İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
Dünyanın kaç harikası vardır? Aklınıza ilk olarak 7 rakamının geldiğine eminim. Şimdi bu harikaları hatırlamaya çalışalım desem, muhtemelen aklınıza Mısır'daki piramitler gelir. Mısır'ın Kahire şehrinde bulunan Gize Piramitleri, Keops, Kefren ve Mikerinos'un adlarıyla anılır ve Firavunlar döneminin önemli sembolleridir. Aslında Mısır, Yukarı Nil Vadisi'nde 700'den fazla piramit bulundurur. Bu muhteşem yapıları başka bir yerde görmedim. ...Devamı.»
Anadolu, birçok medeniyete ev sahipliği yapmış ve birçok kez işgal edilmiştir. Hepimiz tarih kitaplarında okuduk ki, Anadolu tarihi Hititlerle başlar ve hatta onlardan önce de çeşitli medeniyetlere ev sahipliği yapmıştır. Gaziantep yakınlarında yeni keşfedilen Göbekli Tepe de bunu göstermektedir. Anadolu, tarih boyunca birçok farklı kavim tarafından işgal edilmiştir, hatta Avrupa'dan gelen kavimler bu güzel topraklara yerleşmiştir. ...Devamı.»
Yılmaz Güney için kitap, ekitap, makale, sunu veya önsöz yazılabilir belki ama hakkında son sözün yazılması nâ–mümkün. Çünkü o Anadolu gibi, Türkiye gibi, Çukurova ve Toroslar gibi, bu topraklar gibi bitmez tükenmez bir “dünya”dır. Yılmaz Güney en çirkin ve en sevimli, en bitirim ve en çok tanınan sanatçılarımızdan biridir. Siyasidir de: Ocak 1982’deki bir konuşmasında şöyle sesleniyordu: “Halkların gerçek dostluğu ve BARIŞ için, bütün dünyanın işçileri ve ezilen halkları birleşiniz!” (Yılmaz Güney: Siyasi Yazılar, Cilt: 3, s. 108-109.) ...Devamı.»
Bilim insanları, otuz yıllık dönemde kanser vakalarında yüzde 80'e yakın artış kaydedildiğini bildirdi. 2030'a kadar vakaların yüzde 31 daha artması bekleniyor. Dünya genelinde kanser vakalarının sayısı son 30 yıllık dönemde yüzde 80'e yakın artış gösterdi. Uluslararası araştırmacılar grubunun 1990-2019 yılları arasındaki verilerden oluşturduğu ve BMJ Oncology dergisinde yayımlanan analize göre 50 yaş altı grupta vakalardaki en güçlü artış, yemek borusu kanseri ve prostat kanseri vakalarında görüldü, karaciğer kanseri vakalarında ise yüzde 3'lük düşüş kaydedildi. ...Devamı.»
Bizler, Mardin, Paris, Rouen, Roma, Viyana, Berlin, Gottingen, Amsterdam, Upsala, Alma Ata, Exeter, Cookville, Cleveland, İstanbul ve Kürdistan Federe Bölgesi’nin bütün üniversite kentlerinden gelen iki yüze yakın uzman, 30 Nisandan 4 Mayıs 2011’e, Duhok Üniversitesi’nde mükemmel biçimde düzenlenen “Kürdoloji 2. Konferansı” vesilesiyle birçok şeyi bizzat yerinde gördük, dinledik, duyduk, anladık. Hem güldük, hem ağladık. Kürt halkının ve kadim dilinin geleceğine umutla baktık. ...Devamı.»
Çin'deki araştırmacılar, 800 ila 900 bin yıl öncesindeki bir dönemde modern insanların atalarının yok olma noktasına geldiğini ve yeryüzünde 1280’den az üreme çağındaki kişinin kaldığını öne dürdü. Bunun sebebi olarak araştırmacılar, o dönemde iklimde meydana gelen ciddi bir değişikliğe işaret etti. Nüfusun yeniden toparlanması 100 bin yıldan fazla sürdü. Bilim insanları, "İnsanların atalarının yaklaşık yüzde 98,7'si bu darboğazın başlangıcında kaybedildi, bu da atalarımızı yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bıraktı" diye yazdı. ...Devamı.»
“Cellatların döktükleri kan… Kendilerini boğacak … Bu kan denizinin ufkundan … Kızıl bir güneş doğacak. Bu kavga en sonuncu kavgamızdır artık Enternasyonalle kurtulur insanlık.” 135 Yaşında ve yüzünde tek kırışık yok. Yüz otuz beş yaşında ve tek yorgunluk işareti vermiyor. 135 yaşında ve hala vicdanlarımıza, gönüllerimize, beyinlerimize ve özetle kardeşlerim “içimizdeki bize” ilk günün çoşkusuyla hitap ediyor. Sarsıyor. Duygulandırıyor. Coşturuyor. ...Devamı.»
İçişleri Bakanlığı yabancılara gayrimenkul satışı verilerini paylaştı. Bakanlığın verilerine göre 1 Ocak 2002’den 19 Temmuz 2023’e kadar yabancılara 28 milyon 320 bin 28 metrekare arazi, 289 bin 412 adet konut-işyeri satıldı. Bu dönemde satılan arazi satış adedi ise 15 bin 812 oldu. Barınma krizine karşın yabancılara taşınmaz satışı son sürat devam ederken CHP İstanbul Milletvekili Özgür Karabat'ın yabancılara gayrimenkul satışıyla ilgili yazılı soru önergesine İçişleri Bakanlığı’ndan yanıt geldi. ...Devamı.»
Ekonomist Daron Acemoğlu, Merkez Bankası'nın piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşen faiz kararını değerlendirdi. Acemoğlu, faiz kararının doğru bir adım olduğunu ancak Türkiye'yi zor günlerin beklediğini söyledi. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) İktisat Profesörü Daron Acemoğlu, Merkez Bankası'nın (TCMB) bu ayki Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında politika faizini piyasa beklentilerinin çok üzerinde artırmasına ilişkin görüşlerini paylaştı. ...Devamı.»
Türkiye et tüketiminde Avrupa ve ülkelerinin 3’te 1’i seviyesinde kalıyor. Ortalama 37.3 kilogramlık et tüketimi ile Kongo, Tacikistan Fas gibi ülkeler ile aynı seviyeye geriledik. Ekonomik kriz ve yanlış üretim politikaları ile büyük sorunlar yaşanan et sektöründe fiyatlar Avrupa, et tüketimi ise Afrika ülkeleri ile yarışıyor. Hayat pahalılığının ardından marketlerde dana kıymanın kilogram fiyatı 300 TL'ye, kuzu kuşbaşının kilogram fiyatı da 374 TL'ye çıkarken, Türkiye toplam et tüketimi ile Kongo, Tacikistan, Fas gibi ülkeler ile aynı seviyelerde yer alıyor. ...Devamı.»
İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün (HRW) bugün kamuoyu ile paylaştığı raporda, Suudi Arabistan güvenlik güçlerinin, 2022 başından itibaren, Yemen sınırında yüzlerce Etiyopyalı göçmeni öldürdüğü iddia edildi. Bir Suudi hükümet kaynağı, HRW'nin 38 görgü tanığının ifadesi ile uydu görsellerine ve internet portallarının yaptıkları kayıtlara dayandırdığı raporda yer alan suçlamaları "mesnetsiz" diye niteleyerek geri çevirdi. Almanya Dışişleri Bakanlığı raporu ve suçlamaları "endişe verici" diye nitelerken, Amerika Birleşik Develtleri (ABD) de Riyad'dan konuyla ilgili soruşturma yürütülmesini talep etti. ...Devamı.»
Milattan önce 469 veya 470 yılında doğduğu söylenen Sokrates yaşamının büyük bir bölümünü Atina’da geçirir. Bir taş ustası aynı zamanda bir heykeltıraş olan babası Sophronicus ve annesi ebe Phaenarete’nin oğlu olduğunu yazar tarihçiler. Sokrates’in hayat felsefesi Atina’da yaşayan genç nesil halkın ilgisini çeker. Sokrates yaşamı boyunca kendi felsefesini topluma yansıtmaya çalışır ama bu felsefenin kitabını, sonraki nesil için yazmamıştır. ...Devamı.»
Çocukluğumda, Kurtuluş’ta oturduğumuz mahallenin bizden büyük delikanlıları vardı. Onlara saygı gösterirdik. İsimleri hala belleğimde. Ertan Gönen, Eflatun, Fahrettin, Korkut, Şahin, ve Doğan. Hepsi de, Ankara’da, Tıp eğitimi alarak çok değerli insanlar oldu. Bunların içinde Fahrettin, atletizm dalında 400 metre engelli rekorunu kırarak Avrupa'da madalya alan ilk Türk atleti oldu. Ertan ve Korkut, tıp fakültesi öğrenciliği yanında futbol oynayıp Hacettepe takımının önemli isimleri idi oldular. ...Devamı.»
Avusturya-İtalya sınırındaki Ötztal Alpleri'nde buzulların içinde çürümemiş halde bulunan 5 bin yıllık buz adam Ötzi'nin köklerinin Anadolu'ya dayandığı ortaya çıktı. 1991 yılında bulunduğu bölge olan Ötztal'den esinlenilerek Ötzi adı verilen buzul mumyanın şimdiye kadar Avrupalı bir avcıya ait olduğu sanılıyordu. Leipzig'deki Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü'nden yapılan açıklamaya göre neolitik çağ insanı Ötzi, muhtemelen Anadolulu göçmen bir aileye mensuptu ve öldüğünde şimdiye kadar bilinenin aksine kel ve koyu tenliydi. ...Devamı.»
Alman arkeolog Klaus Schmidt yaklaşık 27 yıl önce Urfa'da bir tepede kazıya başladığında, burada ortaya çıkardığı yapıların olağandışı ve müstesna olduğuna inanıyordu. Urfa'daki Göbeklitepe'de kireçtaşı platonun üzerinde Schmidt 20'den fazla anıtsal yuvarlak yapılar keşfetti. Bunların en büyüğü 20 metre çapındaydı ve 5,5 metre yüksekliği olan iki oymalı sütuna sahipti. İnsan ve el figürleri oymalı sütunlar 10 ton ağırlıktaydı. ...Devamı.»
Güneş, bu döngüde en aktif olduğu döneme yaklaşıyor. Güneş, yaklaşık 11 yıllık bir aktivite döngüsü içinde değişiyor. Bu döngüde, güneş minimumda iken sakin olurken, maksimumda ise patlamalar, plazma salınımları ve güneş lekeleri ile dolu hareketli bir dönem geçiriyor. Son birkaç aydır güneş fırtınaları ve kuzey ışıkları hakkında haberlerde artış olduğunu görmüş olabilirsiniz. Bunun sebebi, maksimumun yaklaşıyor olmasıdır. ...Devamı.»
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, vaka ve ölümlerde ani bir artışa neden olabilecek daha tehlikeli bir Kovid-19 varyantının ortaya çıkma riskinin devam ettiği uyarısında bulundu. Ghebreyesus, DSÖ'nün haftalık basın toplantısında yaptığı açıklamada, 3 ay önce Kovid-19'un uluslararası öneme sahip bir halk sağlığı acil durumu olarak sona erdiğini ancak küresel bir sağlık tehdidi olmaya devam ettiğini duyurduğunu hatırlattı. ...Devamı.»
James Webb Uzay Teleskobu, geçtiğimiz ay yaşgününü enfes gözlemlerle kutladı. Uzay üslü teleskoplar arasındaki büyük insanlık mirasına 2022 yılında katılan Webb teleskobu, 11 Temmuz 2022'de gönderdiği ilk resimle hem tüm dünyadaki bilim çevrelerinde hem de uzaya meraklı bilimseverlerde ilgi ve hayranlık uyandırmıştı. Webb, Hubble Uzay Teleskobu'nun yüksek çözünürlüğüne sahip olduğu gibi, Spitzer Uzay Teleskobu gibi ortalama kızılötesi aralığa kadar ışık dalga boylarını da algılama yeteneğine sahip. ...Devamı.»
Ne ağırıma gidiyor biliyor musunuz? Aptal yerine konmayı ömrüm boyunca hiç kabul edemedim. Tek partili dönemi pek hatırlamamakla birlikte, 1950 yılında yapılan genel seçimi yaşadım. Hafızamda bir çok yaşanmışlıkların izi bulunmakta. 1950 seçimlerinin sonuçlarını Ankara’da Mebus Evleri Süslü sokakta Denizli Millet vekili adayı olarak seçimlere giren bir aile dostumuzun evinde bekledik. İletişim bu günkü kadar gelişmiş olmadığından, telefonla şehirlerarası konuşmanın santral aracılığı ile yapıldığı günlerde, bilgi edinmek hiç de kolay değildi. Seçim sonucunu beklemek bir işkenceyi andırıyordu. ...Devamı.»
Avrupa'nın güneyini yakıp kavuran sıcak hava dalgasına İtalya'da "Cehennem Haftası" adını takmışlar. Çin ve ABD'de 50C (santigrat derece) üzeri sıcaklıklar kaydedildi. ABD hastanelerinde hastaları serinletebilmek için buz doldurulmuş ceset torbaları kullanıldı. İngiltere, gelmiş geçmiş en sıcak Haziran ayını yaşadı. Ve 2022'de İngiltere'de sıcaklık ilk kez 40C'nin üzerine çıkmıştı. Geçen yılki sıcak dalgasının Avrupa'da toplam 60 bin kişinin ölümüne sebep olduğu düşünülüyor. ...Devamı.»