İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
7 Şubat 2023 tarihli Milliyet’te Zafer Şahin “Yükselen borsa, çöken insanlık ” başlıklı makalesinde aynen şunları yazıyor : “Türkiye, tarihinin en büyük deprem felaketlerinden birini yaşarken... Göçük altında binlerce insan kurtarılmayı beklerken... Borsa İstanbul’da işlem gören çimento hisseleri yükseldi! Bazı otobüs firmaları deprem bölgelerindeki yakınlarının yanına gitmek isteyen insanların acısını hiçe sayarak otobüs biletlerine zam yaptı! 100 liralık battaniyelerin fiyatı bir anda 250 liraya yükseldi! Vurguncular böylesine büyük bir insanlık dramını bile fırsata çevirmekten çekinmedi. (...) ” ...Devamı.»
Dünyanın en yaşlı toplumuna sahip ülkesi Japonya'da nüfusun yaklaşık üçte biri 65 yaş ve üstü. 2022'de yıllık doğum sayısı ilk kez 800 binin altına düşen ülkede, 70 yaşındaki Konno isimli Japon vatandaş, "90 yaşındaki anne babasının bakımını üstlenen 70 yaşındaki 'yaşlı çocuklar durumunu' yaşamak zorunda kalabiliriz" diyor. Japonya, düşen doğum oranları ve artan yaşlı nüfusla gelecekte "nine ve dedelerin ülkesi" olabilir. ...Devamı.»
İlkokul çağımda mahallede Muzaffer isimli bir çocuk vardı. Ailesi varlıklı olduğundan bir tek onun topu vardı. Ancak narin bir yapısı olduğundan bizlerle oyun oynamaya yanaşmazdı. Hatta annesi pencereden kendisine bağırarak bizlerle oynamamasını tembih ederdi. Biz pek anlam veremezdik. O yalnız tek başına topla oynayamazdı, annesini dinlemese bizle birlikte top oynayacaktı. Bir şekilde kendisini ikna edip, çift kale top oynardık. Muzaffer’i de kaleye koyardık. Kaleye gelen her topun gol olacağını bilerek onu da oynatırdık. Annesi Muzaffer’i eve yemek için çağırdığında, Muzaffer topunu alıp giderdi, bizim oyunumuz da yarıda kalmaya mahkum olurdu. ...Devamı.»
Kuvvet tektir, kuvvetin işleri çoktur dedik, bakın hen-polla’yı bulduk. Bir ve çok’u bulduk, bir ve çok’u karşı karşıya koymadık bir metod olarak düşünürler ve kullanırlar ve adına da biliyorsunuz literatürde, adını dedim tanımını yapmışlardır, ne derler, “ağyarını mani,” yani dışındakileri men edeceğiz, dışlayacağız, değilleyeceğiz. Bu kısım ne? La ilahe, ağyarını mani, la ilahe. İllallah ne, “efradını camî”, efrat ne, fertler, fertleri toplayacağız, fertlerin dışındakilerini yadsıyacağız. İsimler bir niteliği gösteriyor, bir sıfatı gösteriyor, o sıfat bir fiili gösteriyor ve o fiil olmazsa, Allah’lık denen şey, Tanrı’lık denen olgu olmaz demek istiyoruz. ...Devamı.»
Altılı Masa'yı oluşturan altı siyasi partinin genel başkanının katıldığı bir toplantıda "Millet İttifakı'nın Ortak Politikalar Mutabakat Metni" kamuoyu ile paylaşıldı. "Özgürlükçü, çoğulcu ve katılımcı demokrasiye, ehliyet ve liyakate dayalı, vatandaş odaklı, yolsuzluklardan tümüyle arınmış şeffaf ve hesap verebilir bir kamu yönetimine, üretken, uluslararası rekabet gücüne sahip, hiç kimseyi geride bırakmayan dayanıklı, istikrarlı ve kapsayıcı bir ekonomiye, cazibe merkezi haline getirecek bir bilim ve teknoloji seviyesine, fikri, irfanı ve vicdanı hür nesiller yetiştiren eğitim sistemine, bölgesinde ve dünyada saygın, güvenilir, güçlü ve etkili bir ülke konumuna kavuşturacağız." denilen açıklamada, Türkiye'nin F-35 savaş uçağı projesine geri döndürülmesi, Atatürk Havalimanı'nın yeniden kullanıma açılması, AİHM kararlarının uygulanmasını da içeren toplam 9 ana başlık ve iki binden fazla düzenlemeyi kapsayan Ortak Politikalar Mutabakat Metni'nde yer alan önemli maddelerden bazıları şu şekilde: ...Devamı.»
Avrupa Birliği ülkeleri, Norveç ve İsviçre'ye Türk vatandaşları tarafından yapılan iltica başvurusu tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı. Türkiye gibi Avrupa Birliği'ne aday ülkeler olan Arnavutluk, Kuzey Makedonya ve Moldova vatandaşlarından gelen iltica taleplerindeki artış da dikkat çekti. Avrupa Birliği normalde güvenli olarak kabul edilen ve uluslararası koruma talebi için uygun olmayan ülkelerden gelen iltica başvurularında yaşanan artıştan endişeli. Özellikle Hindistan, Bangladeş, Fas, Mısır ve Peru'dan gelenlerin yaptığı başvurularda patlama yaşandı. ...Devamı.»
Size Bulut’tan bahsetmek istiyorum. Dişil yanı nasıl harcadığımızdan. Bizi kabile ahlakının kurtaracağından. Bu üç konu üzerine gönlümde pencereler açılıyor. 19 Ocak’ta geçen seneki mezunlarımdan bir öğrencimin toprağa verilişine şahit oldum. Her ölüm gibi hayatın bir anda, onun da şu anda olduğunu hatırlattı. Bir canı dünyaya getirip, emek verip, üzerine titreyip, hayata güvenle bağlayamamanın hüzün, kaygı ve üzüntüsünü hissettirdi. Bir Bulut geçti dünyadan. Benim anılarımda kaybına şahit olduğum üç öğrencimden en yakını olarak yerini aldı. ...Devamı.»
New York Kıdemli Hahamı Josh Franklin, tamamen Yapay Zeka (AI) tarafından yazılmış bir vaaz verdi. Haham, ücretsiz ve internet bağlantısı olan herkesin erişebileceği bir uygulama olan ChatGPT web sitesini kullandı. Yapay zeka tarafından yazılan parçayı okuduktan sonra Haham Franklin cemaatinden vaazı kimin yazdığını tahmin etmelerini istedi. Cemaat yanıt olarak yazıyı Lord Rabbi Sacks'ın yazdığını tahmin etti. ...Devamı.»
The Economist'ten 'Erdoğan'ın İmparatorluğu' özel sayısı: Türkiye diktatörlüğün eşiğinde! "İktidardaki üçüncü on yılına girmeye hazırlanırken Erdoğan, dev sarayında oturup, ona hatalı olduğunu söylemekten korkanlara emirler yağdırıyor" Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan dün seçimlerin 14 Mayıs’ta yapılacağına işaret etti. Dünyaca ünlü The Economist dergisi seçimlerle ilgili bir analiz yayınladı. ...Devamı.»
İnsanın hayatında hatırladığı bazı tarihler ve bazı olaylar vardır, ömrü boyunca unutamaz. Benim de çocukluğumdan başlayarak hatırladığım bazı tarihler ve olaylar var ki bu gün bile çok net bir şekilde hatırlarım. Çocukluğumda Ankara’da evlerimizde camlara takılan siyah perdeler vardı. Akşamları bazen kaleden yayınlanan tiz bir siren sesi ile akşamları bu siyah perdeler çekilir, şehir karanlığa bürünürdü. Aynı anda Etimesgut’tan göğü tarayan ışıldaklar, ihtimal bir hava saldırısı konusunda devamlı bir o yana bir bu yana uçak arardı. ...Devamı.»
“Fotoğrafcılık bende çok eski bir tutkudur” diyen Fahri Petek’in fotoğraf merakı çok erken başlıyor: Fahri Petek: Bir Hayat, Üç Can başlıklı kitabımı hazırlarken yaptığımız uzun ve eşi bulunmaz söyleşilerimizden birinde Fahri Baba ilk ve orta okul günlerini anımsarken şunları anlattı: “İlkmektebe yanılmıyorsam 1928’de başladım. Altı yaşındaydım. O yıllarda arkadaşlarım Vahittin, Hilmi, Mahe ve bir de Sami.” ...Devamı.»
İyi olmaya çalışmak bile değil; olmaya çalışmak mesele. Olduğunu izledikçe, izleyen olduğun, yüksüz, boş bir tamlık hissin açığa çıkacak. Realitede var olanlar olmayanları da hatırlatacak. Olmayanın olma imkanını gösterecek. Olmuşa da, olmasını istediğine de fazla takılmadan seyrini yapacaksın. Göreceksin ki; her şey senin düşüncen ile niyetin ile her an yeni baştan yazılıyor. Hücrelerin bile aldığı sinyale göre yapılanıyor. Hücrelerin her zerre ile titreşim halindeyken, duygularından, niyetlerinden, düşünce kalıplarından, algılarından, kabullerinden, bilgilerinden deneyim sandıklarından ötede bir yer var. ...Devamı.»
Ünlü felsefeci memleketlerinde hiç yapmadıkları üç şeyi anlattı… Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Çözümleri Ağı'nın her yıl yayımladığı Dünyanın En Mutlu Ülkeleri raporunda son 5 senede üst üste ilk sırada yer alan Finlandiya'nın sırrı ne? Kendisine bu sorunun sık sık yöneltildiğini söyleyen Fin felsefeci Frank Martela "Şu üç davranışı hiç sergilemiyoruz" dedi: ...Devamı.»
Bir dost meclisinde çocukluk anılarımızı tazelerken hatırımıza gelir hep çocukluk oyunlarımız. Çünkü çocuk demek oyun demektir. Çocukken neler oynamazdık ki. Bir daire şeklinde yere bağdaş kurar, ayaktaki ebe ile ‘Al satarım, bal satarım, ustam öldü ben satarım’ oyununu oynardık örneğin. Anımsar mısınız bu oyunu?. Ebe dairenin etrafında dolaşırken hem bu şarkıyı söyler, hem de bezi oturanlara fark ettirmeden bir çocuğun arkasına bırakırdı. ...Devamı.»
Kanımca bu kelimeyi görünce aklınıza çok değişik resimler gelecek. Eskiden varlıklı insanların bir yere gitmek için kullandıkları tek kişilik, kabinli, iki güçlü insanın ön ve arkadan kaldırarak taşıdığı araca verilen isimdi, Taht-ı Revan. Revan kelimesi yol olarak ifade edilir. Taht ise bildiğiniz gibi saygın oturulacak yer anlamına gelmekte. Taht aracı, genelde iki bambu çubuğunun ortasına işlemeli kabin şeklinde yerleştirilen, kimisi perdeli, kimisi işlemeli, hafif ağaçtan yapılı kabinlerdi. ...Devamı.»
Bu yaşıma kadar bir çok rütbeli asker tanıdım. Kuvvet komutanları tanıdım, hepsi de kültürlü, geniş dünya görüşlü, kimisi zarif, kibar hatta ruhu güzel, duygularını tablolara yansıtabilecek derecede iyi ressam idi; kimisi şairane dizeler yazan, kimisi de çok ciddi bir enstrüman çalabilecek kabiliyette kişilerdi. Değişik ortamlarda tanıdım bu değerli subayları. Seneler önce oturduğumuz binaya yeni taşındığımızda, bir General otururdu üst katımızda, Karaca Paşa. Genel Kurmay Başkanlığında bir dairenin sorumlu başkanı idi. ...Devamı.»
Barış en önce Ukranya, Rusya için. Susuz, doğal gazsız, tahılsız, petrolsüz Almanya’nın, Fransa’nın, Avusturya’nın, Finlandiya’nın ... Katar’ın, Birleşik Arap Emirlikleri’nin, Suudi Arabistan’ın, Lübnan’ın, İran’ın, Türkiye’nin, Suriye’nin, İsrail’in, Irak’ın, Ukranya’nın, Rusya’nın, Batı’nın ve bölgemizin diğer devletlerinin, bu devletlerin yurttaşlarının yaşama şansı ne kadardır? Suya, doğal gaza ve petrole ihtiyacımız giderek artıyor. Bu ihtiyaç ve daha birçok etken dünyada olduğu gibi bölgemizde de bütün sorunlara barışcıl çözüm bulunmasını dayatıyor : Çok geç olmadan. ...Devamı.»
Birleşmiş Milletler (BM) Biyoçeşitlilik Konferansı'na (COP 15) katılan ülkeler, 2030 yılına kadar gezegenin üçte birini koruma altına alma konusunda anlaştı. Bu anlaşma biyolojik çeşitliliği koruma hedefinde dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Yağmur ormanları ve sulak alanlar gibi hayati önem taşıyan eko-sistemlerin ve yerli toplulukların haklarının korunması için de hedefler belirlenecek. ...Devamı.»
Yapay zekanın sizinle doğal şekilde yazıştığı ve sorularınızı yanıtladığı günler artık gerçek olmak üzere. Bilim kurgu romanlarını gerçek hayata taşıyan yeni aracın ismi ChatGPT. ChatGPT, kullanıcılarda şaşkınlık yaratacak kadar başarılı örnekler sergiliyor. Bu yapay zeka aracı, yalnızca beş gün içinde bir milyonun üzerinde kullanıcı edindi. Bu rakam, Meta'nın (eski Facebook) 10 ay, film ve dizi platformu Netflix'in ise üç yılda ulaştığı kullanıcı sayısına eşit. ...Devamı.»
Bilmem siz de benim gibi zaman zaman, İstanbul’a aşık çok değerli bir şarkıcı olan Dario Moreno’yu hatırlar mısınız? İstanbul’u tanıtmak için ömrünü feda etmiş bu tatlı insan, 1 Aralık 1968’de Yeşilköy hava limanında 47 yaşında bir cinayete kurban gitmişti. Aslında Aydın Germencik doğumlu olan Dario Moreno’nun ömrünün büyük bölümünü Fransa’da geçirmiş değerli bir müzisyen olarak Türkiye’nin tanıtımında büyük payı olduğuna inanırım. ...Devamı.»