İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
Anadolu'da yaşayıp da depremle yüzleşmeyen insan çok azdır. Anadolu'nun her bölgesinde birçok medeniyet yaşamış, ancak zamanla bu medeniyetlerin yaşadığı yerler harabeye dönmüştür. Efes, Bergama, Hierapolis, Truva ve Sardis gibi tarihi kalıntıların oluşumunda büyük depremlerin etkili olduğuna inanıyorum. O dönemde burada yaşayan insanlar, depremlerle yıkılan dev taşların altında yok olmuş, hayatta kalanlar ise yakındaki başka bir bölgede yeni şehirler kurarak hayatlarına devam etmişlerdir. ...Devamı.»
İster inanın ister inanmayın, ülkemizin nurlu ufukları maalesef son yirmi yıldır karanlık görünmeye başladı. Ülkemizi parçalamak isteyen güçlerin adım adım mesafe aldığını izlemek, düşünen ve aklını kullanan herkese ağır gelmekte. Bu durumu kabul etmek mümkün değildir. Bakın, Kur’an’da bile insanlara onlarca kez tekrarlanan bir söz bulunmaktadır: ...Devamı.»
Üzerinde yaşadığımız bu topraklara biz ezelden beri cennet deriz. Tarihten gelen bir söz vardır: “Toprak, uğruna şehit olan varsa vatandır.” Çok doğru bir düşünceyi özetler bu sözlerler. Çok iyi hatırlarım, seneler önce bir NATO tatbikatından geri dönen donanmamıza bağlı bir denizaltımız, Dumlupınar, Naboland adlı İsveç şilebi ile gece saat 02.30 sularında Çanakkale Boğazı’nda çarpışır ve batar. Tarih 4 Nisan 1953’tür. Dumlupınar Denizaltısı’nda tatbikattan dönen 81 denizcimizden güvertede bulunan 8 kişiden sadece 5’i kurtulabilmiştir. ...Devamı.»
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, göreve geldikten sonra yaptığı ilk uluslararası ziyarette, Ukrayna'nın Rus işgaline karşı savunmasına yönelik finansmanın büyük ölçüde Avrupa ülkeleri tarafından sağlanması gerektiğini söyledi. Peki, bu Avrupa için ne anlama geliyor? Hegseth, bu açıklamayı Suudi Arabistan'da Rusya ve ABD heyetleri arasındaki görüşmeler devam ederken yaptı. Bu görüşmeler, Trump'ın Ukrayna'daki savaşı sona erdirme stratejisinin ne olabileceğine dair ipuçları veriyor. ...Devamı.»
Avrupa Parlamentosu'ndaki en büyük dört grup ortak bildiri yayımlayarak "Avrupa'nın artık ABD'ye güvenemeyeceği ve acilen kendi güvenliğini sağlaması gerektiği" uyarısı yaptı. Avrupa Parlamentosu'ndaki (AP) en büyük dört grup, ortak bir bildiri yayımlayarak Avrupa Birliği'nin (AB) savunma konusunda acil kararlar alması uyarısında bulundu. ...Devamı.»
Ukrayna'nın nadir toprak mineralleri: Mineral ve riviera anlaşmaları asla uygun barış diplomasisinin yerini tutamaz. “(Ukrayna) Savaşı tamamen parayla ilgili. İnsanlar bundan pek bahsetmiyor. Ama biliyorsunuz, tüm Avrupa'da nadir toprak mineralleri açısından en zengin ülke Ukrayna. 21. Yüzyılla çok alakalı olan iki ila yedi trilyon dolar (değerinde) nadir toprak mineralleri var ... Donald Trump paramızı geri almak, kendimizi nadir toprak mineralleriyle zenginleştirmek için bir anlaşma yapacak. Ukrayna ve bizim için iyi bir anlaşma ve barış getirecek.” – Senatör Lindsey Graham, Kasım 2024'te Fox News sunucusu Sean Hannity ile yaptığı sohbette. ...Devamı.»
Geçtiğimiz hafta sonu, Örsan Hoca’nın (Öymen) öncülüğünde düzenlenen ve Türkiye’de öğrenci, öğretmen ve alan dışı meraklıları ortak bir düşünce zemininde buluşturan, yirmi beş yıldır istikrarla sürdürülen felsefe sempozyumuna katıldım. Çalışmaların başladığı ve dernekleşme sürecine girildiği ilk yıllarda, yazları uluslararası, kışları ise ulusal düzeyde gerçekleşen bu toplantılara düzenli olarak katıldığım, Assos’un tarih kokan muhteşem doğasında, geceli gündüzlü felsefe yapabildiğin, farklı görüşleri kişiselleştirmeden tartışabildiğin ve derin dostluklar kurabildiğin o atmosferi gerçekten özlemişim. ...Devamı.»
Emlak kralı Donald Trump'ın ABD'deki radikal hükümeti , sadece birkaç haftadır görevde, plütokratik oligarklarla dolu ve dünyadaki tüm bilgiye tek başına sahip olduğuna inanan, son derece kusurlu bir başkan tarafından yönetiliyor. Ülkesinin hiçbir ürünü ithal etmemesi veya ihraç etmemesi ve ekonomik özerklik içinde izole bir şekilde yaşaması gerektiğine inanıyor gibi görünüyor . ...Devamı.»
Çin yapımı yapay zeka uygulaması DeepSeek dünyanın büyük bir kısmını şaşkınlığa uğratsa da Çin'i yakından takip edenler için bu bir sürpriz değildi. Çin son 10 yılda yüksek teknoloji ürünlerindeki uzmanlığını yavaşça geliştiriyordu. Bu, "Çin Malı 2025" adlı iddialı bir projenin parçasıydı. Uzmanlara göre DeepSeek'in başarısı, bu büyük projenin bir meyvesi. "Çin Malı 2025", Çin hükümeti tarafından 2015'te gösterişli bir şekilde duyuruldu. ...Devamı.»
2024 yolsuzluk algı endeksi: Türkiye’nin puanı değişmedi. Uluslararası Şeffaflık Örgütü’nün (Transparency International) yayımladığı 2024 Yılı Yolsuzluk Algı Endeksi sonuçlarına göre, Türkiye 34 puan alarak 107. sırada yer aldı. Türkiye’nin puanı geçen yıla kıyasla değişmezken sıralamadaki yükselme diğer ülkelerin puanlarındaki değişimden kaynaklandı. Ülke sıralamaları bütün ülkelerin puanlarına bağlı olarak değişmekle birlikte, esasen ilgili ülkenin aldığı puan, bir ülkede kamuda yolsuzluk algısındaki gerçek durumu yansıtmaktadır. Türkiye’nin yolsuzlukla mücadelede daha etkili reformlar yaparak puanını yükseltmesi büyük önem taşımaktadır. ...Devamı.»
ABD'li yayın kuruluşu NBC, Suriye'deki Amerikan askerlerinin tamamen geri çekilmesi için Pentagon'un planlamalara başladığını duyurdu. Suriyeli Kürtler ise bu plandan haberdar olmadıklarını bildirdi. NBC, Savunma Bakanlığı Pentagon'un Suriye'deki tüm ABD askerlerini geri çekmek için hazırlıklara başladığını bildirdi. Courtney Kube imzalı özel haberde, ismi açıklanmayan ABD'li iki savunma yetkilisi, Trump ve Trump'a yakın yetkililerin son dönemde tüm ABD askerlerinin Suriye'den çekilmesi yönünde görüş bildirdiğini, bunun üzerine Pentagon'un 30, 60 ve 90 günlük dilimleri kapsayan planlamalara başladığını kaydetti. ...Devamı.»
Trump'ın, Filistinlilerin başka yerlere yerleştirilmesi sonrası ABD'nin Gazze'yi sahipleneceğini açıklaması uluslararası toplumda tepkiyle karşılandı. ABD Başkanı Donald Trump'ın Filistinlileri kalıcı olarak komşu ülkelere yerleştirilip Gazze Şeridi'ni tamamen ABD kontrolü altına alacakları yönündeki açıklamaları uluslararası toplumun tepkisini çekti. ABD Başkanı'nın açıklamalarının iki devletli çözümü destekleyen politikalarla çeliştiğini belirten birçok siyasi aktör söz konusu planının hayata geçirilmesinin bölgede geniş çaplı çatışmaları tetikleyebileceği uyarısında bulundu. ...Devamı.»
Güvenlik kaygısı, varlığımızın ve varoluşsal sürecimizin her aşamasında ve alanında dirimsel etkisini gösterir. Canlılar evreninin tüm birimlerinde içsel bir yaşam gücü, varoluşlarının özünde işlev gören bir dürtü olarak bulunur. Organik varlıkta devindirici kudret olan bu işlevli süreç doğal yasallık altında etkili olur, alışılmış bir ifadeyle söylersek içgüdülerin hükmünden söz etmiş oluyoruz. Beslenme, üreme ve korunma sarmalında devinen bir evren. Beslenme ve üreme doğanın kendiliğinden akışında ortaya çıkar, ama ‘korunma’ diğer ikisinden nitelik olarak farklılık gösterir, çünkü organizmanın varlık bütünlüğünü güvence altında tutmak, dış tehditlere karşı bir savunma ve saldırı yapmak için “iradi” bir tepki gerekir. ...Devamı.»
Calexit lideri Marcus Ruiz Evans, The Independent'a "Ayrılığı desteklediğinizde deli olduğunuzu düşünüyorlar" diye konuştu. Organizatörler girişim için imza toplamaya başlamak üzere resmi izin aldığından, Kaliforniyalılar 2028 gibi erken bir tarihte birlikten ayrılmak için oy kullanabilir. Kaliforniya Dışişleri Bakanı Shirley Weber perşembe günü yaptığı açıklamada, önlemin ana savunucusu Marcus Ruiz Evans'ın, Kasım 2028 oy pusulasına dahil edilebilmesi için kayıtlı seçmenlerden en az 546 bin 651 imza toplanması gerektiğini duyurdu. ...Devamı.»
Devasa A23a buzdağı, Antarktika'daki buz sahanlığından koptuğundan bu yana 3.000 km'den fazla yol kat etti. Speed 3 filminin potansiyel konusu gibi görünen bir olayda, dünyanın en büyük buzdağlarından biri uzak bir İngiliz adasına çarparak vahşi yaşamı tehdit ediyor ve potansiyel olarak ekosistemi değiştiriyor. A23a olarak bilinen mega buzdağı şu anda deniz kuşlarına, fil ve kürklü foklara, Kral ve İmparator penguenlerine ev sahipliği yapan Britanya toprağı Güney Georgia'ya 280 km uzaklıkta bulunuyor. Ancak buzdağlarının ne zaman adaya çarpacağı ya da çarpmadan önce parçalanıp parçalanmayacağı henüz belli değil. ...Devamı.»
ChatGPT'nin eğitim verilerini işlemek için 10.000 Nvidia GPU'ya ihtiyaç duyduğu düşünülüyor. DeepSeek mühendisleri sadece 2.000 GPU ile benzer sonuçlara ulaştıklarını söylüyor. Çinli yapay zeka laboratuvarı DeepSeek’in kendi adını taşıyan büyük dil modeli (LLM), ABD'li OpenAI firmasının ChatGPT'sinin en büyük rakiplerinden biri haline gelirken, Silikon Vadisi'ni şaşkınlığa uğrattı. ...Devamı.»
Çin merkezli enerji şirketi Catl, elektrikli araç üretimini köklü bir şekilde değiştirecek kaykay şasi teknolojisiyle sektörde büyük bir yenilik sunuyor. Son yıllarda artan ölçeklerde otomobil firmalarının birleştiğini gözlemliyoruz. Bunun temel nedeni, otomobil sektöründeki rekabetin büyük ölçüde artması ve karlılıkların önemli ölçüde düşmesidir. Örneğin, nispeten lüks tüketime yönelik üretim yapan ve marka algısı nedeniyle güçlü bir yapıya sahip mercedes firmasında bile üretilen otomobil başına karlılık şu an sadece %6 civarındadır. ...Devamı.»
ABD'nin seçilmiş başkanı Donald Trump, Panama Kanalı ve Danimarka toprağı Grönland'a göz dikti. Her iki bölgede de askeri güç kullanma ihtimalinin mevcut olduğunu söyleyen Trump, ayrıca Kanada'yı da istiyor. Uluslararası toplum, yayılmacılık fikrinin çoktan tarihe karıştığına inanırken ABD'nin seçilmiş başkanı Donald Trump dünya haritasını yeniden çizmek istediğini kanıtlar nitelikte olan düşüncelerini birer birer dile getirmeye devam ediyor. Trump, son dönemde giderek sıklaşan biçimde farklı ülkelerin egemenliği altında olan bölgeleri ABD topraklarına katma niyetinde olduğu fikrini beyan ediyor. ...Devamı.»
Türkiye’de en zengin yüzde 20’lik kesim gelirin yüzde 47,5’i alıyor. En yoksul yüzde 20’lik kesim ise gelirin sadece yüzde 5,9’unu alabiliyor. Türkiye, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) 37 üyesi arasında gelir dağılımı adaletsizliğinin en yüksek olduğu 4. ülke.Avrupa Birliği (AB) ülkeleri içinde ise gelir eşitsizliğinde Türkiye’den daha kötü durumda olan tek ülke Bulgaristan. ...Devamı.»
Araştırmacılar, bir yapay zeka modeliyle yapılan iki saatlik bir sohbetin, bir kişinin kişiliğini doğru bir şekilde kopyalamak için yeterli olduğunu buldular. 15 Kasım'da yayımlanan ve arXiv ön baskı veritabanında yer alan bir çalışmada, Google ve Stanford Üniversitesi'nden araştırmacılar "simülasyon ajanları" geliştirdiler. Bu yapay zeka replikaları, 1. 052 kişiyle yapılan röportajlara dayanıyordu ve insan davranışını taklit etmek amacıyla bir üretici yapay zeka modelini eğitmek için bu görüşmelerden yararlandı. ...Devamı.»