A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

ŞİRİNKFLASYON

Kategori Kategori: Dünya | Yorumlar 0 Yorum | Yazar Yazan: M. Şehmus Güzel | 05 Eylül 2022 12:04:03

Enflasyon Avrupa’da aldı başını gidiyor. Aylardan beri akıl almaz yollarla fiyatlar neredeyse iki günde bir artırılıyor. Fransa’da yıllardan beri ilk kez enflasyon yüzde 5,8 ile 6,1 arasında dalgalanıyor. Bu enflasyonun ortalaması. Ücretlileri, emekçileri, emeklileri, işsizleri ve bütün dar gelirlileri birinci derecede ilgilendiren un, pirinç, makarna, zeytinyağı ve benzeri kimi temel gıda ürününün fiyatı yüzde 15 veya yüzde 20 artırıldı.

AB’de enflasyon ortalama yüzde on. Enflasyondan ciddi biçimde etkilenmeyen ülke kalmadı.



İngiltere’de fiyat artışlarının bu ay sonuna kadar yüzde 13’e ulaşması bekleniyor... İngiltere’de elektrik, doğal gaz ve benzeri ürünlerin fiyatlarındaki görülmemiş artış ve el yakan faturalar sonucu haftalardır süren “Don’t Pay UK (United Kingdom)” (“Ödeme Birleşik Krallık”) eylemler dizisi yanında son derece ciddi, kitlesel grevler de örgütleniyor. İngiltere’de emekçilerin eylemleri kitlesel ve kararlı olmalarıyla öteden beri dikkat çekiyor. Bu kez de. 1 Ekim 2022’den itibaren yüzde 80 zam getirilen elektrik ve doğal gaz faturalarının ödenmemesi için gösteri ve yürüyüşler yanında günlerden beri imza da toplanıyor.

Fransa’da kışın “çok soğuk”, sonbaharın “çok sıcak” geçeceği söyleniyor. Bu her yaz tatili bitiminde yinelenen bir söylem ama bu kez iş biraz daha ciddi. İşçi sendikaları konfederasyonları eylülde bir dizi gösteri düzenlemek için kolları sıvadılar. Enflasyondan, sürekli fiyat artışlarından birinci derecede etkilenen radikal tabanın dipten gelen bir dalga gibi fışkırması ve toplumsal hareketin başını çekmesi olasılığı da var. Birçok işyerinde grevler başlatıldı. Sarı Yelekliler’inkinden daha kapsamlı, daha sol, daha radikal eylemler bekleniyor. İşçi sendikaları konfederasyonları ortak eylem için NUPES (Toplumsal ve Ekolojik Halkçı Yeni Birlik) ile görüşüyor.
Fransa’da ve diğerlerinde fiyat artışları durmuyor. Patronlar, devletlerüstü dev şirketler ise fiyat artırmak için her yola başvuruyorlar. İsyan ettirecek derecede.

Fiyat artırılmasında vurucu bir örnek olarak Fransa’da son günlerde gündeme giren bir meseleye değinmek istiyorum : Çaktırmamaya çalışarak, yanıltarak fiyat artırmak yolunun yeni biçimler alması, neredeyse her ürünü kapsaması.

Birkaç gün önceye kadar gözü kapalı satın aldığınız içeceğiniz bugün o günkü şişesinin neredeyse tıpkısı, aynısı gibi bir şişede sunuluyor. Fiyat aynı. Aynı fiyatı gören müşteri (eğer anımsıyorsa) “Aman ne iyi fiyatı artırılmamış” diye düşünüyor ve bir öncekinin neredeyse aynısı olan şişeyi otomatik biçimde alıyor. Müşteri elbette aynı miktardaki, aynı gramajlı ürünü aldığını sanıyor. Süpermarketteki koşturmaca içinde hepimizin yaptığı gibi müşteri şişenin üstündeki etikete bakmıyor, gramajın da fiyat gibi aynı olduğunu sanıp alıyor. Oysa bu şişe o şişeyi gören gözün hemen farkına varamayacağı ölçüde bir parça “küçültülmüş” bir şişedir. Nitekim şişenin üstünde belki hemen farkedilmesin diye küçük harflerle 125 gram yerine 115 gram yazıyor. Müşteri hafızasındaki görüntü ve alışkanlık sonucu bunu önce farkedemiyor. Farketmek üzere bir gayret te göstermiyor. Niye göstersinki, mademki fiyatı aynı. Süpermarketine güveniyor. Markasına güveniyor. Kimi müşteri belki içeceğinin alışılmışdan biraz erken bitmesi üzerine ne oluyor diye şişeye bir göz atınca meseleyi farkediyor. Belki.

Kimi markaya, süpermarkete bu da yetmiyor : Kimi üründe miktar/ağırlık azaltılırken fiyatın yüzde on, onbeş veya otuz artırıldığı bile oluyor. Pek çok örneğini hergün görüyoruz.
Miktarı, gramajı düşür ! Fiyata dokunma !
Gramajı düşür ! Fiyatı artır !
Vurgun !

Böyle davranılmasında yasadışı bir mesele yok. Ama meşruiyet te yok. Sistemin DNA’sınde zaten bu var : Her şirket ürününe istediği ambalajı, şişeyi, kutuyu vesaireyi seçip istediği ağırlıkta, arzuladığı fiyatla sunabilir. Ama burada müşteriyi yanıltmaya, aldatmaya, kandırmaya yönelik bir yöntem izlendiği de sırıtıyor. Yasalar “müşteri aldatılmamalı” kuralına öteden beri yer veriyor ama patronların kimi buna uymuyor. Aynı fiyata satılan boyutu “bir parça” küçültülmüş dondurmanın da, tamamen doldurulmamış şişelerdeki kolaların da, 1 kg yerine 750 gramlık kutulardaki peynirin de fiyatı artırılmış oluyor. Kandırmacası dondurmanın üstündeki kiraz, kolalardaki şeker, peynirdeki tuz. Müşteriyi yanıltmaya yönelik bu yollar ayı zamanda yüz kızartıcı, üzücü, pes dedirtici.
Evet artık her şey apaçık ortada: Kimi patron, kimi şirket bir türlü doymuyor. Bütün yurttaşlar dar boğazlardan geçip çoluk çocuğuna iki lokma yedirmenin yollarını ararken bu patronlar, bu aç gözlü dev şirketler milyarları bulan kazançlarından bir bölümünü bile paylaşmaya yanaşmıyolar. Yazıklar olsun !

İngilizcede bu yönteme shrinkflation (ingilizce telafuzu şirinkfleyşin, fransızca telafuzu şirinkflasyon) ismi takıldı. Oysa hiçbir şeyi “şirin” değil. Bir tür yanıltmaca. Bir tür manipülasyon. Müşterinin şuur altıyla ilintili bir kandırmaca.

Benzer şeyi, gramaj azaltılmasını, konservede, reçelde, çikolatada, sütte, suda, dondurmalarda, kolalarda, pirinçte, şipste, peynirde, zeytinde, makarnada ve daha pek çok şeyde yapıyorlar. Bu nedenle alışverişlerinizde etiketlere bakmayı unutmayınız. Süpermarketlere güven fena halde sarsıldı.

Şirinkflasyon İngilizce shrink yani küçültmek, daraltmak fiilinden geliyor... Fransızcası rétrécir, réduire, diminuer. Fransızcada ingilizceden aynen çevrilince “réduflation” kelimesi uyduruldu. Réduction’dan. Fiyat indirimi için de kullanılan bu kelime azaltma, küçültme anlamına da geliyor. Fiili réduire. Günlük konuşma sırasında uzun uzun réduction (redüksuyon) yerine kısaltarak réduc (redük) denildiği için, kanımca “réduflation” yerine réducflation daha doğru olacak. Yakında dil uzmanları konuşunca kesin karar verilir. Ak mı kara mı belli olur.

Fransa’da bu açgözlülüğe “inflation masquée” (“Maskeli enflasyon”) adını takanlar da oldu. Simdilik tutmadı. “Maske” kelimesi korona belasıyla çekildiği ve bir an önce unutulmak istendiği için olmalı.

İsmi ne olursa olsun bu yöntemi öteden beri uygulayan birçok uluslarötesi/devletlerüstü şirket var. En başta gıda iş kolunda buldozer gibi önüne çıkanı “yutan”, ezip geçen, dünyada tekelleşmeye doğru dört nala koşan Nestle. Sonra diğerleri, örneğin Lindt, Danone, vesaire. Süpermarketlerden Carrefour, Leclerc, İntermarche, Monoprix Fransa’da ve bulundukları ülkelerde sıkı bir yarış içinde.

Gidiş bu yönde. Nereye kadar ?


Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: 10 / 1 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış

Yorum Yazın



KalınİtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    







İkisi de Hataylı
YUSUF DA GİTTİ...
Bir ülke çocuklarının üstünü açık bırakırsa...
Türkiye çocuk asker kullanan ülkeler listesinde
Truva Kalkanı: Suç örgütlerine yönelik küresel operasyonda 800'den fazla kişi gözaltına alındı

“SİYAH GÖMLEKLER”İN DÖNÜŞÜ (mü?)
Küba, eşcinsel evliliğe ‘Evet’ dedi
'Erdoğan haber merkezlerini nasıl etkiledi?'
Eski Başbakan Morrison'a soruşturma
HAKİKİ SOL MECLİS’TE

“ Eat. Play. Cash back”
ŞİRİNKFLASYON
Konya kart batağında, Hakkari bankaların takibinde
88 bin milyonerin göç etmesi bekleniyor
İngiltere'de 70 şirkette pilot uygulama: Binlerce işçi haftada 4 gün çalışacak

Avrupa’nın ardından ABD’de maymun çiçeği virüsü alarmı
Ötenazi makinesi “Sarco” İsviçre’de yasal oldu
Yananlar
Zorbalık Nedir? Zorba Kimlere Denir?
Kendisini ahşap kutuda Avustralya’dan Britanya’ya postalayan arkadaşlarını arıyor.

NECO’YU NASIL BİLİRSİNİZ?
Sevdakeş – Şiire Dönüşen Şair
Abidin Dino’yu anmak
HAYDİ KALKIN TİYATROYA GİDİYORUZ.
Goya: Ya Sanat Ya Ölüm (Akıl Uyuyunca)

O kadar da şey etmeyin yani
Sandık Lekesi
Seni Kaldır Beni Kaldır…
Yenilenmek
Injured

Akdeniz’e Türkiye’den günde 144 ton plastik atılıyor
Avustralya’nın doğası hiç olmadığı kadar tehlike altında
Dünya 2,4 derecelik bir sıcaklık artışına doğru gidiyor
Türkiye iki yıl içinde susuz kalacak.
2020'de küresel ısınmanın bedeli çok ağır oldu

Su ve deterjan olmadan çalışan bir çamaşır makinesi
Akıl okuyabilen robot tasarladılar
Sanal Gerçeklik, Artırılmış Gerçeklik , Metaverse, Sanal Uzay Nedir?
Apple'dan iPhone Uygulamalarına Dev Zam: 1 Dolarlık Uygulama 17 TL Oldu
Yapay Et Şirketi Üretime Hazırlanıyor

Kanser hücrelerini öldüren virüs hastalar üzerinde olumlu sonuç verdi
Çin'de havadaki Covid-19'u tespit eden maske geliştirildi
Orta Çağ'da Bir Mühendislik Dehası Cezeri
Tarihi değiştirecek yazıt… İlk kez geçiyor
Bilim insanları, soyu tükenmiş Tazmanya Kaplanı’nı gen düzenleme yoluyla geri getirmeyi planlıyor

Dünya genelinde 771 milyon kişi okuma yazma bilmiyor
Türkiye’de en mutlu insanlar Ege’de yaşıyor
Yoğun zihinsel faaliyet neden yorgunluğu tetikliyor?
Dünyanın en mutlu ülkesi Finlandiya
Dünyanın en mutlu ülkeleri belli oldu: Avustralya 12 Türkiye 112 inci sırada

Bir film, bir kitap, bir anı
“FIRIN”DAN ÇIKTIK
UMUMİ VAZİYET: YANGIN VAR!
BİR AKŞAM ÜSTÜYDÜ
Rusya, “uluslararası hukuku” ihlal mi ediyor yoksa inşa mı ediyor?

UMDUĞUM BULDUĞUM
REJİM
DARB-I MESEL
ISIDAM
Dünyanın 8 Harikası

Amerika’da Ayrımcı Politikalar ve Siyahi Mücadele Tarihi
Dünyanın İlk Destan Kahramanı: Gılgamış
Antik Çağlarda Kendi Memleketlerine Karşı Savaşan Paralı Askerler
Sümer Atasözleri ve Özdeyişler
Museviliği benimsemiş tek Türk devleti : Hazarlar


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar










Basa git