Bazı toplumlarda hırsızlık konusu olan mal o toplum için ne denli değerliyse cezası da o kadar ağır olmuştur. Örneğin Amerika’nın batıya açılma sürecinde at çok önemli bir yer işgâl ettiği için at hırsızları sorgusuz sualsiz asılmıştır.  İngiltere gibi başka toplumlarda hırsızlık konusu malın değerine bakılmaksızın, özel mülkiyetin “kutsallığı”nı korumak için, örneğin aç olduğu için ekmek çalan bir çocuk, ya da İngiltere’nin soğuğunda üşümemek için bir giysi çalan bir genç kız idama mahkûm edilmiş, sonra da “merhamet” gösterilerek idam cezası Avustralya’ya sürgün cezasına çevrilmiş ve genç kız buradaki erkek mahkûmlara fahişelik yapmakla ödüllendirilmişti.  Daha sonra ülkenin demokratikleşmesiyle yasalar her sınıftan kişiye uygulanmaya başladı.  En azından bu amaç hedeflendi.  İngiltere’de yayımlanan Daily Telegraph gazetesinin geçen gün birinci sayfasında boydan boya şöyle bir başlık vardı: “Kendilerini hukukun üstünde sayan hırsızlar!”

Gazetenin hırsız dediği kişiler, yedi yıla kadar hapis istemiyle mahkeme huzuruna çıkarılan üç iktidar milletvekili idi.  Toplam 60,000 İngiliz lirası tutarındaki yolsuzluk iddiası ile mahkemedeydiler.  Avukatları onların salonun savunmaya ayrılan bölümünde oturtulmasını talep ettiler ama mahkeme “milletvekili de olsa hırsız hırsızdır” demeye gelen bir kararla onları sanık bölümünde oturttu.  Avukatlar müvekkillerinin dokunulmazlığa sahip olduklarından söz edecek oldu, yargıç onu da düzeltti: “Sahip oldukları ayrıcalık yargısal dokunulmazlık değil yasama dokunulmazlığıdır.  Hırsızlık Yasası’ndan yargılanacak milletvekilinin dokunulmazlığı olmaz!”

 

Hırsızlıktan daha da vahim olan şey hırsızlığın, yolsuzluğun olağan sayılması, hırsızlık yapmayanın, dürüst olanın kerizlikle, saflıkla ya da enayilikle yaftalanmasıdır.

 

Adana’da geçenlerde şöyle bir olay olmuş: Belediye Başkanı Aytaç Durak, Belediye Meclisi Üyesi’ni rüşvet almakla suçlamış, sonra kendisine yöneltilen “Özel okula metrekaresi 30 liraya sattığınız arsanın tapudaki değerini 18 lira göstererek vergi kaçırdığınız iddia ediliyor? Ne diyeceksiniz?” sorusuna şöyle yanıt vermiş: “Bana değil, aile şirketimize ait bir arsaydı o... Muhasebeci öyle yapmış.  Atabildikleri tek suç bu.  Ne var bunda?  Ne olmuş yâni, büyütülecek bir şey mi?”

 

Yolsuzluklar, hırsızlık, rüşvet yalnızca Türkiye’de, ya da benzeri ülkelerde mi oluyor?  Elbette ki hayır.  Her ülkede mutlaka “çürük elmalar” bulunuyor.  Ama önemli olan, toplumun bu insanlara karşı olan tutumu.  Yıllar önce bir arkadaşımın kardeşi hapisteydi.  Arkadaşım rüşvet yedirerek kardeşini nasıl hapisten çıkarabileceğini düşünüyordu.  Bana sordu.  Benim yanıtım “Avustralya’da olmaz öyle şey” olmuştu.  Bundan birkaç yıl sonra NSW eyâletinde cezaevlerinden sorumlu bakan rüşvet yediği suçlamasıyla yargılandı, mahkûm edildi ve hapse atıldı.

 

Türkiye’de 1980 öncesi de rüşvet, yolsuzluk, hırsızlık vardı elbet.  Ama bunu yapan kişi, yanlış bir iş yaptığını bilerek, gizli gizli, belki de utanarak bu işi yapıyordu.  12 Eylül’ün “benim memurum işini bilir” sözleriyle dillendirilen rüşvet ve kapkaç mentalitesi bunu olağan, normal, kabul edilir bir davranış haline getirmiştir.  “Anayasa bir kere delinmişse ne olmuş yâni?” sözleriyle çıkarların yasalardan önde geldiği mesajı topluma net bir biçimde verilmiştir.  

 

Demokratikleşme yasalar önünde herkesin eşitliğini de beraberinde getirmelidir.  Yine Avustralya’dan örnek verirsek, İngilizce bilmeyen bir kişi mahkeme önüne çıktığında devlet kendisine ücretsiz tercüman sağlar, özel avukat tutacak parası yoksa ücretsiz avukat sağlar.  Avustralya parlamentosu içinde söylenen hiçbir söz hakkında koğuşturma açılamaz.  Ama dokunulmazlık parlamento kapısından çıkıldığında biter.  Hele hele yolsuzluk iddialarını araştıran bir ICAC (Yolsuzlukla Mücadele Bağımsız Komisyonu) vardır ki, nice siyasetçinin başını yakmıştır.

 

Türkçe bilmeyen (ve Türkçe öğrenmemesinden devletin sorumlu olduğu) T.C. vatandaşı bir Kürde tercüman sağlandığını ben görmedim, duymadım.  Ücretsiz avukat mı?  Adama “nerede o yoğurdun bolluğu” derler Türkiye’de.  Bırakın ICAC benzeri bir kurumu, “hele bir milletvekili olayım da hakkımdaki yolsuzluk, hırsızlık iddialarına yanıt vermemek için, mahkeme önüne çıkmamak için dokunulmazlık zırhının ardına saklanayım” mentalitesi, hakkında birçok soruşturma dosyası bulunan birçok “sayın” milletvekilimizin tutunduğu kurtlu daldır.

 

Demokratikleşme, yargının devlet ya da hükûmet kontrolünde olması demek değildir.  Yalnızca en fazla milletvekili çıkaran partinin kotrolsüz, kayıtsız şartsız at oynatması değildir.  Demokratikleşme, bir terör örgütü üyelerinin kahramanlar gibi barış elçisi pozunda ellerini kollarını sallayarak yurda giriş yapması değildir.  Demokratikleşme türbanlı kızın üniverisiteye girebilme hakkının gasp edilmemesi olduğu kadar, Ramazan’da oruç tutmayan ya da içki içen insanın dışlanması ya da dövülmesi hiç değildir.  Demokratikleşme ordunun hükûmetin denetiminde olması ise de, olur olmaz, kanıtlanmamış iddialarla askerlerin içeri tıkılması hiç değildir.  Bir tarîkatın yasa dışı faaliyetlerinin soruşturmasını yapan savcı hakkında bir başka savcının hiç vakit geçirmeden takibata başlaması değildir.

 

Demokrasinin temel taşlarından biri olan laikliği din düşmanlığı olarak gösterip dindar olmayanları sindirmek, ihalelerde karısının başının bağlı olup olmadığına göre karar vermek demokrasi değildir.  Demokrasi halkın yüzde 9.99 oyunu alan bir partinin mecliste temsil edilememesi değildir.  Demokratikleşme tek tip insan yaratma değil, insanların farklılığına saygı duyma ve birlikte yaşama iradesine dayalı bir ülkede çoğunluğun diktası değil, azınlık haklarının güvence altına alındığı bir düzendir.  1946’dan bu yana geçen bir ömür boyu 64 yılda “bir de döndüm arkama baktım ki, bir arpa boyu yol gitmişim”.