İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
Bu hafta İçişleri Bakanı Beşir Atalay'dan Soner Yalçın'a, Ergenekondan Gaziantep Üniversite Öğretim Görevlisi Rıfat Ergeç'e, Grand Castle'dan Büyük Kale'ye, açık veren cari işlemler hesabından İran İslam Devrimi'ne, ABD ve NATO'dan Mısır'a aklıma takılanlar... ...Devamı.»
Ergenekon soruşturması kapsamında gözaltına alınan Odatv yöneticileri Soner Yalçın, Barış Terkoğlu ve Barış Pehlivan tutuklandı. Ergenekon soruşturması kapsamında gözaltına alınan Oda TV internet sitesinin imtiyaz sahibi Soner Yalçın, Genel Yayın Yönetmeni Barış Pehlivan ve Haber Müdürü Barış Terkoğlu sevk edildikleri adliyede çıkarıldıkları mahkemece tutuklandı. ...Devamı.»
Türkiye'de gazetecilerin durumundan endişe duyuyoruz! Gazetecileri Koruma Komitesi Direktörü Joel Simon, Türkiye'de son dönemde yaşanan gazeteci tutuklamalarından derin endişe duyduklarını söyledi. Hükümeti somut adım atmaya çağırdı. Türkiye'de gazeteci ve yazarların üzerindeki baskılar gün geçtikçe artıyor. ...Devamı.»
Kimi şeylere geç sevinmeyi öğrendi benim gençliğim. Sanki erken, zamanında sevinmek harammış gibi. Kendimden öte yazdıklarımı nasıl anlatabildim bu söyleşide, bilmiyorum. İnsanın yazdıklarının arka planını ve kendisini anlatması ne zor! Kendimi anlatmayı hiç beceremedim neden yazdığımı bir türlü çözemediğim gibi. Yazmak, iç dökme değil bana göre, eksik bir şeyleri tamamlama da değil, bunların ötesinde bir şey. Ama ne? İşte bunu bir bilsem. ...Devamı.»
Yunanistan'la dalga geçmeye hakkımız var mı? "Satılıyor, satılacak" derken, Yunan hükümeti ülkenin adalarını satışa çıkardı. AB-AMB-IMF "Troyka"sının Yunanistan'a dayatması nedeniyle yaklaşık bir yıldır tartışma konusu olan, Yunan halkını da ayağa kaldıran ekonomik paket kapsamındaki bu "satış", Türkiye basınında ise alayla karşılanıyor. ...Devamı.»
Dekolte giyersen sonucuna katlanırsın! Selçuk Üniversitesi İlahiyet Bölüm Başkanı Prof. Orhan Çeker: "Sorunun odağında kadın var. Sen dekolte giyinirsen bu tür çirkinliklerle karşılaşman sürpriz olmaz." Selçuk Üniversitesi İlahiyet Bölüm Başkanı Prof. Orhan Çeker: "Sorunun odağında kadın var. Sen dekolte giyinirsen bu tür çirkinliklerle karşılaşman sürpriz olmaz. Tahrikten sonra sonucundan şikayet etmen makul değil." ...Devamı.»
'Başbakan'a yayın yasağı yetkisi : "RTÜK Tasarısı"' olarak bilinen "Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun Tasarısı" TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı. Yasaya göre Başbakan ya da görevlendireceği bir bakan geçici yayın yasağı getirebilecek. "Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanununa" göre, Türkçe dışındaki dil ve lehçelerde de yayın yapılabilecek. ...Devamı.»
İstanbul Barosu son günlerdeki gelişmeler Balyoz tutuklamaları ve Odatv baskınıyla ilgili açıklamada bulundu. İstanbul Barosu'nden yapılan "Hukuka ve Ülkeye Balyoz" başlığıyla yapılan yazılı açıklamada şöyle denildi: ...Devamı.»
2011'de ilkbahar erken geldi. Halkların ikbaharıdır bu ve hiç beklenmeyen bir yerden geldi : Tunus'tan. Hammamet, Nabeul gibi çok tanınan, feci derecede turistik kasaba ve kentlerinden değil, Tunus topraklarının « içinden», coğrafyasının unuttuğu ve unutulan kasaba ve kentlerinden. Denizden, «yabancılardan», turistlerden ve gözlerden çok uzak Sidi Bouzid, Kasserine gibi küçük iç kasabalarından. Sonra isyan bütün ülkeye yayıldı. Sonra isyan sınırları aştı... ...Devamı.»
Ünlü piyanist, 'Siyasi İslam fena şekilde üzerimize geliyor. Yavaş yavaş, su nefes alamayacağımız kadar yükselecek diye düşünüyorum bazen' diyor. Almanya'da övgüleri toplayıp tartışmalı açıklamalar yaptıktan sonra yurda dönen Fazıl Say, Radikal'den Cem Erciyes'le müzik ve politika konuştu. Ünlü piyanist, "Siyasi İslam fena şekilde üzerimize geliyor. Yavaş yavaş, su nefes alamayacağımız kadar yükselecek diye düşünüyorum bazen" diyor. ...Devamı.»
Türkiyeinin gündemine ilişkin verdiği haberleriyle tanınan ve iktidar çevrelerinin tepkisini üzerine çeken Oda tv internet sitesinin yöneticilerinin evlerinde arama yapıldığı gün, Zir vadisi buluntularının sahte olabileceğine ilişkin görüntüleri yayınladı. Türkiye'nin gündemini sarsan haberleriyle internet gazeteciliğine damgasını vuran Oda.tv merkezi ve yöneticilerinin evlerinde arama yapıldığı gün, Amerikalılar'ın Ergenekon polislerine verdiği eğitim ve Zir vadisi buluntularının sahte olabileceğine ilişkin görüntüleri yayınladı. Söz konusu belgeler Oda tv'nin internet sitesinde "Bu görüntüler Ergenekon Davası'nın kaderini değiştirecek" üstbaşlığıyla verildi. ...Devamı.»
Hürriyet yazarı ve Oda TV adlı internet sitesinin imtiyaz sahibi Soner Yalçın'ın evine sabah saatlerinde polis tarafından baskın yapıldı. "Ergenekon" soruşturması kapsamında Odatv'nın yöneticisi Soner Yalçın'ın da aralarında bulunduğu 4 kişinin gözaltına alınmasına karar verildi. Amaç Oda tv'yi de susturmak yıldırmak. ...Devamı.»
Bazı kamu alacakların yeniden yapılandırılan, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile çok sayıda kanunda değişiklik yapan "torba" tasarı yasalaştı. Düzenlemenin TBMM'deki yasalaşma süreci yaklaşık 2.5 ayı buldu. Birçok kanunda değişiklik içeren hükümlerin yer alması nedeniyle "torba" olarak tanımlanan tasarı 29 Kasım 2010 tarihinde 113 maddeli düzenleme olarak TBMM Başkanlığına sunuldu. ...Devamı.»
Süper yat ayrıca çevreyi de koruyacak. Avustralyalı bir tasarımcının geliştirdiği süper yat suyun dört metre üzerinde saatte 400 kilometre hızla uçabiliyor. Monash Üniversitesi'nde eğitimine devam eden 23 yaşındaki tasarımcı Jaron Dickson'un "Ekranoyacht" adını verdiği yat uçmak için hidrojen enerjisi kullanıyor. ...Devamı.»
17 Aralık'ta Tunus'da başlayıp, 25 Ocak'ta Mısır'a, ardından Sudan ve Yemen'e sirayet eden halk ayaklanmalarının gecikmiş bir burjuva devrimi mi, milli demokratik devrim mi yoksa sosyalist devrimin öncüsü veya kendine özgü bir halk devrimi mi olduğu tartışıladursun, diyalektik devrim - restorasyon sürecinin ibresi çoktan restorasyondan yana kaymaya başladı bile. ...Devamı.»
Kızılderili anne ve babadan 1931 yılında Arizona eyaletinin Chinle kasabasında dünyaya gelen Rudolph Carl Gorman, Navajo adındaki yerli ulusun bir bireyidir. Gorman'ın resme olan tutkusu 3 yaşındayken başladı. Büyükannesi onu bebekliğinden başlayarak Navajo öyküleri ve atalarının yiğitlik anılarıyla büyüttü. Çocukluk yılları kanyonda koyunları gütmekle geçti. ...Devamı.»
Cari açık hızlı arttı. Türkiye'nin cari işlemler açığı, 2010 yılında bir önceki yıla göre yüzde 247,1 artış gösterdi. 2009'da 13 milyar 991 milyon dolar olan cari açık, 2010 yılında 48 milyar 557 milyon dolara ulaştı. Merkez Bankası'nın açıkladığı Ödemeler Dengesi Bilançosu'na göre, cari açık 2010 Aralık ayında ise bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 131,9 artarak, 7 milyar 529 milyon dolar oldu. ...Devamı.»
Alman Türk, Polonyalı, Yugoslav, İtalyan, Arap... ortak bir dilde buluşmuşlar sanki: Türkçe ağırlıklı, pazara, alışverişe özgü bir dil! Anlaşmakta, pazarlıkta sorun yaşanmıyor hiç. Ispanağın ardından pırasa, havuç da girdi alışveriş çantamıza. Üç kilo elma, portakal, mandalina da. Pazarda kilo ya da tane hesabı yok, iki, üç kilo üzerinden yürüyor alışverişler. ...Devamı.»
Osmanlı Devleti, Demiryollarından emekli olanlara armağan olarak bir saat vermek için, 1880 yılında K.Serkisoff şirketi ile bir anlaşma imzalamış. İstanbul'da yaşayan bir tüccar Serkisoff. Saatleri aslında sonradan Zenith adını alan, Billodes adlı İsviçre'li bir üretici yapıyor. ...Devamı.»
AKP'de WikiLeaks belgeleri ile ilgili dava yollarını araştırmak üzere kurulan komisyon, "dava konusu" bulamadı. Başta Başbakan Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere, AKP'li bakan ve milletvekilleri hakkında ortaya atılan iddialar, AKP'de kurulan bir komisyon tarafından kapsamlı bir şekilde araştırıldı. ...Devamı.»
Haberler | 
İşçilerin Tarihi
Bu hafta İçişleri Bakanı Beşir Atalay'dan Soner Yalçın'a, Ergenekondan Gaziantep Üniversite Öğretim Görevlisi Rıfat Ergeç'e, Grand Castle'dan Büyük Kale'ye, açık veren cari işlemler hesabından İran İslam Devrimi'ne, ABD ve NATO'dan Mısır'a aklıma takılanlar... 
Ergenekon soruşturması kapsamında gözaltına alınan Odatv yöneticileri Soner Yalçın, Barış Terkoğlu ve Barış Pehlivan tutuklandı. Ergenekon soruşturması kapsamında gözaltına alınan Oda TV internet sitesinin imtiyaz sahibi Soner Yalçın, Genel Yayın Yönetmeni Barış Pehlivan ve Haber Müdürü Barış Terkoğlu sevk edildikleri adliyede çıkarıldıkları mahkemece tutuklandı. 
Türkiye'de gazetecilerin durumundan endişe duyuyoruz! Gazetecileri Koruma Komitesi Direktörü Joel Simon, Türkiye'de son dönemde yaşanan gazeteci tutuklamalarından derin endişe duyduklarını söyledi. Hükümeti somut adım atmaya çağırdı. Türkiye'de gazeteci ve yazarların üzerindeki baskılar gün geçtikçe artıyor. 
Kimi şeylere geç sevinmeyi öğrendi benim gençliğim. Sanki erken, zamanında sevinmek harammış gibi. Kendimden öte yazdıklarımı nasıl anlatabildim bu söyleşide, bilmiyorum. İnsanın yazdıklarının arka planını ve kendisini anlatması ne zor! Kendimi anlatmayı hiç beceremedim neden yazdığımı bir türlü çözemediğim gibi. Yazmak, iç dökme değil bana göre, eksik bir şeyleri tamamlama da değil, bunların ötesinde bir şey. Ama ne? İşte bunu bir bilsem. 
Yunanistan'la dalga geçmeye hakkımız var mı? "Satılıyor, satılacak" derken, Yunan hükümeti ülkenin adalarını satışa çıkardı. AB-AMB-IMF "Troyka"sının Yunanistan'a dayatması nedeniyle yaklaşık bir yıldır tartışma konusu olan, Yunan halkını da ayağa kaldıran ekonomik paket kapsamındaki bu "satış", Türkiye basınında ise alayla karşılanıyor. 
Dekolte giyersen sonucuna katlanırsın! Selçuk Üniversitesi İlahiyet Bölüm Başkanı Prof. Orhan Çeker: "Sorunun odağında kadın var. Sen dekolte giyinirsen bu tür çirkinliklerle karşılaşman sürpriz olmaz." Selçuk Üniversitesi İlahiyet Bölüm Başkanı Prof. Orhan Çeker: "Sorunun odağında kadın var. Sen dekolte giyinirsen bu tür çirkinliklerle karşılaşman sürpriz olmaz. Tahrikten sonra sonucundan şikayet etmen makul değil." 
'Başbakan'a yayın yasağı yetkisi : "RTÜK Tasarısı"' olarak bilinen "Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun Tasarısı" TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı. Yasaya göre Başbakan ya da görevlendireceği bir bakan geçici yayın yasağı getirebilecek. "Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanununa" göre, Türkçe dışındaki dil ve lehçelerde de yayın yapılabilecek. 
İstanbul Barosu son günlerdeki gelişmeler Balyoz tutuklamaları ve Odatv baskınıyla ilgili açıklamada bulundu. İstanbul Barosu'nden yapılan "Hukuka ve Ülkeye Balyoz" başlığıyla yapılan yazılı açıklamada şöyle denildi: 
2011'de ilkbahar erken geldi. Halkların ikbaharıdır bu ve hiç beklenmeyen bir yerden geldi : Tunus'tan. Hammamet, Nabeul gibi çok tanınan, feci derecede turistik kasaba ve kentlerinden değil, Tunus topraklarının « içinden», coğrafyasının unuttuğu ve unutulan kasaba ve kentlerinden. Denizden, «yabancılardan», turistlerden ve gözlerden çok uzak Sidi Bouzid, Kasserine gibi küçük iç kasabalarından. Sonra isyan bütün ülkeye yayıldı. Sonra isyan sınırları aştı... 
Ünlü piyanist, 'Siyasi İslam fena şekilde üzerimize geliyor. Yavaş yavaş, su nefes alamayacağımız kadar yükselecek diye düşünüyorum bazen' diyor. Almanya'da övgüleri toplayıp tartışmalı açıklamalar yaptıktan sonra yurda dönen Fazıl Say, Radikal'den Cem Erciyes'le müzik ve politika konuştu. Ünlü piyanist, "Siyasi İslam fena şekilde üzerimize geliyor. Yavaş yavaş, su nefes alamayacağımız kadar yükselecek diye düşünüyorum bazen" diyor. 
Türkiyeinin gündemine ilişkin verdiği haberleriyle tanınan ve iktidar çevrelerinin tepkisini üzerine çeken Oda tv internet sitesinin yöneticilerinin evlerinde arama yapıldığı gün, Zir vadisi buluntularının sahte olabileceğine ilişkin görüntüleri yayınladı. Türkiye'nin gündemini sarsan haberleriyle internet gazeteciliğine damgasını vuran Oda.tv merkezi ve yöneticilerinin evlerinde arama yapıldığı gün, Amerikalılar'ın Ergenekon polislerine verdiği eğitim ve Zir vadisi buluntularının sahte olabileceğine ilişkin görüntüleri yayınladı. Söz konusu belgeler Oda tv'nin internet sitesinde "Bu görüntüler Ergenekon Davası'nın kaderini değiştirecek" üstbaşlığıyla verildi. 
Hürriyet yazarı ve Oda TV adlı internet sitesinin imtiyaz sahibi Soner Yalçın'ın evine sabah saatlerinde polis tarafından baskın yapıldı. "Ergenekon" soruşturması kapsamında Odatv'nın yöneticisi Soner Yalçın'ın da aralarında bulunduğu 4 kişinin gözaltına alınmasına karar verildi. Amaç Oda tv'yi de susturmak yıldırmak. 
Bazı kamu alacakların yeniden yapılandırılan, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile çok sayıda kanunda değişiklik yapan "torba" tasarı yasalaştı. Düzenlemenin TBMM'deki yasalaşma süreci yaklaşık 2.5 ayı buldu. Birçok kanunda değişiklik içeren hükümlerin yer alması nedeniyle "torba" olarak tanımlanan tasarı 29 Kasım 2010 tarihinde 113 maddeli düzenleme olarak TBMM Başkanlığına sunuldu. 
Süper yat ayrıca çevreyi de koruyacak. Avustralyalı bir tasarımcının geliştirdiği süper yat suyun dört metre üzerinde saatte 400 kilometre hızla uçabiliyor. Monash Üniversitesi'nde eğitimine devam eden 23 yaşındaki tasarımcı Jaron Dickson'un "Ekranoyacht" adını verdiği yat uçmak için hidrojen enerjisi kullanıyor. 
17 Aralık'ta Tunus'da başlayıp, 25 Ocak'ta Mısır'a, ardından Sudan ve Yemen'e sirayet eden halk ayaklanmalarının gecikmiş bir burjuva devrimi mi, milli demokratik devrim mi yoksa sosyalist devrimin öncüsü veya kendine özgü bir halk devrimi mi olduğu tartışıladursun, diyalektik devrim - restorasyon sürecinin ibresi çoktan restorasyondan yana kaymaya başladı bile. 
Kızılderili anne ve babadan 1931 yılında Arizona eyaletinin Chinle kasabasında dünyaya gelen Rudolph Carl Gorman, Navajo adındaki yerli ulusun bir bireyidir. Gorman'ın resme olan tutkusu 3 yaşındayken başladı. Büyükannesi onu bebekliğinden başlayarak Navajo öyküleri ve atalarının yiğitlik anılarıyla büyüttü. Çocukluk yılları kanyonda koyunları gütmekle geçti. 
Cari açık hızlı arttı. Türkiye'nin cari işlemler açığı, 2010 yılında bir önceki yıla göre yüzde 247,1 artış gösterdi. 2009'da 13 milyar 991 milyon dolar olan cari açık, 2010 yılında 48 milyar 557 milyon dolara ulaştı. Merkez Bankası'nın açıkladığı Ödemeler Dengesi Bilançosu'na göre, cari açık 2010 Aralık ayında ise bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 131,9 artarak, 7 milyar 529 milyon dolar oldu. 
Alman Türk, Polonyalı, Yugoslav, İtalyan, Arap... ortak bir dilde buluşmuşlar sanki: Türkçe ağırlıklı, pazara, alışverişe özgü bir dil! Anlaşmakta, pazarlıkta sorun yaşanmıyor hiç. Ispanağın ardından pırasa, havuç da girdi alışveriş çantamıza. Üç kilo elma, portakal, mandalina da. Pazarda kilo ya da tane hesabı yok, iki, üç kilo üzerinden yürüyor alışverişler. 
Osmanlı Devleti, Demiryollarından emekli olanlara armağan olarak bir saat vermek için, 1880 yılında K.Serkisoff şirketi ile bir anlaşma imzalamış. İstanbul'da yaşayan bir tüccar Serkisoff. Saatleri aslında sonradan Zenith adını alan, Billodes adlı İsviçre'li bir üretici yapıyor. 
AKP'de WikiLeaks belgeleri ile ilgili dava yollarını araştırmak üzere kurulan komisyon, "dava konusu" bulamadı. Başta Başbakan Recep Tayyip Erdoğan olmak üzere, AKP'li bakan ve milletvekilleri hakkında ortaya atılan iddialar, AKP'de kurulan bir komisyon tarafından kapsamlı bir şekilde araştırıldı. 
