A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

İnsanlık için küçük ama Türkiye için çok büyük bir adım

Kategori Kategori: Bilim | Yorumlar 0 Yorum | Yazar Yazan: Günal Hınçal | 08 Şubat 2024 04:01:39

Türkiye uzaya ilk adımını attı ve astronotumuzun ilk sözleri “İstikbal Göklerdedir” oldu.. Bu yazımda belki insanlık için küçük ama Türkiye için çok büyük bir adımdan bahsedeceğim. Geçtiğimiz iki haftada uzay severler ve bilim severler olarak en önemli gündemimiz uzaya gönderilen ilk Türk vatandaşı astronotumuzdu. Bilindiği üzere İlk Türk vatandaşı astronotumuz Alper Gezeravcı, beraberinde 3 astronot ile beraber Axiom Mission-3 adlı uzay uçuşu görevi ile, Uluslararası Uzay İstasyonu’na 13 bilim misyonunu gerçekleştirmek üzere Amerika’nın Florida eyaletinde bulunan NASA’ ya ait Kennedy Uzay Merkezi’nden Türkiye saatiyle 19 Ocak 2024 00:49’ da gerçekleşen fırlatma ile gönderildi.



Türkiye’den Görev Uzmanı Albay Alper Gezeravcı, ABD/İspanya’dan Michael Lopez-Alegria, İtalya’dan Pilot Walter Villadei ve İsveç’ten ESA (Avrupa Uzay Ajansı) proje astronotu Marcus Wandt ile birlikte. Kaynak Ax-3 to Now Launch on Jan. 18 — Axiom Space



Axiom Mission 3, ile birlikte astronotların Uluslararası Uzay İstasyonu’na fırlatılması. Cape Canaveral, Florida, ABD, 18 Ocak 2024. (Reuters Fotoğrafı)

Fırlatma itibariyle 1,5 günlük yolculuk sonunda astronotları taşıyan kapsül 20 Ocak 13.45 sularında ISS’e (International Space Center-Uluslararası Uzay İstasyonu), kenetlendi. Tahmini dönüş ise hava şartlarının iyi olması durumunda 14 gün sonraya ayarlanmıştı yani 2 Şubat tarihine. Ancak astronotumuzun dönüşü, 14 günün dolması itibariyle uzay kapsülünün ineceği yer olan Amerika’nın Florida eyaletindeki iniş yapılacak kıyılarda oluşan olumsuz hava koşulları nedeniyle önce 5 Şubat Pazartesi’ye daha sonra ise 6 Şubat Salı’ya ertelendi. Sonunda güvenli bir dönüş için hava şartları açısından en uygun gün olan 7 Şubat Çarşama günü kararlaştırıldı. Alper Gezeravcı ve ekibi SpaceX’ ten gelen bilgiye göre TSİ 17.05 itibariyle uzay istasyonundan başarıyla ayrıldılar. Yolculuğun yaklaşık 36 saat sürmesi bekleniyor. Yani Dragon Kapsülü’nün 9 Şubat 2024 Cuma günü TSİ 5.05’ te Florida kıyılarına iniş yapması bekleniyor.



Kapsülün Dünya’ya dönüşünü anlatan şema



Görsel Anadolu Ajansı

Burada devam etmeden önce akıllarda soru işareti kalmaması adına öncelikle bazı soruları cevaplamak istiyorum.
Axiom Mission - 3 nedir?
Öncelikle şirketten bahsedelim.
Axiom Space, Inc., Amerika Birleşik Devletleri merkezli bir uzay altyapı geliştiricisidir. Şirket, 2016 tarihinde Kam Ghaffarian ve Michael T. Suffredini tarafından kurulmuştur. Şirketin merkezi ise Houston’da yer almaktadır. Axiom Space şirketi; uzayda araştırma, uzayda üretim ve uzay araştırmalarıyla ilgilenen, hükûmet tarafından finanse edilen ve ticari astronotlar için insanlı uzay uçuşları planlayan bir şirkettir.

Ticari astronot denmesinin nedeni uçuşun tamamen özel olarak finanse edilmesinden kaynaklanmaktadır. Yani ticari astronot dendiği zaman “astronotluk” görevinin anlamı düşmemektedir ve küçümsenmemelidir. Bu açıklamayı maalesef son zamanlarda okuduğum bir takım olumsuz yorumlardan dolayı yapmak istediğimi de söylemeden geçemeyeceğim. Ticari astronot, özel olarak finanse edilen bir uzay aracına komuta eden, pilotluk yapan veya aktif mürettebat üyesi olarak görev yapan kişiye denmektedir.

Axiom Mission 3 (veya Ax-3 görevi) ise Uluslararası Uzay İstasyonu’na yapılması planlanmış olan özel bir uzay uçuşudur.


Uçuş, Axiom Space firması tarafından, Falcon 9 Block 5 ile Crew Dragon uzay aracı kullanılarak gerçekleştirilmiştir.



Ax-3 görevi için Dragon uzay aracını taşıyan Falcon 9 roketinin havalanışı

İngilizcesi olarak International Space Station (ISS) olarak adlandırılmaktadır ki bu kullanıma başta Türkçe olmak üzere bir çok kaynakta denk gelmekteyiz, ancak bu yazımda Türkçesi ile kullanacağım yani, Uluslararası Uzay İstasyonu (UUİ) olarak.
UUİ, alçak Dünya yörüngesine yerleştirilmiş bir uzay üssü, başka bir tabirle üzerinde yaşanabilen yapay bir uydudur.


UUİ’nin alttan eğik açılı görünümü

Bir araya getirilen modüllerin birleştirilmesiyle inşa edilmiş olan istasyonun ilk kısmı 1998 yılında fırlatılmıştır. İstasyonun yapısı temel olarak basınçlı modüller, destekleyici dış iskelet ve güneş panellerinden meydana gelmektedir. Dünya yörüngesinde bulunan en büyük yapay uydudur ve hatta uygun saatlerde yeryüzünden bakıldığında çıplak gözle bile görülebilmektedir.


Uluslararası Uzay İstasyonu'nun Discovery Uzay Mekiği'nden çekilmiş bir pozu. Arkada ise Hazar Denizi ve Volga Deltası görünüyor.


UUİ, deneyler için uzay ortamı ve düşük yer çekimi ortamı sağlayan bir laboratuvar merkezidir. Mürettebatın biyoloji, fizyoloji, fizik, kimya, astronomi, meteoroloji ve daha birçok dalda deneyler yapmasına olanak sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. İstasyon ayrıca Ay ve Mars görevlerinde kullanılması planlanan ekipman ve sistemlerin, kullanım öncesi uzayda test edilmeleri için çok uygun    bir ortam sağlar.


Laboratuvarların balıkgözü lensten görünümü.

Falcon 9 Block 5, SpaceX tarafından Amerika Birleşik Devletleri’nde tasarlanan ve üretilen, kısmen yeniden kullanılabilir iki kademeli orta taşıma kapasiteli yörüngeye fırlatma aracıdır.

Dragon 2, Amerikalı havacılık şirketi SpaceX tarafından öncelikle Uluslararası Uzay İstasyonuna uçuşlar için geliştirilmiş ve üretilmiş, kısmen yeniden kullanılabilir bir uzay aracı sınıfıdır. SpaceX ayrıca Inspiration4 ve Axiom Mission 3 gibi özel uzay uçuşlarını da başlatıyor. Dört mürettebatı taşıyabilen bir uzay aracı olan Crew dragon ile Cargo Dragon (uzaya ve uzaydan yük taşımak için kullanılan orijinal Dragon 1'in yerine geçen bir araç) olmak üzere iki varyantı vardır. Uzay aracı, yeniden kullanılabilir bir uzay kapsülü ve harcanabilir bir gövde modülünden oluşur. Uzay aracı bir Falcon 9 Blok 5 roketinin üzerine fırlatılır ve kapsül, suya iniş yoluyla Dünya’ya geri döner.


Crew Dragon, Mart 2019'da Demo-1 sırasında ISS'ye yaklaşıyor. Kapsülün modül ile kenetlenmesi bu şekilde oluyor.

Bu kadar teknik bilgiden sonra gelelim uçuşun anlam ve önemine.
İlk cümlemde söylediğim gibi belki insanlık için küçük ama Türkiye için çok büyük bir adım niteliğinde olan bu uçuş, Türkiye’nin de artık uzay sektörüne yer aldığını ve alacağını gösteren çok önemli bir kilometre taşı olmuştur.

Astronotumuz Alper Gezeravcı ise UUİ’ de bilimsel araştırmalar yaparak Uzay istasyonundaki planan 14 gününü ise bu çalışmalar ile geçirmiştir.

Peki Türkiye’nin insanlı ilk uzay misyonunda Alper Gezeravcı tarafından gerçekleştirilmiş olan deneyler nelerdir?



1 - UYNA

Deneyde; uzay, havacılık ve savunma sanayinde ihtiyaç duyulan, yüksek sıcaklıklara dayanıklı ve yüksek mukavemetli yeni nesil malzemelerin geliştirilmesine yönelik çalışmaların gerçekleştirilmesi hedefleniyor. Deneylerin JAXA-KIBO modülünde bulunan ELF deney ünitesi kullanılarak yapılması planlanıyor.
Deney Sorumlusu Kurum ve Proje Yöneticisi: TÜBİTAK MAM - Dr. Ömür Can Odabaş

2 - MİYELOİD
Miyeloid kökenli baskılayıcı hücreler (MKBH); bağışıklığı baskılayan, kanserin ilerleyişini destekleyen hücrelerdir. Deneyde bu hücrelerin ağırlıksız ortam koşullarında nasıl davrandığının araştırılması planlanıyor.
Deney Sorumlusu Kurum ve Proje Yöneticisi: Hacettepe Üniversitesi - Prof. Dr. Güneş Esendağlı

3 - UzMAn
Deneyde, uzaydaki yaşam destek sistemlerinde kullanılmak amacıyla mikroalglerin ağırlıksız ortam koşullarında büyüme ve dayanıklılık testlerinin gerçekleştirilmesi, ayrıca karbondioksit yakalama ve oksijen üretme performanslarının belirlenmesi hedefleniyor.
Deney Sorumlusu Kurum ve Proje Yöneticisi: Bogaziçi Üniversitesi - Dr. Öğr. Üyesi Berat Haznedaroğlu

4 - EXTREMOPHYTE
Deneyde, Türkiye'de Tuz Gölü'nde endemik olarak yetişen Schrenkiella parvula bitkisinin uzay ortamında tuz ve diğer stres etkenlerine verdiği tepkilerin araştırılması planlanıyor.
Deney Sorumlusu Kurum ve Proje Yöneticisi: Ege Üniversitesi - Prof. Dr. İsmail Türkan

5 - PRANET
Deneyde, çeşitli sağlık sorunlarının tedavisinde yaygın olarak kullanılan propolis maddesinin ağırlıksız ortam koşullarında bakteriler üzerindeki etkisinin araştırılması hedefleniyor.
Deney Sorumlusu Kurum ve Proje Yöneticisi: Muş Bilim ve Sanat Merkezi - Birsen Geçer

6 - MESSAGE
Deneyde; ağırlıksız ortamdan etkilenen, henüz işlevi keşfedilememiş genlerin CRISPR gen düzenleme yöntemi ile tespit edilmesi amaçlanıyor.
Deney Sorumlusu Kurum ve Proje Yöneticisi: Üsküdar Üniversitesi - Dr. Öğr. Üyesi Cihan Taştan

7 - gMETAL
Deneyde, itki sistemlerinin daha verimli hâle getirilmesi amacıyla katı parçacıklar ve homojen ortam arasında homojen bir karışımın oluşturulmasına ağırlıksız ortamın etkisinin incelenmesi amaçlanıyor.
Deney Sorumlusu Kurum ve Proje Yöneticisi: TÜBİTAK MAM - Prof. Dr. İskender Gökalp / Prof. Dr. Ahmet Yozgatlıgil

8 - ALGALSPACE
Deneyde, ulusal bilim seferleri sırasında kutup bölgelerinden alınan mikroalglerin ağırlıksız ortam koşullarındaki büyümesi gözlemlenerek, yaşam destek ünitelerinde kullanılmasıyla ilgili araştırmaların yapılması hedefleniyor.
Deney Sorumlusu Kurum ve Proje Yöneticisi: Yıldız Teknik Üniversitesi - Prof. Dr. Didem Özçimen

9 - CRISPR - GEM
Deneyde, ağırlıksız ortam koşullarında CRISPR gen düzenleme yönteminin bitkiler üzerindeki etkinliğinin incelenmesi planlanıyor.
Deney Sorumlusu Kurum ve Proje Yöneticisi: Yıldız Teknik Üniversitesi - Tuğçe Celayir

10 – OKSİJEN SATURASYONU
Deneyde, solunum sırasında verilen havanın oksijen seviyesinin hesaplanarak yapay zeka desteği ile ağırlıksız ortamın sebep olduğu sağlık sorunlarının tespit edilmesi planlanıyor.
Deney Sorumlusu Kurum ve Proje Yöneticisi: Nişantaşı Üniversitesi - Dr. Oğuzhan Aydemir

11 - MİYOKA
Deneyde, ağırlıksız ortam koşullarında mikro yer çekiminin kurşunsuz lehimleme sürecine etkisi belirlenerek uydular ve diğer uzay araçları için dayanıklılık araştırması yapılması amaçlanıyor.
Deney Sorumlusu Kurum ve Proje Yöneticisi: TÜBİTAK UZAY- Hakan Asan

12 - METABOLOM
Deneyde, uzay ortamının olumsuz etkilerinin azaltılmasına yönelik araştırmalara veri sağlamak amacıyla ilk Türk uzay yolcusunun gen ifadelerinde ve metabolizmalarında uzay ortamı koşullarının etkisiyle gerçekleşen fizyolojik ve biyokimyasal değişimlerin incelenmesi hedefleniyor.
Deney Sorumlusu Kurum ve Proje Yöneticisi: Ankara Üniversitesi - Prof. Dr. Emel Emregül

13 - VOKALKORD
Deneyde, akıllı saate entegre bir yapay zeka desteği ile insan sesinde meydana gelen frekans değişiminden sağlık sorunlarının tespit edilmesi ve yer çekimsiz ortamın insan sesi üzerine etkilerinin araştırılması amaçlanıyor.
Deney Sorumlusu Kurum ve Proje Yöneticisi: Haliç Üniversitesi - Prof. Dr. Gökhan AYDEMİR

Alper Gezeravcı, UUİ’de 14 gün boyunca 13 farklı bilimsel deney gerçekleştirdi. Görev sırasında gerçekleştirilen deneyler, 9 Haziran 2022'de TÜBİTAK tarafından açılan Bilim Misyonu Çağrısı sonrasında belirlendi. Alınan proje başvuruları ise TUA ve TÜBİTAK UZAY uzmanlarından oluşan bir komisyon tarafından değerlendirildi. Değerlendirme; bilimsel katkı, değer, maliyet, takvim, uygulanabilirlik ve Uluslararası Uzay İstasyonu altyapılarına uyumluluk gibi kriterlere göre yapıldı.



Bu olağanüstü başarının Türkiye'nin uzay araştırmalarına katılımı ve katkısını artıracağına dair hiçbir şüphe yok. Astronotumuzun Uluslararası Uzay İstasyonunda gerçekleştirdiği misyon, bilimsel ilerlemenin yanı sıra, ülkemizin uzay ve bilim teknolojilerindeki yeteneklerini de göstermiştir. Bu, gelecek nesilleri ilham vererek ve onları bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik alanlarına yönlendirerek, Türkiye'nin uzay araştırmalarına ve teknolojisine olan bağlılığını pekiştirecektir.

Yakın uzayın keşfi, evrenimizi anlamada ve keşfetmedeki rolü nedeniyle de büyük önem taşıyor. Uzayın sınırsız bilinmezliklerini araştırmak, sadece insanlığın merakını tatmin etmekle kalmıyor, aynı zamanda Dünya dışı yaşam arayışımızı, enerji kaynaklarını, ve daha pek çok şeyi de geliştiriyor. Bu yolculukta atılan her adım, bilim ve teknolojiyi ileriye taşıyan, gelecek nesillere daha parlak bir gelecek vaat eden bir adımdır. Astronotumuzun misyonu, Türkiye'nin bu büyük ve heyecan verici keşifteki yerini almasının sadece başlangıcıdır.

Ayrıca, astronotlarımızın ve bilim insanlarımızın çabaları, uzayın sırlarını çözme konusunda dünya çapında yapılan ortak çabalara da değerli bir katkı sağlıyor. Bu, bilim ve teknolojinin sınırlarını genişletme ve insanlık için yeni ufuklar açma potansiyeli taşıyan bir faaliyet. Bu tür araştırmalar, insanlığın dünyamızın dışındaki yaşam hakkındaki anlayışını genişletme, yeni teknolojiler geliştirme ve hatta iklim değişikliği ve doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımı gibi dünya çapındaki zorluklarla başa çıkma konusunda bize yardımcı olma potansiyeline sahiptir.

Sonuç olarak, Türkiye'nin uzay keşfindeki rolü, sadece bilimsel bilgi ve teknolojik becerilerin geliştirilmesiyle sınırlı değildir. Bu, aynı zamanda, ülkemizin gençlerine bilime ve araştırmaya olan ilgilerini teşvik etmek, bilimsel düşünme ve eleştirel düşünme becerilerini geliştirmek için de bir fırsattır. Bu, gelecek nesillerin bilim ve teknolojiye dayalı bir toplum yaratma konusundaki çabalarını destekleyecektir. Türkiye'nin uzay araştırmalarına olan bağlılığı, ülkemizin bilim ve teknoloji alanında daha büyük başarılara ulaşmasının yolunu açacaktır.


Kaynaklar:
https://tr.wikipedia.org/wiki/Axiom_Space
https://tr.wikipedia.org/wiki/Axiom_Mission_3
https://tr.wikipedia.org/wiki/Uluslararası_Uzay_İstasyonu
https://tr.wikipedia.org/wiki/Dragon_V2#Crew_Dragon
https://tr.wikipedia.org/wiki/Falcon_9_Block_5
https://bilimteknik.tubitak.gov.tr/system/files/makale/untitled_extract_pages_17.pdf
https://edergi.sanayi.gov.tr/File/Journal/2023/8/8_2023.pdf
https://tua.gov.tr/tr/haberler/turk-uzay-yolcusu-uzayda-13-farkli-deney-yapacak





Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: Henüz oy verilmedi / 0 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış

Yorum Yazın



KalınİtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    







Dünyanın gözü kulağı Ortadoğuda: İran-İsrail gerilimi tırmanıyor.
İsrail, Gazze'de yardım konvoyunu hedef aldı: Biri Avustralyalı 7 kişi öldürüldü
DEVLET-ULUSTAN FEDERASYONA, ekitap
Dünyada altın madenciliği nasıl yapılıyor, kazalar ne kadar yaygın?
Afganistan: Aktivistlerden kadınlar için online dergi

AB, Türkiye'ye verdiği mülteci fonunun nasıl harcandığını öğrenemiyor.
Avustralya Dışişleri Bakanı Wong: Filistin'i tanımaya hazırız.
İngiltere'de polis, silah ruhsatı almak isteyenlerin eşleriyle de mülakat yapmaya başladı.
Beterin beteri var!
Sağ popülistler ilk kez AB Parlamentosu'nun kontrolünü ele geçirebilir…

Yoksulluk sınırı bir yılda 24 bin TL arttı.
Türkiye son 20 yılda faize 563 milyar dolar ödedi
Uber Avustralya'da taksi şoförlerine 178 milyon ABD dolar tazminat ödeyecek
Çin 2024 ekonomi hedeflerini açıkladı
Almanya'daki Türk doktor sayısı 2 bin 600'ü geçti

Fahri Kiamil
İki annenin başlattığı akıllı telefon karşıtı hareket çığ gibi büyüdü
Afganistan'da onlarca arkeolojik alan buldozerle yıkılarak yağmaya açıldı.
Franz Kolschitzky: Viyana Kuşatması'ndan Kalan Kahveleri Değerlendiren Girişimci
Kış güneşi arayan Britanyalıların adresi Türkiye

Dünya tarihini şekillendiren 6 içecek türü
Taş Kağıt Makas Oyunu (Jan Ken Pon)
"DUHOK KONUŞUYOR" ekitap
ENTERNASYONAL
REMZİ RAŞA’YI ANMAK İÇİN

KİBİRLİ GÜÇ ZEHİR - ERDEMLİ BİLİM PANZEHİR
KARARLILIK - KİŞİSEL ALTYAPI
TARİHSEL KİŞİLİK
TARİHSEL İNSAN
SÜREÇ VE TARİHSEL ÖZNE

'Yeşil İslam' Endonezya'yı iklim çöküşünden kurtarabilir mi?
İsviçreli kadınlar AİHM'de görülen iklim değişikliği davasında zafer kazandı.
Yorgun dünya artık yavaş dönüyor
Avustralya’daki dev yosun ormanlarını yapay zekâ koruyor
2023'te sıcaklık rekoru kırıldı

Apple otomobili ABD'de üretime bir adım daha yaklaştı.
Yaşgünün Kutlu Olsun James Webb Uzay Teleskobu
Su ve deterjan olmadan çalışan bir çamaşır makinesi
Akıl okuyabilen robot tasarladılar
Sanal Gerçeklik, Artırılmış Gerçeklik , Metaverse, Sanal Uzay Nedir?

Beynine çip takılan kişinin düşünceleri 25 dakika boyunca okundu.
14 Mart Pi Günü, Günün Kutlu Olsun Pi !
Tüm canlılar için en ideal sıcak
Avustralya’da 350 kişinin konuştuğu yeni bir dil gelişti
İnsanlık için küçük ama Türkiye için çok büyük bir adım

2023'te 282 milyon insan açlık yaşadı.
Servet dağılımı adaletsizliği: Türkiye'de %1’lik kesim servetin %40’ını alıyor
BM Raporu: İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırısında soykırım suçu iddiası
Doğurganlık oranında 'büyük düşüş': Ülkelerin % 97'sinde nüfusun azalması bekleniyor
Dünya Mutluluk Raporu yayınlandı: Avusturalya listenin 10., Türkiye 98. sırasında yer aldı.

GEÇİTKALE'DEN GELİYORDU...
GENÇ BİR YAZARA BİRKAÇ TAVSİYE
DEĞİŞİYOR, YOKSULLAŞIYOR
“KİRAZ ZAMANI” SERÇELER, KİRAZ AĞACIMIZ, RAZZİA
Enflasyon Rehberi

UCUZ ET
Hesap
---İST
SANDIK
TAKSİ DURAĞI

İskandinav Göçleri ve Vikinglerin Avrupa Üzerindeki Etkisi
Hümanizm Nedir?
Osmanlı’da kahve kültürü, Osmanlı’da kahve isimleri..
Amerika’da Ayrımcı Politikalar ve Siyahi Mücadele Tarihi
Dünyanın İlk Destan Kahramanı: Gılgamış


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar










Basa git