İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
Cumhuriyet Bayramı'na yaklaştığımız bu günlerde, ülkemin 1914'ten başlayarak 1916 yılına kadar süren İtilaf ve İttifak devletlerinin Osmanlı Devleti'ni ele geçirme girişimlerini anıyorum. İngiltere, Fransa, Sırbistan, Rusya İmparatorluğu, İtalya, Yunanistan, Portekiz, Romanya ve Amerika Birleşik Devletleri'nin oluşturduğu büyük bir gücün hedefinde küçük bir boğaz, Çanakkale vardı. Osmanlı Devleti, asırlarca Avrupa’nın belirli bir yöresinde etkili olmuş, birçok ülkeyi haraca bağlamıştı. Her padişah tahta oturduktan sonra Avrupa'nın içlerine seferler düzenlemiş; bu seferlerin her birinde haracın miktarını artırmayı amaçladığını düşünüyorum. ...Devamı.»
İnsanlığın geçmişindeki kimi zaman dilimlerinde olduğu gibi, tarih yeniden hızlandı. Özellikle “Duvar’ın düşmesinden” veya düşürülmesinden sonra ve hele son yıllarda. O zaman tarihin nereye ve neden koştuğunu sormak, soruşturmak, giderek hızlanmasının nedenlerini araştırmak hakkımız ve görevimiz doğuyor. Bu sorulara yanıt verebilmek için gayret göstermek lazım elbette. Geçmişte, çok yakın geçmişimizde olup-bitenleri en özgür ve en objektif biçimde irdelemek, sorgulamak ve yapılacakları sıralamak gerekiyor. ...Devamı.»
Bir botanik uzmanı bir çiçeği yapraklarını, kimyasal özelliklerin, yaşam sürecini ve tohuma varmasını inceler. Bir jeolog dağı, taşı jeolojik yaşıyla, katmanların yapısıyla, taşların mineral yapısıyla ele alır. Diğer bilimlerde nesnelerinin doğal yapısıyla araştırır ve onlara dışarıdan keyfi bir belirlenim vermeden, kendine göre yorum yapmadan nesnel olarak ortaya koyar. ...Devamı.»
Bir insan olarak, yaşadığımız bu dünyada, bugünlerde kendimden, hatta insan olduğumdan utanıyorum. Hatta ve hatta erkek olduğumdan utanıyorum. Vahşi doğaya bakıyorum; hayvanlar, açlıklarını gidermek için avladıkları hayvanları yedikten sonra, tekrar acıkana kadar başka bir hayvanı öldürmüyor. ...Devamı.»
Yazının tarihi ne zamana dayanır diye düşündüm. Yazı, insanın duygu ve düşüncelerini ortaya koyma, başkasına aktarma, topluma yayma ve iletme aracı olarak kullanmak için başlamış olmalı. İnsanlık tarihinde yazı için ilk çalışmalar, kanımca binlerce sene önce şekillerle başlamış olmalı. İnsanoğlu form, çizgi, sembol ve işaretler kullanmıştır. Tarihçiler, bu tür yazıların binlerce yıl önce geliştiğini söyler. Zaten insanlık tarihi, yazının bulunuşu ile başlatılır yoksa elde bulgu olmadan tarihin kayda geçmesi olası değil. ...Devamı.»
Her şeyden evvel bu iki kelimeyi çok iyi yazıp okumak gerek: Kayıt Dışı. Benim cümlelerimi ne olur kayıt dışı bırakmayın. Kayıt içine alın mutlaka. Çünkü kayıt dışı olunca bir işe yaramıyor. Kayıt edilmeyen konular unutulup gidiyor. Bazı konuları kayıt içine alıp zaman zaman tekrar edilmesinde yarar var, unutulmaması adına. Unutmayın. Hani çok güzel bir cümle vardır, hayranlık duyarım! “Kurt yediği ayazı unutmaz” Bu insanlar için geçerli olmayabilir. Çünkü insanı aç ve yoksul bırakın, daha sonra eline biraz ekmek, sırtına bir hırka verin, sizi temin ederim ki yediği ayazı hemen unutur. ...Devamı.»
Yasemin Sayıbaş Akyüz ile 2011 Temmuz’unda Domuzçukuru’nda bir kampta tanıştık. 2013 Baharında Bodrum’a taşındıktan sonra çok yakın arkadaş olduk. Onun yanında kendimi çok gerçek hissetmişimdir her zaman. Öyle “olduğu gibi”dir ki, yanında kendiniz olmak çok kolaydır. Yasemin kadar doğaya uyumlu, ruha dinginlik veren çok az insan tanıdığımı söylesem abartmış olmam. O, hem çok yaratıcı hem çok çalışkandır. Doğadaki renklerden boyalar üretip resim yapar, ahşap mühendisliği ile pop- up kitap yaratır, dikiş diker, bir şeyler mutlaka üretir. Eker, biçer, hayvanlarla arkadaşlık eder, doğanın dengesine saygıyla yaklaşır. ...Devamı.»
Gazze savaşı, sessiz beyin göçünü artırdı… 7 Ekim'deki Hamas saldırısı sonrasında başlayan Gazze savaşının birinci yıldönümüne girilirken sivil ölümleriyle birlikte İsrail'in sosyal hayatındaki değişimler de dünya basınında ele alındı. Birleşik Krallık'ın Guardian gazetesi, İsrail'deki "sessiz beyin göçüne" dikkat çekti. Kalifiye işgücünün ülkeyi terk etmesi halinde yüksek teknolojiye dayalı sektörlerin büyük zarar göreceğine işaret edildi. ...Devamı.»
Kimyasal analizler, Sheba'nın yapraklarının ve reçinesinin, iltihap önleyici ve kanser karşıtı özellikleri olduğu bilinen doğal bir bileşik olan pentasiklik triterpenoid maddesiyle dolu olduğunu gösterdi. Aralarında Amerika Birleşik Devletleri (ABD), İsviçre ve İsraillilerin de yer aldığı uluslararası bir araştırma ekibi, İncil'de sözü edilen ve şifalı özelliklere sahip olduğuna inanılan kayıp bir bitkiyi yeniden yetiştirdi. ...Devamı.»
Tarımın insanlıkla başladığını düşünenler yanılıyor… Yeni bir araştırma, karıncaların milyonlarca yıldır kendi gıdalarını yetiştirdiğini ortaya koydu. Bilim insanları, 66 milyon yıl önce bir göktaşının Dünya'ya çarparak 5. kitlesel yok oluşu tetiklediği sıralarda karıncaların mantar yetiştiriciliğine başladığını bildiriyor. Kretase-Paleojen yok oluşu, dinozorları yeryüzünden silerken mantarların büyümesini sağlamış. Göktaşının fotosentezi engellemesiyle çürüyen bitkiler, karıncalarla mantarların halihazırda sürdürdüğü ortaklığı başlatmış. ...Devamı.»
Çinli elektrikli araç üreticileri çok yakında AB pazarında satmak istedikleri ürünler için yüksek gümrük vergileri ile karşı karşıya kalacak. Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, çok sayıda çekimser oyla sona eren ve yakından izlenen bir oylamada Çin yapımı elektrikli araçlara (EV) daha yüksek gümrük vergisi uygulanıp uygulanmayacağı konusunda anlaşamadı ve Avrupa Komisyonu'nu bu çıkmazı kırmaya ve teklifini bitiş çizgisine getirmeye zorladı. ...Devamı.»
Avusturya’da aşırı sağcı Özgürlük Partisi (FPÖ), kesinleşmeyen sonuçlara göre tarihi bir genel seçim zaferi kazandı. Herbert Kickl yönetimindeki parti, kesinleşmemiş resmi sonuçlara göre oyların yüzde 29,2’sini alarak kuruluşundan bu yana ilk kez seçim kazandı. FPÖ Genel Sekreteri Michael Schnedlitz, ilk sonuçlar için "Avusturyalı erkekler ve kadınlar bugün tarih yazdı" yorumunu yaptı. Kickl ise bu zaferi ile "yeni bir çağın kapılarını açtıklarını" söyledi. ...Devamı.»
Yolsuzlukla suçlanan New York Belediye Başkanı Eric Adams hakkında hazırlanan 57 sayfalık iddianame sonunda açıklandı. Adams'ın Türkiye yurttaşlarından usulsüz bağış aldığı iddialarına odaklanıldığı biliniyordu. ABD'nin New York Times gazetesi, "İfşaların boyutu eğlenceliyle korkunç arasında değişiyor" derken federal davada 10 konunun öne çıktığını bildiriyor. "İfşaların boyutu eğlenceliyle korkunç arasında değişiyor". ...Devamı.»
Avustralya, Beyrut havaalanının kapanma riskini ve durumun kötüleşmesi halinde çok sayıda kişinin tahliye edilmesinin zorluğunu öne sürerek, Lübnan'da ikamet eden tahminen 15 bin vatandaşını ülkeyi terk etmeye çağırdı. İsrail dün, Lübnan'a yönelik hava saldırılarını genişleterek en az 72 kişiyi öldürdü. İsrail Genelkurmay Başkanı kara saldırısının mümkün olduğunu söyledi. İngiltere, Lübnan'da mahsur kalan vatandaşların tahliyesine yardım etmeye hazır, halihazırda orada bulunan İngiliz Kraliyet Donanması'na ait iki gemiye katılmak üzere Kıbrıs'a kuvvet gönderiyor. ...Devamı.»
Bir Türk hükümet yetkilisinden rüşvet aldığı iddia edilen New York Belediye Başkanı Eric Adams hakkında iddianame hazırlandı. Suçlamayı kabul etmeyen Adams, "hikayenin kendi versiyonunu" anlatacağını dile getirdi. New York Belediye Başkanı Eric Adams hakkında federal savcılık tarafından ağır yolsuzluk suçlaması ile iddianame hazırlandı. Savcılık, 64 yaşındaki Adams'ın seçim kampanyasında kullanmak üzere, yasalara aykırı bir şekilde ülke dışından bağış ve rüşvet aldığını iddia ediyor. ...Devamı.»
BU KİTABIN DÜŞÜNDÜRDÜKLERİ... Geçmişle neden ilgileniriz? Çünkü, geçmişin varoluşumuzdaki yeri, geleceğe yönelik tasarımlarımız, hayallerimiz, kaygılarımız hep geçmişle ilişkilendirilerek, en azından oradan da beslenerek oluşturulur. Bir geleceğimizin olduğunu bilmek bizi kaygılandırır, çünkü belirsizdir. Öleceğimizi bilmek bizi hüzünlendirir. Yaşamımız korku ile umut arasında gerilimde salınan bir süreçtir. Belirsizliğin belirli kılınabileceği olanağı umut beslememize yol açar. ...Devamı.»
Büyüklerimiz hep “Gelecekten korkmayın, fakat attığınız adımları dikkatle atın” derlerdi. Çelişki tam da burada yatmakta. Gelecek her zaman geçmişle bağdaşır. Geçmişte ne olduysa, gelecekte ona yakın bir şeyler olabilir. Hani, teknolojiden uzak yaşamak mı daha keyifli, yoksa teknolojinin tekâmülü ile beraber mi yaşamak daha zevkli diye hep düşünürüm. ...Devamı.»
Bulgular, Hazar kıyılarındaki kültürel bağların, bu oyun sayesinde geçmişte sanıldığından daha geniş bir bölgeye uzandığına işaret ediyor. 4 bin yıl öncesinde insan etkileşimlerinin oyunlarla nasıl geliştiğine dair ipuçlarını açığa çıkaran yeni bir araştırma, Antik Mısır'da popüler olan Tazılar ve Çakallar isimli masa oyununun büyük ihtimalle Güneybatı Asya'da ortaya çıktığını keşfetti. Arkeologlar, modern Azerbaycan'daki çeşitli kazı alanlarında, antik oyunun MÖ 2000'li yıllardan kalma kaya oymalarını buldu. Bu da oyunun, bölgedeki sığır çobanları arasında erken bir tarihte yayıldığına işaret ediyor. ...Devamı.»
Sizin de benim gibi, fizik kurallarına yapılan hataların sergilendiği bir programı keyifle izlediğinizi düşünüyorum. Bazen olayların sonuçlarına kahkahalarla güler, bazen de üzülürsünüz. Programın adı **AHMAK BİLİMİ**. Bu programda, fizik kurallarına ve matematiksel hesaplara dikkat edilmeden yapılan işlerin sonucunda meydana gelen kazalar ve sonuçları sergilenir. Hayranlıkla izlerim bu programı. ...Devamı.»
Yaygın kabul gören Kurgan hipotezi, Avrupa dillerini de açıklıyor. At binmek vücudu zorlasa da iskeletin görünümünü de değiştirebilir mi? Bu sorunun yanıtı "evet" ama Colorado Boulder Üniversitesi'nden arkeologlar, insanlığın atlarla ilişkisinin tarihine yönelik bir itirazı yine de geliştirdi. Yeni çalışmada konuya dair güncel araştırmalarla birlikte binlerce yıllık insan kalıntıları incelendi. Ata binmenin kalça ekleminin şeklini değiştirmek gibi izler bıraktığı bulundu. ...Devamı.»