A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

Sahte Haberlere Neden İnanıyoruz?

Kategori Kategori: Makale | Yorumlar 0 Yorum | 05 Nisan 2017 01:31:21

George Orwell 1946’da yayınladığı Politics and the English Language isimli eserinde, politik dilin ve İngilizce’nin tamamen yalanları gerçek gibi göstermek üzerine kurulu olduğundan bahsediyor ve örtülü, belirsiz hatta sisli bir yapısı olduğunu söylüyor. Orwell bunu 1946 yılında tespit etmişken ve günümüze kadar konuyla ilgili birçok yazı yazılmışken, neden hala sahte haberlere inanmaya meyilliyiz?



Bilişsel Basitlik

Genellikle beynimiz bilgiyi işlerken inanç hızlı ve doğal oluşur. Şüphecilikse yavaş ve yapaydır, ayrıca çoğu insanın belirsizliğe toleransı azdır. Araştırmaya göre beynimiz bir ifadeyi kavrarken otomatik olarak doğru kabul eder, sonradan ortaya çıkan kuşkuculuk ise fazladan bir bilişsel adım gerektirir. İnanıp devam etmek bu yüzden daha kolaydır.

Bilişsel Uyumsuzluk

Bilişsel uyumsuzluk iki çelişen düşünceye sahip olduğumuzda meydana gelen rahatsız edici gerilimdir. Gerçekleri reddetmek, derin inançları değiştirmekten daha kolaydır. Örnek olarak, iklim değişikliğinin gerçek olmadığını savunanlar, sera gazlarındaki hızlı artışın sanayi ve ticaret alanlarına daha kısıtlayıcı kurallar getirmesinden tedirgin oldukları için bunu görmezden gelmeye çalışıyorlar.

Ters Tepme Etkisi

Bilişsel basitlik ve uyumsuzluk, ters tepme etkisi denilen ilginç bir olaya yol açar. Ters tepme etkisi, güçlü karşıt kanıtlara rağmen, insanların inançlarına daha yoğun bağlanması anlamına gelir.

Dartmouth Üniversitesi tarafından yürütülen bir deney serisinde, deneklere yaygın yanlış kanıları, örneğin Irak’ta kitle imha silahlarının varlığını doğrulayan sahte gazete makaleleri verildi. Daha sonra deneklere bu silahların bulunmadığını anlatan yeni makaleler verildi. Savaş karşıtı olanlar yeni makaleyi, savaşı destekleyenler eski olanı doğru kabul etti. Hatta savaş destekçileri, ikinci makaleden sonra daha fazla ikna olduklarını çünkü makalenin Saddam Hüseyin’in silahları yok ettiğinin veya sakladığının kanıtı olduğunu söylediler.

Kabile Birliği

İnsan sosyal bir primat türüdür ve etrafındakilere güvenilir bir grup üyesi olduğunu belli etmek ister. Bu da diğer grup üyelerine katılarak uyumlu olmak anlamına geliyor, bu grup bizim siyasi partimiz veya dini inancımız olabilir ve genellikle grubun yönünden sapmaz.

Bilişsel basitlik ve uyumsuzluk, evrimsel uyum amacı taşıyor olabilir. Sosyal psikolog Carol Tavris evrimsel uyumu şöyle açıklıyor: “Onlar-biz” bölünmesi, etnik merkezcilik, önyargı gibi herhangi bir bilişsel mekanizmaya baktığımızda, adaptif bir amaç taşıdığını düşünmek mantıklı. Bu örneklerde en büyük fayda, bizi kendi grubumuza bağlaması olarak görülebilir.

Hepimiz kendi inançlarımızdan sorumluyuz. Sahte haberler ve alternatif gerçekler hakkında şüpheci olmak bizim kendi görevimiz.

Şüpheli bir durum varsa şüphelenmek gerekir

“Bunun doğru olduğunu nereden biliyorsun?”, “Bu iddianın kaynağı ne?”, “Bunu kim söyledi ve neden böyle bir şey söyledi?” sorularını mutlaka sormalıyız. Kendimizi kandırmamak için her zaman dikkatli olmalıyız. George Orwell’in In Front of Your Nose adlı deneme yazısındaki gibi, “Birinin burnunun ucunu görmesi daimi bir çaba gerektirir. Konu şu ki, hepimizin yanlış şeylere inanma ihtimali var, yanıldığımız ortaya çıkınca yanılmadığımızı göstermek için gerçekleri çarpıtma ihtimalimiz de var. Akıl ile, bunu bir süre yürütmemiz mümkün. Er ya da geç yanlış bir inanç katı gerçeklikle karşı karşıya gelir. Tıpkı savaş alanlarında olduğu gibi.”

Kaynak :  Deniz Lim  | [n]Beyin


Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: 10 / 1 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış

Yorum Yazın



KalınİtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    







Avustralya'da 200 milyon yıllık 'dinozor ağaçlar' büyük yangından nasıl kurtarıldı?
Dünya 3 derece daha ısınırsa Avustralya’daki yangınlar olağan hale gelecek
Avustralya yangınları: Neden 4 aydır söndürülemiyor, bilançosu ne?
Alevler Sydney'e dayandı...
Avustralya Yanıyor!!!

Göçmen kaçakçılığı sektör oldu: "Yüzde yüz garantili, risk yok"
ABD Kasım Süleymani'niyi öldürüldü!!!
Erdoğan'dan Libya'ya askeri destek açıklaması
Kişisel siyasi çıkarı için görevini kötüye kullandı…
Fransa'da son yılların en büyük grevi hayatı felç etti

Gıda fiyatlarında yıllık enflasyon %36.9
Türkiye ekonomisi: Tünelin ucunda ışık var mı?
Ekonomik kaygı bankalar önünde uzun kuyruklar oluşturdu!
Türk Lirası tehlikeli eşikte…
Borç Hazine’nin kamçısı!!!

Bir hikayem olmasın - 2019’a veda ederken
Avustralya’nın ilk sualtı oteli Büyük Set Resifi’nde açıldı
Lila, Lenu, Sisifos
Uzun yaşamanın sırrına erdim
Ölüme ve mezarlıklara bakış açınızı değiştirme vakti!

Leonardo da Vinci Hazar Türkü olabilir
Ay çöreği
Tarih Sizi Bekliyor! Toledo'nun Hayali!
‘Anlatamıyorum’u dünyanın en çok okunan ikinci şiiri
Zamannın ruhuna aykırı bir sergi

İnsan, Kıyısı olmayan derya - Kuşkularımı gider
Tarihsel olan nesnel olmaya kapalı mı?
Algı çok tanık tek
Bir Süreç Olarak İnsan
Ütopya: Ayakları yerde, başı gökte

Avrupa kentleri, sıcak hava dalgalarına uyum sağlamanın yollarını arıyor
Eylemsizliğin Maliyeti: 2050’de yılda 200 milyon kişi yardıma muhtaç olacak
Hayvanlar küresel ısınmaya ayak uyduramıyor!
7 ayda bir yıllık doğal kaynak kullanıldı!
Türkiye, Avrupa'nın ve ABD'nin çöplüğü oldu

5G teknolojisi, radyasyon ve güvenlik açığı
Akıllı Kontakt Lensler Bakış Açınızı Değiştirecek
Google dünyayı değiştirecek keşfi duyurdu: “Kuantum üstünlüğüne ulaştık”
Google’ın kuantum bilgisayar devrimi nedir? Dünyayı nasıl değiştirebilir?
Dünyanın ilk 5G hoteli Gold Coast’ta

Yeni Canlı Makineler Geliyor!
Uzayda beklenmedik kütleçekimsel dalga patlaması saptandı
170.000 yıllık pişirilmiş bitki kalıntıları Afrika’da bulundu
İlk insanlar hangi amaçla resmediyorlardı?
Modern insanın genetiği en fazla 38 yıl yaşamaya izin veriyor

Türkiye’de ‘zengin-fakir’ kutuplaşması!!!
AKP'nin utanç tablosu
Türkiye, Ürdün ve BAE’nin Libya’ya silah sevkiyatı BM raporunda
Çin ve Türkiye 'en büyük gazeteci hapishanesi
Dünyada en kaliteli yaşam sıralamasında Norveç 1’inci, Avustralya 5’inci, Türkiye 59’uncu

Nâzım Hikmet Paris’te
Küba Devrimi 61 yaşında
Abidin Dino ile Düşünmek
ekitaplar hediyemizdir
Donald Trump barış getirebilecek mi?

Kim Deli Kim Akıllı
Bir Özlemim Var
Makus Talih
Neydik N’olduk Ailesi
Kanal İSTANBUL

Dünyanın İlk Destan Kahramanı: Gılgamış
Antik Çağlarda Kendi Memleketlerine Karşı Savaşan Paralı Askerler
Sümer Atasözleri ve Özdeyişler
Museviliği benimsemiş tek Türk devleti : Hazarlar
İpek Yolu'nun kalbi: Özbekistan


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar










Basa git