İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
İsrail'in Türk askeri varlığını engelleme gerekçesiyle Suriye'deki bir hava üssünü vurmasının ardından Washington, üç ülke arasında çatışma çıkmasını önleyecek yeni bir mekanizma kurmaya çalışıyor. Suriye ve İsrail, son saldırıların ardından yükselen gerilimi düşürmek ve güvenlik müzakerelerini yeniden başlatmak amacıyla ABD arabuluculuğunda Ürdün'de bir araya geldi. Pazar günü düzenlenen görüşmenin ana başlıklarından biri, Türkiye ve İsrail arasındaki gerilimin Suriye topraklarına taşınmasının engellenmesiydi. ...Devamı.»
Taliban'ın Ağustos 2021'de iktidara geri dönmesinden bu yana, Afganistan modern çağda kadın haklarına yönelik en kapsamlı saldırılardan birine tanık oldu . Uluslararası ilgi, doğal olarak, kadınların eğitimini, istihdamını ve kamusal hayata katılımını etkileyen kısıtlamalara odaklandı. Ancak bu daha geniş kapsamlı baskı kampanyasının ortasında, bir grup büyük ölçüde göz ardı edildi : engelli kadınlar ve kız çocukları. Onların deneyimleri, cinsiyet ayrımcılığının, engelliliğin, yoksulluğun ve otoriter yönetimin bir araya gelerek en ağır dışlanma biçimlerinden bazılarını nasıl ortaya çıkarabileceğini gösteriyor. ...Devamı.»
Bilgi edinilir, bilinç oluşturulur: Bilgi edinmek, bilinç oluşturmak, vicdanı uyandırmak bireysel edimler ve sorgulamalarla oluşur. Ancak bu ve benzeri kavramlar bireylerin birbirleriyle toplumsal ilişki kurma koşullarında olabilir. Bilinçlenme, bireyleşme, insanlaşma aynı zamanda toplumsallaşmadır da. Aristo; “insan sosyal bir hayvandır” derken bu gerçeği ortaya koyuyordu. Tecrit ve tekil halde yaşayan bir insanın kendi hakkında bir belirlenimde bulunması da mümkün olmaz. Kıskanç mı, hırslı mı, dürüst mü, riyakâr mı olduğunu bilemez. Bu insani eğilimler toplumsal ilişkilerde canlanır ve tanınır. ...Devamı.»
Felsefi literatürde “tanıtlama” ve “kanıtlama” sözcükleri kullanılır, ancak ikisi birbirini bütünler. Tanıtlama düşünsel süreçte varılan sonucun mantıksal tutarlılığını göstermek, kanıtlama ise bu tutarlılığın kendini pratikte, yaşamda haklı çıkarmasıdır. Dışsal zaman ve mekân bağlamında var olan nesneler sınırlı varlıklardır. Düşünce varlıkta nesnesinin sınırı ile sınırlıdır, gözlemleri ve soyutlamaları koşulludur. Anlama sürecinde özgür, ancak nesnesinden dolayı sınırlıdır. Öte yandan doğası gereği sonsuzdur, konusunu ve yöntemini kendisi belirler, kendini ve uyguladığı yöntemi de tekrar kendine konu edinebilir. Böylece her türlü dışsal sınırlamalardan ve koşullardan azade olarak mutlak anlamda özgürleşir. ...Devamı.»
“Edinmek” ve “oluşturmak”, biz insanların yaşamlarını baştan sona kuşatan kaygıların ve eylemlerin kaynağını oluşturur. Mal-mülk ediniriz, toplumda bir yer ediniriz, alışkanlık ediniriz, çevre ediniriz; sağlık kaygısı, gelecek kaygısı, güvenlik kaygısı, kabul görme-onaylanma kaygısı yaşarız. Bunlar yaşamımızın her döneminde dışarıdan görünmez; ama davranışlarımızda, eylemlerimizde, söylemlerimizde hep görünüşe çıkarlar. ...Devamı.»
Bu etkinlik, yalnızca rutin bir politika adımı olmaktan öte, uluslararası ilişkilerde çatışmanın "yeni normal" haline geldiği temel değişiklikler ortamında bir çatışma senaryosuna hazırlanmayı amaçlayan tutarlı bir dizi önlemi de yansıtmaktadır. Ağustos 2026'da Japonya Başbakanı Sanae Takaichi'nin yönetimi Savunma Beyaz Kitabı'nı yayınladı. Bu olay, sadece rutin bir politika adımı değil, aynı zamanda uluslararası ilişkilerde çatışmanın "yeni normal" haline geldiği temel değişiklikler ortamında bir çatışma senaryosuna hazırlanmayı amaçlayan tutarlı bir dizi önlemi de yansıtıyor; zira Çin, Hint-Pasifik bölgesindeki durumu daha da karmaşık hale getiren çatışmacı faaliyetlerini yoğunlaştırıyor. ...Devamı.»
8 Temmuz 2026'da ABD ile İran arasında düşmanlıkların yeniden başlamasıyla birlikte, saldırıların kendisinden daha çok dikkat çeken şey, hedef seçiminin biçimidir. 8 Temmuz 2026'da ABD ile İran İslam Cumhuriyeti arasında düşmanlıkların yeniden başlamasıyla birlikte, saldırıların kendisinden daha çok dikkat çeken şey, hedef seçiminin şeklidir . Konvansiyonel savaşta, askeri varlıklar normalde önceliklendirilir. ABD Savunma Bakanı Peter Hegseth, ABD'nin "asla sivil hedefleri hedef almadığını" bile iddia etmiştir. Ancak son saldırıların önemli bir kısmı, özellikle İran'ın güneydoğusundaki demiryolları, önemli ulaşım yolları ve enerji tesisleri gibi kritik lojistik ve sivil altyapılara yöneltilmiştir. ...Devamı.»
İnsan türünün aptallığına dair en büyük güveni, diğer canlıların işleyişini anlamaya yönelik çabalarından daha fazla veren bir şey yoktur. Bu, en azından, hayvanlar aleminin üyelerini İncil'deki gibi boyunduruk altına almak, köleleştirmek ve yemek istemekten daha iyi bir durumdur. Ancak evcil kedinin (şüphesiz ki çelişkili bir kategori) ne yaptığını anlamaya yönelik çabalar söz konusu olduğunda, insanlığın yetersiz kalması kaçınılmazdır. ...Devamı.»
Tarihi bir güne tanıklık ediyorum. Heyecan ve coşkuyla. Uzunca bir süredir tam bir çaresizlik içinde bunalmıştık. Çünkü devletimizin içine çöreklenmiş, demokratik bir cumhuriyetin olmazsa olmazı yargı-yasama-yürütme bağımsızlığını hiçe sayarak, hepsini tek elde toplamış, irademizi hiçe sayan bir takım oluşumların elinde halkımızın yoksulluğa mahkûm edilişini izliyorduk. Üstelik de ülkemizin zenginliklerine karşın. ...Devamı.»
Husilerin askeri sözcüsü Yahya Sari, Suudi Arabistan’a yönelik deniz trafiği yasağı ilan ettiklerini, kararın derhal yürürlüğe girdiğini ve bunun "ablukaya abluka" denkleminin parçası olduğunu açıkladı. İran destekli Husiler, pazartesi günü yaptıkları açıklamada, Yemen'e uygulanan abluka ve Sana Uluslararası Havalimanı'na yönelik son saldırıya misilleme olarak Suudi Arabistan'a karşı deniz ablukası başlattıklarını duyurdu. Açıklama, küresel deniz ticareti açısından kritik öneme sahip bir başka su yolunun da tehlikeye girebileceği endişelerini artırırken, bölgede çatışmaların yeniden tırmanabileceği korkusunu da beraberinde getirdi. ...Devamı.»
Rusya-Ukrayna Savaşı ve değişen küresel dengeler, Avrupa'nın "uzun barış" dönemini sona erdirirken kıta yeniden silahlanıyor. Bu durum, kıtanın parçalı siyasi yapısı, her devletin sınırlarına ve egemenliğine sıkı sıkıya bağlı kalması, etnik ve dini farklılıklar, yayılmacı hedefler, kaynak rekabeti ve sık değişen ittifaklardan kaynaklandı. Ancak bu döngü, II. Dünya Savaşı'nın ardından modern ittifakların kurulması ve özellikle Avrupa Birliği'nin (AB) oluşturulmasıyla birlikte Avrupa ülkeleri arasındaki ekonomik entegrasyonun derinleşmesi sayesinde kırıldı. ...Devamı.»
Araştırmacılar, insansı cerrahların "kırsal bölgelerden savaş alanlarına, hatta uzaya kadar her yerde görevlendirilebileceğini" söylüyor. İnsansı bir robotun ilk kez ameliyat gerçekleştirmesi, robotik ve kritik sağlık hizmetleri açısından önemli bir dönüm noktası oldu. Kaliforniya Üniversitesi (UC) San Diego Kampüsü'nden cerrahlarla birlikte çalışan insansı robot, başarılı bir safra kesesi ameliyatı gerçekleştirdi. ...Devamı.»
Kaynaklara sahip olmanın güç yapılarını önemli ölçüde belirlediği iyi belgelenmiş bir gerçektir. Hayati önem taşıyan toprak kaynakları ve iş gücü üzerindeki kontrol için uzak toprakların erken dönemdeki sömürgeleştirilmesinden, günümüzdeki enerji ve mineral kaynakları hegemonyasını koruma arayışlarına kadar, belirli bir örüntüyü ortaya koymaktadır: Kritik bölgesel kaynak kapasitelerine sahip olanlar, jeopolitik mücadeleye çekilmeye yatkındır. Kritik mineral kaynakları tartışmasının merkezinde, küresel bir oyuncu yeniden ortaya çıkıyor: Afrika. Afrika, kaynak sömürüsüne yabancı değil; 19. ve 20. yüzyıllardaki " Afrika'nın Paylaşımı ", bol miktardaki doğal kaynaklar üzerinde sömürgeci kontrol için yapılan sıkı bir girişimdi ve kıtayı bağımsızlık sonrası büyük iç çatışmalarla karşı karşıya bıraktı . ...Devamı.»
Donald Trump genellikle tahmin edilemez, dürtüsel, hatta kaotik biri olarak tasvir edilir. Ancak bu söylemsel cesaretin ardında belirgin bir örüntü yatmaktadır. Donald Trump genellikle tahmin edilemez, dürtüsel, hatta kaotik biri olarak tasvir edilir. Ancak retorik cesaretin ardında belirgin bir örüntü yatmaktadır: gücün sınırlarını yeniden tanımlamayı amaçlayan, kaldıraç, yıkıcılık ve karşılıklı etkileşime dayalı bir dış politika. ...Devamı.»
Amerika Birleşik Devletleri bu yaz 250. kuruluş yıldönümünü kutlarken, kutlamalar Amerikan demokrasisinin sağlığına dair artan kamuoyu şüpheciliğinin ortasında gerçekleşiyor. Bu memnuniyetsizliği rakamlarla bağdaştırmak zor. Amerika Birleşik Devletleri, 2025 yılında dünya askeri harcamalarının %37'sini oluşturarak, dünyanın en büyük askeri bütçesine sahip ülke olmaya devam etti . Bu arada, Çin %12, Rusya ise yaklaşık %5,5'lik bir paya sahipti. Ekonomik olarak, Amerika Birleşik Devletleri hala küresel GSYİH'nin dörtte birinden fazlasını temsil ediyor. Geleneksel güç ölçütlerine göre, Amerika hâlâ baskın konumda. ...Devamı.»
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Ankara liderler zirvesi öncesi basın toplantısı düzenledi. Zirvenin düzenleneceği Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi'nde değerlendirmelerde bulunan Rutte, basın mensuplarının sorularını da yanıtladı. Hollandalı bir gazeteci Türkiye'deki gözaltıları ve ifade özgürlüğü ihlallerini hatırlatarak Rutte'ye "Sizce Ankara liberal demokrasilerin zirvesini yapmak için hâlâ uygun bir yer mi?" diye sordu. Rutte bu soruya, "Demokrasi seçimlerden daha fazlasıdır" diye yanıt verdi. ...Devamı.»
Nasıl bir ülkede nefes aldığımızı bir düşünün. Mustafa Kemal Atatürk bu ülkeyi genç nesle emanet etti. Bu neslin emaneti nasıl koruyamadığını üzülerek seyretmekteyiz. Önce ülkemizin sınırlarını emanet ettiğimiz ordumuzun kollarını ve kanatlarını perişan ettiler. Balyoz ve Ergenekon gibi uydurma davalarla şanlı ordumuzun sesini kestiler. Dış mihrakların Fethullah Gülen’i araç olarak kullanmasıyla, okyanus ötesinden Türk Silahlı Kuvvetleri’nin 211 sayılı İç Hizmet Kanunu’nun ve bilhassa bu kanunun 35. maddesinin işlevsiz kılınması için her yola başvurulduğuna tanık olduk. ...Devamı.»
Otomobil üreticileri yeni bir dönemin eşiğinde: sürücüsüz otomobil. Tesla, üstün tasarımlı ve kaliteli elektrikli otomobilleriyle tanınan ve kurucusunun eyalet hükümetlerine karşı mücadele etme eğilimiyle bilinen bir elektrikli otomobil şirketi olarak uzun zamandır sürücüsüz otomobillerin savunucusu olmuştur. Ve ürünü beklenenden daha iyi bir başarı gösteriyor gibi görünüyor. Avrupa'dan gelen son araç içi kamera görüntülerinde, otonom sürüş özelliğine sahip bir Tesla Model X'in otoyolda beklenmedik bir kazayı önceden tahmin edip önlediği görülüyor. ...Devamı.»
Üst düzey ABD'li bir yetkili, ABD ile İran arasında varılan ve nihai anlaşma için 60 günlük müzakere süresi öngören 14 maddelik mutabakat metnini ilk kez kamuoyuyla paylaştı. ABD'li üst düzey bir yetkili, düzenlediği telekonferansta basın mensuplarına, ABD ile İran arasında varılan ve 14 maddeden oluşan mutabakat metninin detaylarını açıkladı. Mutabakat metninin tamamını okuduğunu ve metin üzerinde kapsamlı değerlendirmelerde bulunduğunu belirten yetkili, İran'ın bu mutabakatla nükleer silaha sahip olmayacağını kabul ettiğini söyledi. ...Devamı.»
BM Dünya Gıda Programı, bu yıl dünya genelinde en ağır ihtiyaç içindeki 110 milyon kişiye ulaşmak istediğini ve bunun için 11 milyar euroya ihtiyaç duyduğunu açıkladı. Avrupa ve ABD'den gelen sert bütçe kesintilerinden ağır darbe alan Birleşmiş Milletler'e bağlı gıda yardımı kuruluşu, Çarşamba günü Amerika Birleşik Devletleri'nden gelen 800 milyon dolarlık (695 milyon euro) katkıyı memnuniyetle karşıladı. Dünya Gıda Programı (WFP) yaptığı açıklamada, söz konusu kaynağın "en az 37 ülkede, en savunmasız 38 milyondan fazla insana ulaşacak, hayat kurtaran gıda ve beslenme faaliyetlerini destekleyeceğini" bildirdi. ...Devamı.»