İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
2025'te kira artışları birçok Avrupa ülkesinde çift haneye çıktı. Türkiye ise yüzde 78 ile açık ara ayrıştı. Uzmanlar, kıtada talebin arzı geride bırakmasına dikkat çekiyor. Avrupa genelinde uygun fiyatlı ve düzgün bir konut bulmak giderek zorlaşıyor. Konut harcamaları, AB'de ortalama bir hanenin gelirinin beşte birini oluşturuyor. AB adayları ve EFTA ülkeleri de hesaba katıldığında, 36 ülke arasında yüzde 77,6'lık yıllık kira enflasyonuyla Türkiye açık ara ayrışıyor. İkinci en yüksek artışın yüzde 18,5 ile Karadağ'da görülmesi, Türkiye'nin diğerlerinin ne kadar önünde olduğunu gösteriyor. ...Devamı.»
Uluslararası ticaret teorisi, on yıllar boyunca, malların neden sınırlar ötesine geçtiğine dair gelişmiş bir anlayış geliştirmiştir. Karşılaştırmalı avantaj, çekim modelleri, tarife rejimleri ve tedarik zinciri ekonomisi gibi kavramlar, ikili ticareti mümkün kılan koşulları açıklamak için zengin bir analitik çerçeve oluşturmuştur. Ancak, aynı derecede önemli ve genellikle yeterince incelenmemiş bir soru, onu engelleyen koşullarla ilgilidir. Gerçekleşmeyen her ticaret ilişkisinin, kaçırılan her ihracat fırsatının ve açılmayan her ithalat kanalının ardında, daha sessiz ama belirleyici bir tereddüt anı yatmaktadır. Bu tereddüt nadiren fiyat veya lojistikle ilgilidir. Daha sıklıkla, henüz birbirlerini yeterince tanımayan iki taraf arasındaki güven eksikliğinden kaynaklanır. ...Devamı.»
12 Mart’ta 149 liraya satılan çarliston biberin 24 Mart’ta 189 liraya fırlaması, masum bir “fiyat güncellemesi” veya mecburi ekonomik değişiklik değildir; bu, aleni, utanmaz ve sistematik bir talandır. Bu artış, doğanın döngülerinden veya beklenmedik arz-talep dengesizliklerinden kaynaklanmaz; bunun kaynağı, piyasayı kutsayan, insanı merkeze almayan, sadece kârı yücelten aktörlerdir. Artık mesele sadece bir sebzenin fiyatı değildir. Mesele, bu ülkenin halkının gözünün içine baka baka soyulmasıdır, yoksulluğunun ve temel ihtiyaçlar karşısındaki çaresizliğinin sistematik olarak istismar edilmesidir. ...Devamı.»
Ortadoğu’daki savaşın etkileriyle ortaya çıkan stagflasyon korkusu, mart ayında küresel tahvillerin değerinde 2,5 trilyon dolardan fazla kayba yol açtı. Bu durum, piyasaların son üç yılın en büyük aylık kaybını yaşamasına neden oldu. Tahvil piyasasındaki bu çöküş, petrol fiyatlarındaki keskin artıştan kaynaklandı. Artan enerji maliyetleri enflasyonu hızlandırırken, sabit getirili borç araçlarının değerini eritti. Şarku’l Avsat’ın Bloomberg’ten aktardığına göre tahvillerdeki kayıplar, küresel hisse senetlerinde yaşanan yaklaşık 11,5 trilyon dolarlık değer kaybına kıyasla daha sınırlı görünse de beklenmedikti. Çünkü genellikle jeopolitik kriz dönemlerinde tahviller güvenli liman olarak değer kazanır, fakat mevcut kriz bunu sağlamadı. ...Devamı.»
PMI ve enflasyon verileri, şokun gerçek boyutunu ve enerji fiyatlarındaki artışın etkilerini ortaya koydu. Önümüzdeki hafta, 2026 yılının küresel ekonomik gidişatını izlemek açısından önemli bir dönüm noktası olacak. Açıklanacak olan Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) ve enflasyon verileriyle birlikte, Ortadoğu’daki savaşın küresel ekonomide bıraktığı izlerin ne kadar derin olduğu konusundaki tartışmalar, teorik tahminlerden somut rakamlara dönüşecek. ...Devamı.»
Avrupa Komisyonu, ticari ilişkilerini çeşitlendirme hamlesi kapsamında bir anlaşmaya daha odaklanıyor. Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in, uzun süredir beklenen anlaşmayı sonuçlandırmak üzere 23-25 Mart tarihlerinde Avustralya’yı ziyaret etmesi bekleniyor. Avrupa Komisyonu, Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen’in gelecek hafta Avustralya’ya gideceğini açıkladı. Bu ziyaret, Brüksel ile Canberra arasındaki zorlu serbest ticaret anlaşması müzakerelerinin son aşamaya girdiği bir dönemde gerçekleşecek. ...Devamı.»
Temel sömürgeci mantık hala geçerliliğini koruyor: sermayenin hareketsizliği, teknolojik tekeller ve finansal bağımlılık, egemen özerkliği hâlâ kısıtlıyor. Yaygın inanışın aksine, sömürgecilik yüzyıl ortasındaki bağımsızlık dalgasıyla sona ermedi. Bunun yerine, finans kurumlarının kontrolü, emek sömürüsü ve belki de en önemlisi, sürekli kaynak çıkarımı gibi yeni ('neo') ve daha incelikli kılıklara büründü. Nadir minerallerin büyük ölçüde gelişmekte olan ülkelerden ve eski sömürgelerden temin edildiği bir sır değil, ancak bu operasyonlarda yer alan mekanizmalar ve sonuçlar kamuoyunun bilgisi dahilinde değil. ...Devamı.»
Yazımda, Türkiye’de altın ticareti, kaçakçılık ve kara para ilişkilerinin sadece yerel bir sorun olmadığını, uluslararası kapitalist meta ağlarının bir parçası olarak küresel düzeyde de benzer çürümüş sistemlerle yakından ilişkili olduğunu ortaya koymayı amaçlıyorum bunu özellikle belirtmek isterim. Türkiye’de Altın Örümceği Nedir? ...Devamı.»
Blackdot'tan Hakan Çalışkantürk'e göre, Konkordatotakip.com verileri, Türkiye ekonomisinde finansal stresin yeni ve daha yaygın bir evreye girdiğine işaret ediyor. 2025’in ilk 11 ayında konkordato başvuru sayısı 4.364’e ulaşarak 2019 krizini geride bıraktı. İnşaat, tekstil ve imalat sanayi başta olmak üzere birçok sektörde konkordato artık istisna değil, “yeni normal” haline geliyor. Blackdot’tan Hakan Çalışkantürk’e göre, Konkordatotakip.com verileri, Türkiye ekonomisinde finansal stresin yeni ve daha yaygın bir evreye girdiğine işaret ediyor. ...Devamı.»
2025 yılında Dijital Yuan 2.0'ın piyasaya sürülmesi Asya'da paranın çalışma şeklini değiştirecek. Dijital Yuan 2.0'ın 2025'te piyasaya sürülmesi , Asya'da paranın işleyiş şeklini değiştirecek. Bu teknoloji, Çin Halk Bankası'nı doğrudan ASEAN sınır ötesi ödeme ağına bağlayarak, işlemlerin 3 ila 5 gün süren SWIFT gibi eski sistemlere kıyasla daha hızlı gerçekleşmesini sağlıyor. Pekin, işlem çözümlerini hızlandırırken ABD dolarına bağımlılığı en aza indiren bölgesel bir finansal altyapının temellerini atıyor. ...Devamı.»
8,5 milyar ABD doları tutarındaki anlaşma, Güney Pasifik'teki ABD paydaşları için stratejik bir hamle olarak Çin dışındaki nadir toprak tedarik zincirlerini güçlendiriyor. "Topraklarımız doğanın güzellik armağanlarıyla dolu, zengin ve nadir. Avustralya'yı adil bir şekilde ilerletin." Avustralya'nın milli marşı bunu açıkça ifade ediyor. Güney toprakları kritik minerallerle dolu. Ekim ayında, ABD Başkanı Donald Trump ve Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, dengeleri Çin'in kritik mineral hegemonyasına karşı değiştiren kritik mineraller çerçeve anlaşmasını imzalamak üzere Washington'da bir araya geldi. ...Devamı.»
Bir ülkenin ne kadar başarılı olduğunu düşündüğümüzde, aklımıza genellikle Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYİH) gibi parlak ekonomik rakamlar gelir. Bu tek gösterge, bir ülkenin karnesi gibi sunulur. Ancak verilerin derinliklerine indiğimizde, kalkınma ve eşitsizlik hakkındaki gerçeklerin çok daha karmaşık, şaşırtıcı ve düşündürücü olduğunu görürüz. Bazen en sağlam görünen varsayımlar bile, verilerin soğuk ışığı altında eriyip gider. Bu yazı, ülkelerin ilerlemesi hakkındaki en yaygın varsayımları yıkan ve bizi yeniden düşünmeye iten beş önemli bulguyu ortaya koyuyor. ...Devamı.»
Bunlar Avustralya-Çin ilişkileri için zorlu zamanlar. Geçtiğimiz hafta Çinli yetkililer, Avustralya'nın Çin pazarında şarapları için haksız damping uygulamaları uyguladığı iddialarına yönelik bir soruşturma başlatılacağını duyurdu . Avustralyalı şarap üreticilerinin duymak istediği bu değildi, çünkü Avustralya şarabının Çin'e ihracatı 2015/16'da 268 milyon Avustralya dolarından 2018/19'da 1,75 milyar Avustralya dolarına yükseldi. Soruşturma on sekiz ay sürecek olsa da, Mayıs ayında sonuçlanan Avustralya arpasına yönelik benzer bir anti-damping soruşturmasının yolunu izleme riski var. ...Devamı.»
Tam Türkiye, uluslararası finans çevrelerindeki itibarını doğrudan etkileyen Mali Eylem Görev Gücü (FATF) tarafından 28 Haziran 2024'te "gri liste"den çıkarılmasını kutlarken, Avrupa Komisyonu'nun 2024 Türkiye Raporu bu iyimser havaya karşı daha karmaşık ve düşündürücü bir gerçeklik sunuyor. Dışarıdan bir gözle hazırlanan bu kapsamlı rapor, Türkiye'nin mevcut durumuna dair çoğu zaman şaşırtıcı ve birbiriyle çelişen tespitler içeriyor. Bu yazıda, raporun satır aralarında gizli kalan en çarpıcı dört çelişkiyi mercek altına alarak, bu iyimserliğin ne kadar temelli olduğunu sorguluyoruz. ...Devamı.»
Çin'de iktidarın önde gelen kadroları bu hafta Başkent Pekin'de bir araya gelerek ülkenin 2030'a kadarki beş yıllık planına ve temel hedeflerine şekil verecekler. Yaklaşık her yıl, ülkenin en yüksek siyasi organı olan Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi, Plenum olarak da bilinen bir haftalık toplantı için bir araya geliyor. Bu yılki toplantıda alınacak kararlar Çin'in bir sonraki Beş Yıllık Plan'ının temelini oluşturacak. Yani dünyanın en büyük ikinci ekonomisinin 2026-2030 yılları arasında izleyeceği plan. ...Devamı.»
Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu'nun Ar-Ge birimi olan KAMU-AR, açlık ve yoksulluk sınırı raporunu açıkladı. Rapora göre açlık sınırı Ağustos ayında önceki aya göre 774 lira artışla 28 bin lira sınırını aşarak 28 bin 444 liraya, yoksulluk sınırı ise 87 bin 910 liraya tırmandı. Dört kişilik bir ailenin, dengeli ve sağlıklı beslenebilmesi için gereken gıda harcamasının yanı sıra diğer ihtiyaçlarını da yoksunluk hissi çekmeden karşılayabilmesi için aylık olarak yapması gereken harcamaları dikkate alarak hesaplanan açlık-yoksulluk sınırı araştırması, açlık sınırının Temmuz ayına göre 744 lira arttığını, Ağustos'ta gıda dışındaki ihtiyaçlar için yapılması gereken harcamaların ise bin 793 liralık yükselişle 59 bin 466 liraya çıktığını ortaya koydu. ...Devamı.»
Eski Hazine Müsteşarı Dr. Mahfi Eğilmez, KKM’nin (Kur Korumalı Mevduat) üç yıllık maliyetinin resmi ve tahmini rakamlarla 58,9 milyar dolara ulaştığını, toplam yükün 70 milyar doları bulabileceğini açıkladı. Dr. Mahfi Eğilmez kendi adını taşıyan blogunda, "KKM'nin Maliyetinin Hesaplanması" başlıklı bir yazı yayımladı. Eğilmez, üç yıllık uygulama sonunda KKM’nin resmi ve tahmini maliyetinin 58,9 milyar dolara ulaştığını ve toplam yükün 70 milyar doları bulabileceğini ifade etti. ...Devamı.»
Yeni tarifelerle gümrük gelirleri dört katına çıksa da, sosyal yardımlar, sağlık hizmetleri ve borç faizi harcamalarındaki rekor artış, ABD tarihindeki en büyük aylık bütçe açığını getirdi. ABD Hazine Bakanlığı verilerine göre, Temmuz ayında federal bütçe açığı 291 milyar dolar (yaklaşık 11 trilyon 859 milyar TL) olarak gerçekleşti. Bu rakam, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 19’luk bir artışa işaret ediyor ve son yıllardaki en büyük sıçramalardan biri olarak kayda geçti. ...Devamı.»
Açık kaynak kodlu modeller büyük ilgi görüyor. Çin yapay zeka yarışında öne geçmek için milyarlarca dolarlık yatırım yapıyor. Çinli firmalar, 10 yılı aşkın süredir yapay zeka, elektrikli araç ve güneş panelleri gibi stratejik sektörlerde yerli üretimi artırmaya çalışıyor. New York Times, Çinli şirketlerin Pekin yönetiminin sağladığı fonlarla özellikle yapay zeka alanında ABD’li firmaları geçmek için yatırımları artırdığını yazıyor. ...Devamı.»
Avrupa Birliği yetkilileri bu ayı Pekin yönetiminin temsilcileriyle görüşerek geçirecek. Donald Trump'ın gümrük vergilerinin Avrupa Birliği'yle (AB) Çin'i yaklaştıracağını tahmin edenler yanıldı. Brüksel, Washington'la Pekin'in talepleri arasında sıkıştı. AB yetkilileri bir yandan ABD'yle anlaşma sağlayarak ticareti korumaya çalışırken diğer yandan da Rusya'ya desteği sonlandırması, Çinli sanayicilere bu kadar çok devlet teşviği sağlamaması ve ucuz malların Avrupa'yı istila etmemesi için Pekin'i ikna etme arayışında. ...Devamı.»