşkın bir zamandır tüm umutlarını oğlunun akıbetine adayan bir annenin sonsuz bekleyişinin de son bulduğunu simgeliyor. ...Devamı.»
Trump yönetiminin iyimser vaatlerine rağmen, Amerikalılar İran'daki savaş konusunda derin bir endişe duymaya devam ediyor . Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasındaki gerilimler, 1979'da yaşanan ve dünyayı şok eden, iki ülke arasındaki ilişkileri nesiller boyu donduran rehine kriziyle başladı. Ancak bu olay bile, ufukta beliren risklerle karşılaştırıldığında mütevazı görünüyor. On yıllarca süren güvensizlik, vekalet savaşları, yaptırımlar ve gizli savaşlar, istikrarsız bir şikayet birikimine yol açtı. Sorunlu etkileşimlerin kazanı kaynama noktasına ulaştı. ...Devamı.»
Vladimir Putin’in Rus Silahlı Kuvvetlerindeki askerî personel sayısını 2 milyon 391 bin 770’e çıkaran yeni kararnameyi imzalaması, günümüz uluslararası güvenlik ortamı ve barış meselesi bakımından kritik bir dönemeçtir. Haber metnine göre, kararname Rus ordusunun stratejik kapasitesini artırmayı ve personel ihtiyacını karşılamayı hedeflemektedir. Aktif askerî personel sayısı 1 milyon 502 bin 640 kişi olarak belirlenmiş ve kararname derhal yürürlüğe girmiştir. Önceki artırım kararlarıyla birlikte Rus ordusunun toplam sayısı 2 milyon 389 bin 130’dan bu yeni rakama yükselmiş, bu artışın özellikle Ukrayna’daki savaşta önemli bir rol oynayan yüz binlerce askerin varlığı ile paralel olduğu belirtilmiştir. ...Devamı.»
Amerika Birleşik Devletleri, Ortadoğu'da potansiyel olarak sonsuz bir çatışmanın eşiğinde bir kez daha bulunuyor. İran'ın Yüksek Lideri Ayetullah Ali Hamaney'in hayatına mal olan ABD-İsrail ortak operasyonu "Destansı Öfke Operasyonu"nun başlamasının üzerinden sadece birkaç gün geçmişken, Washington misyonun hızlı ve kararlı olacağında ısrar ediyor. Yetkililer operasyonun "dört ila beş haftadan" fazla sürmeyeceğini söylüyor. Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Başkan Trump, bunun Afganistan ve Irak'ta trilyonlarca dolar ve binlerce Amerikan canını tüketen türden bir "sonsuz savaş" olmayacağına dair kamuoyunu defalarca temin etti. ...Devamı.»
Avustralya, Trump'ın "ülkelerine dönerlerse öldürülecekler" dediği İranlı beş kadın futbolcuya sığınma hakkı tanıdı. Sporcular, savaştan önce bir turnuva için Avustralya'ya gelmişti. Avustralya, İran savaşı başladığı esnada bir turnuva için ülkede olan İran kadın futbol takımının beş üyesine sığınma hakkı verdiğini açıkladı. İçişleri Bakanı Tony Burke yaptığı açıklamada, futbolcularla görüştüğünü ve insani vize işlemlerinin tamamlandığını söyledi. ...Devamı.»
CHP Viktorya Birliği’nin düzenlediği 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü etkinliğindeki konuşmamı ayorum’daki değerli okurlarımızla da paylaşmak istiyorum. Konu emek ve kadın olduğunda, anlatılması ve yapılması gerekenler elbette ne bir konuşmaya ne de bir güne sığar. Bilinçle, dayanışma ile her gün verilmesi gereken uzun bir savaşım bizimkisi, hem çocuklar ve kadınların hem de erkeklerin dürüst ve onurlu birer yaşamları olabilmesi için. Barış içinde paylaşarak yaşayacağımız, güvenli, iyilik ve sevgi dolu bir dünya için…. ...Devamı.»
2026 yılının Mart ayında, Azerbaycan’ın Nakhchivan Özerk Cumhuriyeti’ne İran’dan geldiği öne sürülen saldırı dronları, sadece iki ülke arasındaki sınır gerilimini artırmakla kalmadı, aynı zamanda bölgedeki etnik ve siyasi dinamikleri de yeniden gündeme taşıdı. Azerbaycan hükümeti, sivil altyapının, bir havalimanı terminalinin ve eğitim kurumlarının hedef alındığını, dört kişinin yaralandığını duyurdu ve bu saldırıyı uluslararası hukuka aykırı bir terörist eylem olarak nitelendirdi. İran ise iddiaları reddetti; ancak bu durum, Azerbaycan ile İran arasındaki tarihsel ve etnik bağların gerginlik potansiyelini açık bir şekilde ortaya çıkardı. Nakhchivan ve çevresindeki bölgelerde yaşanan bu saldırılar, Güney Azerbaycan olarak adlandırılan bölgede yaşayan milyonlarca etnik Azeri toplumu için de yeniden bir alarm durumunu ifade etmektedir. ...Devamı.»