İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
İnsanlar doğuşta bir maddesel vücutla doğarlar, erenlerin söylediği gibi Tanrı her vücuda bir ruh üflermiş. Biz insanların bu ruh yapısına, ileri yaşta da karakter demekteyiz. Her insanın bir karakteri vardır. Kardeşler arasında bile bu karakter farklılığı belirgin bir değişiklik gösterir. İki kardeş değil on kardeş bile olsa on kardeşin her birinin karakteri değişik gelişir. Birbirine benzeyen olabilir mi, bilmiyorum ama birbirine yakın karakterler olması olasıdır. Kimisinde yaratıcılık vardır, kimisinde romantik yaşam tezahürleri vardır, kimisi şair ruhludur, kimisinde ise insanların genetik yapılarını inceleme merakı vardır. ...Devamı.»
Tarihi tekrar yazmak gerekirse neler konulmalı içine diye hep düşünürüm. Tarihi yaşayanlar bugün aramızda olmadığı için tekrar tarih yazmak biraz zor olsa gerek. Hele konu bir ülkenin tarihi olunca çok daha zordur.Ancak bu kısa yazımda bir konuyu sizinle paylaşmak istedim. Aklıma hep gelir Yunan orduları Ankara’nın Polat’lı kasabasına kadar gelince, ne yaşandı da koskoca üç Yunan Tümeni ve kolordusu, Afyon ile Ankara arasında yaygın konuşlanmış iken, 26 Ağustos günü binlerce askeri, onlarca subayı ve generalleri altı günde Anadolu’yu terk etmek mecburiyetinde kaldılar ? ...Devamı.»
İnsanın eski dostunun komşusu olması büyük bir lütuf. Altlı üstlü oturduğum yaklaşık otuz yıllık dostumun odunlarını birlikte dizerken fark ettim ki, Yunus, o odunların ateşi ile dervişan yemek yiyecek, ısınacak diye aşkla toplamış ormandan, aşkla kesmiş, aşkla istif etmiş. Bazıları ona ne anlamaz adammış, kırk yılını sadece bu işe harcamış diye alayla yaklaşabilir. Ben o “kırk yıl boyunca odun taşıma” metaforunu ne yalan söyleyeyim köye taşınıp odun taşımaya başladıktan sonra anladım. ...Devamı.»
Pandemide gizlice kendini 5 bakanlığa atayan eski Başbakan Morrison'a soruşturma. Avustralya'da eski Başbakan Scott Morrison'ın Covid-19 salgını sırasında beş kilit bakanlık makamına gizlice kendini ataması hakkında soruşturma başlatıldı. Soruşturma, Scott Morrison'ın Covid-19 salgınının hüküm sürdüğü Mart 2020 ile Mayıs 2021 tarihleri arasında başbakanlık görevinin yanı sıra kendini sağlık, maliye, sanayi, bilim, enerji ve içişleri bakanlığı makamlarına gizlice atamasını değerlendirecek. ...Devamı.»
Moğolistan’ın Ötüken bölgesinde Kültekin ve Bilge Kağan’ın babası olan İkinci Göktürk Devleti kurucusu İlteriş Kutluğ Kağan’a ait yazıt bulundu. Yazıtta ‘Tanrı’, ‘Türk’, ‘Kutluk’, ‘Tümen’ yazıları yer alıyor. Keşifle ‘Türk’ adının ilk kez geçtiği varsayılan Orhun Anıtları’ndan daha eski bir Türk anıtı bulunmuş oldu. Uluslararası Türk Akademisi ve Moğolistan Arkeoloji Enstitüsü, Moğolistan’ın Ötüken bölgesindeki Nomgon Ovası’nda buldukları yazıtların Kültekin ve Bilge Kağan’ın babası olan İkinci Göktürk Devleti kurucusu İlteriş Kutluğ Kağan’a ait olduğunu açıkladı. ...Devamı.»
La France İnsoumise’in (LFI’in) 71 yaşındaki lideri ve cumhurbaşkanı adayı Jean-Luc Melencon ikinci tura kalamayınca, seçimin birinci turunu değerlendiren konuşmasında bir tür “Elveda” mesajı vermişti. Siyasi rakiplerinin ve kendisini beğenmeyen gazetecilerin bile hatipliğini övdüğü, hakiki/radikal solun son yıllardaki en karizmatik lideri, dinleyenlerinden en genç olanları ağlatan, yer yer şiirsel, tarihi, lirik, kavgacı ve hakiki bir nutuk atmıştı. Kalıcı cinsinden. Ben gidiyorum demedi, “Kavga devam ediyor. Bundan sonrası size kalıyor” dedi. ...Devamı.»
Areda Survey’in gerçekleştirdiği 'mutluluk araştırması'na göre, en mutlu bölgenin Ege Bölgesi, en mutsuz bölgenin ise Güneydoğu Anadolu Bölgesi olduğu sonucu çıktı. Areda Survey tarafından 9 -11 Ağustos 2022 tarihleri arasında gerçekleştirilen mutluluk araştırmasına bin 137 kişi katıldı. Araştırma kantitatif araştırma yöntemlerinden CAWI tekniği ile “Areda Survey’in Profil Bazlı Dijital Paneli” kullanılarak gerçekleştirildi. ...Devamı.»
Bilim insanları, 1930'larda nesli tükenen Tazmanya Kaplanı’nı gen düzenleme yöntemiyle dünyaya kazandırabilmek için milyonlarca dolarlık bir proje başlattı. Köpeği andıran suratı ve sırtındaki çizgileriyle nadir bir görünüme sahip olan Tazmanya Kaplanı’nın önce aşırı avlanma nedeniyle nesli tükenmişti. Son hayvan da 1936 yılında Hobart'taki Beaumaris Hayvanat Bahçesi'nde ölmüştü. Şimdi ABD ve Avustralya'daki 50 bilim insanından oluşan bir ekip süreci tersine çevirmeyi umuyor. ...Devamı.»
Kanımca birçok Türk vatandaşı ilkokulda ve lisede, tarih dersindeki Osmanlı Devletinin yükselme devrini keyifle okumuştur. Ben de okudum, hatta bazı tarih öğretmenlerimi sevmesem de tarihi çok severdim. Osmanlı Devletinin geçirdiği dönemler, yaptığı önemli seferler, yapılan hukuki düzenlemeler benim çok ilgimi çekmişti. Bilhassa 1500lü senelerde yerleştirilen DENİZ hukuku incelenmeye değer bir dokümandır. ...Devamı.»
Geçtiğimiz günler içinde sizin de gazetelerde okuyup şaşırdığınız haberler arasında bir tanesinin öne çıktığına inanmaktayım. Haber ekmek fabrikaları ile ilgili. Türkiye Cumhuriyeti kuruluşunun hemen sonrasında ATA rahmetliğin, 15-21 Temmuz 1921 tarihinde toplumsal olarak ilk ele aldığı konunun Milli Eğitim olduğunu ve bu amaçla Milli Eğitim Kongresini Ankara’da topladığını biliriz. Kongre üyelerinin hepsini rahmetle anarım. Kongreye Hamdullah Suphi bey başkanlık eder. Çok önemli kararlara imza atarlar. ...Devamı.»
Yoğun çalışmayla geçen bir haftanın ardından keyifli zaman geçirip, sosyalleşmek için bile haliniz kalmıyorsa, ne giyeceğinizi, cüzdanınızı nereye koyduğunuzu, anahtarları alıp almadığınızı düşünmekten bitap düşüyosanız ve bütün planlarınızdan vazgeçip sadece koltuğa serilmek size daha cazip geliyorsa, bunun sebebi zihinsel faaliyetlerin yoğunluğuna bağlı olabilir. Bilim insanları sürekli yoğun zihinsel faaliyette bulunmanın, tıpkı yoğun fiziksel faaliyet gibi yorabildiğini ve beyinde zehirli sinir taşıyıcıların birikimine neden olabildiğini ortaya koydu. ...Devamı.»
Ülkemizde iki konuda büyük yıkımlara mal olan kazaları çocukluğumdan bu yana görmekteyim. Birincisi Devlet Demir Yolları işletmelerinin kontrol ettiği yolcu ve yük trenlerinde, tamamıyla ihmal neticesinde, oluşan çok önemli kazalar; diğeri ise kömür ocaklarındaki emniyet ekipman eksikliği ve işletmedeki ihmal neticesinde meydana gelen ve yüzlerce insanın hayatını kaybettikleri kazalar. Bir insan kolay yetişmemekte. Bir çocuğun doğması, büyümesi, eğitim görmesi, evlenmesi, yuva kurması ile bir iş sahibi olması sürecinde nelerle karşılaşıldığını bir düşünün? ...Devamı.»
81 ilin borç haritası çıkarıldı: Yüksek enflasyon nedeniyle reel ücretlerde ve satın alma gücünde yaşanan düşüş yurttaşı daha fazla borçlanmaya itiyor. 81 ilde son 1 yılda kartlarda ortalama yüzde 85, ek hesaplarda ortalama yüzde 64 borç artışları görüldü. Kredi kartı harcamaları 12 ayda yüzde 70.5, kredili mevduat hesapları yüzde 62.3 artarken, ihtiyaç kredilerinde ise 28.6 oranında artış görüldü. ...Devamı.»
Merak ediyor musunuz bilmem, yurdum insanı seneler geçtikçe refaha kavuşuyor mu yoksa tam tersi olarak daha mı yoksullaşıyor? Bir tarihte, koalisyon hükümetleri döneminde, Sosyal Yardımlaşma konularına bakan bir kabine üyesi vardı. Hatta o bakanlık yeni tahsis edilmişti. Atanan bakan yakın bir arkadaşımdı. Ziyarete gittiğimde üyesi olduğum derneğin bu konularda senelerce çalıştığını, konunun açmazlarına çare aramak isterlerse, yardımcı olabileceğimi iletmiştim. ...Devamı.»
Akkuyu Nükleer Enerji Santralı konusu Türkiye’nin gündemine oturduğu günden beri Nükleer santral, bir aklıevvelin söylediği ‘Faiz sebep, enflasyon netice ‘ ye benzer bir durum. ’Nükleer santral sebep, Akdeniz’de bir deniz üssü netice ‘ diye hep haykırdım. Bir çok enerji konferanslarında bu temayı işledim. Ruslar hiçbir zaman bizim gözümüzün rengine, boyumuzun selvi olmasına bir santral yapmaz. Neden Sinop Nükleer Enerji Santralı projesine talip olmadılar sanıyorsunuz? ...Devamı.»
Bugün sosyal medyadan ustalık alanı ile ilgili paylaşımlarını zevkle takip edip, yazılarını çok severek okuduğum astroloğun sayfasında bir tartışmaya denk geldim. Mediha Hanım erkeklerle kadınlar hakkında espri olması niyetiyle, hafif bir yazı paylaşmış, bu paylaşımın üzerine birçok kadın bu latifeye kendince katıldığını belli eden sözcükler ve görsel karakterlerle destek vermişti. Aslında her yazının altındaki yorumları okumak adetim değildir. Ama uzun bir yazı gözüme çarptıysa, hele ona birçok yorum eklendiyse, merakımı cezbeder ve okurum. Yine böyle oldu ve gerilim dikkatimden kaçmadı.. ...Devamı.»
Birinci gün değil, ikinci gün değil, üçüncü gün değil... sekizinci gün çıkageldi: Sabahın üçünde, büromda okuyor ve not alıyordum (Bu sıralar bilim-kurgu kitaplarına sarıyorum. Ben sarıyorum ama, ustalarınkiler hariç, onların hepsi beni sarmıyor. İşte oldu bikere daldım çıkamıyorum. Daha sonra anlatırım), önce gök gürledi, bütün başkenti ışıklar içinde bırakan beyaz, sarı, kırmızı, yeşil şimşekler çaktı. Manzara dehşet. Eyfel Kulesi şimşeklerin içinde yağmurluğunu yitirmiş bir hayalet gibi kendini gösterdi ve yitti... Seine Nehri kapkaranlıktan birkaç saniyelik te olsa çıktı... Hemen sobeledim! ...Devamı.»
Devlet kelimesini duyduğumda irkilirim. Çünkü devlet kuralları kaideleri olan, çeşitli etnik kökenlerden oluşabilen, çeşitli örf ve adetleri olan toplumların güvenli, adaletli, sağlıklı varolabilmeleri için gerekli bir oluşumdur. Hani mutlaka nüfusun bilmem kaç milyon olması gerekmiyor devlet olmak için. Çeşitli konularda bakanlıkları olması gerekir, her bakanlığın saygın birer siyasi ve sorumlu bakanı olmalıdır. Bakanlıklarında zaman içinde kademelerden geçerek yükselen bürokratlar olur. ...Devamı.»
Lise son sınıfta, bütün lise son sınıf talebeleri gibi ben de üniversite tahsilim için plan yapmıştım. Ailemin içinde çok doktor vardı, amcam doktordu, dayım doktordu, mühendisler ve öğretmenler de vardı ailemde. Diplomat vardı, dekan vardı, milletvekili olan da vardı, çok ünlü bir bestekar da... Tabii onların başarıları yanında benim de bir meslekte iyi eğitim almam gerekmekteydi. O yıllarda üniversitelerin hepsinin giriş imtihanları ayrı yapılırdı. Bir İstanbul’a, bir Ankara’ya koşup imtihana girdik. Hep tercihlerimde ilk sırada TIP Fakültesi oldu. ...Devamı.»
Yeni açıklanan bir rapora göre Avustralya çapında kilit önemdeki habitatlar yok oluyor ve ülke olarak hiçbir şey yapmıyoruz. Uzun süredir beklenen ve ülke çapındaki doğanın durumunun mercek altına yatırıldığı yeni yayınlanan bir rapora göre, Avustralya tehlike altındaki türleri veya önemli habitatları korumak için hiçbir şey yapmıyor. ...Devamı.»