İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
WikiLeaks, Julian Assange’ın ABD’li yetkililerle yaptığı anlaşma sonucunda İngiltere’den ayrıldığını duyurdu. Assange’ın yarın ABD’ye bağlı Mariana adalarında bir mahkemeye çıkması bekleniyor. WikiLeaks, kurucusu Julian Assange‘ın ABD‘li yetkililerle yaptığı, askeri sırları ifşa ettiği suçlamasını kabul ettiği bir anlaşma sonucunda serbest kaldığını bildirildi. WikiLeaks'ten yapılan açıklamada, Assange'ın İngiltere'yi terkettiği belirtildi. WikiLeaks X hesabından yaptığı paylaşımda, "Julian Assange özgür" denilerek, Assange'ın Stanstead havaalanına götürülerek uçağa bindiği görüntülerin yer aldığı 13 saniyelik bir videoyu paylaştı. ...Devamı.»
İspanya'da bir mezarda bulunan bir vazoda bir erkeğe ait yakılmış kalıntılar, altın bir yüzük ve rengi değişmiş beyaz şarap olduğu tespit edilen yaklaşık 5 litre sıvı bulunmuştur. İspanya'da 2000 yıllık bir Roma anıt mezarında bulunan kırmızımsı bir sıvının, yapılan kimyasal analizler sonucunda bilinen en eski sıvı şarap olduğu ortaya çıktı. ...Devamı.»
"Büyük Tatil"e ayak uydurmak, uzmanlarının günlerdir dikkat çektiği olası aşırı sıcaklarda eriyip yitmemek umuduyla tedbirini almış, bu birkaç aylık süre içinde yapacaklarının, yazacaklarının listesini bir-iki ay kadar önceden, erkenden çıkarmış. İşte : Yaşar Kemal ile 19 Mayıs 2005'te gerçekleştirdiği zengin ve orijinal söyleşiyi nihayet kasetten alıp kağıt üstüne serecekti. Hüseyin Aykol'un yeni baskısı hazırlanmakta olan "İlginç Zamanlarda Yaşamak" (Aram Yayınları, İstanbul, 2015) başlıklı kitabını artık okuyacak ve tanıtıcı, belki bir parça eleştirici ve/veya övücü bir makale döktürecekti. ...Devamı.»
Bir süredir (sanırım en çok annemin bu dünyadan göçüşünden beri) nazım da niyazım da, kendimizi sakladığımız elbiselerimizi bir bir çıkarma niyetimin samimiyetindendir. Bu sıralar yoldaşlık manasında arkadaşlığa ilişkin çok düşünüyorum. Aradığıma benzer niyeti göremediğimde iki seçeneğim kalıyor; ya oradan bir an evvel tüymek ya da açıkça “benim böylesine karnım tok” demek. İkisini de yapmanın zor olduğu tarzda düzenlemeleri ve durumları var bu dünyanın. Bunu uzun uzun anlatmaya gerek bile görmüyorum. ...Devamı.»
Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Ofisi İsrail'in Gazze'ye yönelik hava saldırılarının sistematik olarak sivil ve sivil altyapının korunmasını güvence altına alan temel savaş kanunlarını ihlal etmiş olabileceğini söyledi. Raporda 9 Ekim-2 Aralık 2023 tarihleri arasında konutlara, bir okula, mülteci kamplarına ve bir pazar yerine yönelik altı saldırı ele alınıyor. BM bu olaylarda en az 218 kişinin öldürüldüğünü ve sivil yapıların yok edildiğini belirtiyor. ...Devamı.»
Otizminliler çok nadir bir geni taşıyorlar. Bilim insanları otizmin arkasında Neandertal genlerinin yatabileceğini buldu. Modern insanların, en yakın akrabalarından Neandertallerle çiftleşmesi sonucu iki tür arasında gen aktarımı yaşandığı biliniyor. Bugün Avrasya'da yaşayan insanların genomunun yaklaşık yüzde 2'si Neandertal DNA'sı içeriyor. Nesli 40 bin yıl kadar önce tükenen Neandertallerin genleri, modern insanların üzerinde acıya duyarlılıktan nikotin bağımlılığına kadar çeşitli etkiler yaratıyor. ...Devamı.»
Oxford Üniversitesi Reuters Enstitüsü 2024 Dijital Haber Raporu'ndaki diğer tespitler neler? Oxford Üniversitesi Reuters Enstitüsü, 2024 Dijital Haber Raporu'nu yayımladı. Rapora göre dünyada haber okumayan, dinlemeyen ve izlemeyenlerin sayısı artıyor. Haber takibinden uzaklaşılmasının en önemli nedeni ise yayımlanan haberlerin depresif, acımasız ve sıkıcı bulunması. Rapora göre dünyada her 10 kişiden yaklaşık dördü (yüzde 39) bazen ya da sık sık aktif şekilde haberlerden uzak durduklarını söyledi. Bu oran 2017'de yüzde 29'du. ...Devamı.»
Malum Almanya ve Avusturya'da düzenlenen Euro 2024 14 Haziran 2024 cuma günü başladı. İlk maçta Almanya İskoçya'yı hezimete ugrattı. Ama maçı anlatmayacağım. Yazmak istediğim başka bir konu var: Fransa milli takımı oyuncularının ülkelerindeki siyasi duruma ilişkin söyledikerini aktarmak. Futbolcu takımı genel olarak siyasete ilişkin söz söylemezler. Enazından kamuoyu önünde veya söyleşilerinde. Malum türkçede siyasete ilgi göstermeyenlere ilişkin yerleşik bilinen bir laf var: "Bırak yav Firuz'u futbolcudur." ...Devamı.»
9 Hazirandan bugüne beş gün geçti: Kotarılmaları genellikle enaz iki yılı alan işler bu beş güne sığdırıldı: Halk Cephesi kuruldu. Hemen harıl harıl çalışmaya başladı. "Solcu partiler asla birlik kuramaz” diyenler çok şaşırdı. En başta Chbşk. Hesabını, başka birçok çok derin analizleri yanında bu saptamasına da dayandıran, fesih kararını başka hiçbir şeyi umursamadan veren Chbşk sınıfta kaldı. Artık, inanmayacaksınız belki ama, en yakınları bile malum chbşk'ndan kaçıyor. Yeniden aday olan eski milletvekilleri afişlerinde O'nun fotoğrafına yer vermedikleri gibi partisinin ismini bile yazmıyorlar. ...Devamı.»
Bilim insanları, labirentte koşan sıçanların izleyecekleri yeni rotaları uyurken bulduğunu söylüyor. Alzheimer gibi nörolojik rahatsızlıkların daha iyi tedavi edilmesini sağlayabilecek yeni bir araştırmaya göre, beyin uyurken sadece geçmiş olayları tekrarlamakla kalmıyor, aynı zamanda gelecekteki deneyimleri de öngörüyor. Daha önce yapılan çalışmalarda, şekerlemenin hemen ardından ve uzun uyanıklık ya da uyku yoksunluğu periyotlarının sonrasında düzenlenen hafıza performansı testleriyle uykunun hafıza ve öğrenmede oynadığı kritik öneme sahip rol ve yeni deneyimlerin istikrarlı anılara dönüşmesindeki etkisi sınanmıştı. ...Devamı.»
Putin bile duymuş: Fransa Cumhuriyeti'nde aşırı sağcı, ırkçı, faşizan, yabancı, yahudi ve müslüman düşmanı malum parti Avrupa Parlamentosu seçimlerinde oyların yüzde otuzdan biraz fazlasını alarak ilk parti konumuna ulaşmış. Asıl mesele bu değil: Asıl mesele Cumhurbaşkanı'nın (bundan böyle Chbşk) dört parçalı/yamalı partiler koalisyonunun sadece yüzde 14 kadar oy toplayarak ezilmesi, madara olması. Nitekim seçimlerde bu takımın başını çeken bayan siyasetçi seçim gecesinden bu yana piyasada görünmüyor. Belki sinir krizi geçiriyor, belki hasta. Bu da önemli değil. Asıl önemlisi seçim sonuçlarının kamuoyu yoklamalarına dayanan ilk verilerinden sadece 45 dakika sonra, Chbşk'nın Millet Meclisi'ni feshetmesi ve yurttaşlarını ilk turu 30 haziranda ikinci turu 7 temmuzda yapılacak erken seçimlere davet etmesi. ...Devamı.»
Sabahleyin erken saatlerde iş yerinize gitmeye hazırlanıyorsanız, Ankara'da saatler 06:30’u gösterir. Ancak İstanbul’daysanız, sabah 06:00’da kalkmak zorundasınız. Kış sezonunda yaz saati uygulamasını sürdüren tek ülkenin Türkiye olduğuna inanıyorum. Bu uygulamanın, elektrik tüketimini artırarak ‘Yap-İşlet-Devret’ santrallerine olan devlet borcunu karşılamak amacıyla yapıldığını düşünüyorum. Fakir halkın sırtına bir yük daha koyarak, onların buna alışkın oldukları düşüncesiyle bu yükü de ödeyeceklerini varsayıyorlar. ...Devamı.»
15. yüzyılda doğan ve Osmanlı Mimarisini zirveye taşıyan Mimar Sinan'ın hikayesi, başyapıtları ve günümüzdeki mirası. 29 Mayıs 1458, Osmanlı imparatorluğu'nun Mimari tarihinde bir dönüm noktasıdır. Bu tarih, dünyanın en büyük mimarlarından biri olarak kabul edilen Mimar Sinan'ın doğum günüdür. Sinan, Osmanlı mimarisinin zirvesini temsil eden ve dünya mimarlık tarihinde önemli bir yere sahip olan sayısız eser bırakmıştır. Onun dehası, estetik anlayışı ve mühendislik becerileri, Osmanlı imparatorluğu'nun gücünü ve ihtişamını yansıtan abidevi yapılarla ölümsüzleşmiştir. ...Devamı.»
Güney Kore'de "internetin babası" olarak anılan Kilnam Chon, Çin'e de dikkat çekti. Bilgisayar bilimci Kilnam Chon, "yapay zekanın en fazla 30 yıl içinde insanlardan daha akıllı hale geleceğini" söyledi. İspanya'nın önde gelen gazetelerinden El Pais'e verdiği söyleşide Chon, insanlarla maymunları karşılaştırarak yapay zekanın gelişimine dair şu yorumu yaptı: “Maymunları kontrol edebiliriz ama onlar bizi kontrol edemez. Eğer yapay zeka daha akıllı hale gelirse, o insan biz de maymun olacağız. O bizi kontrol edecek, biz onu değil.” ...Devamı.»
Hep özgür yaşadı. Çocukken özgürdü. Öğrenciyken de. Lise ve üniversitede de. Arkadaşları arasında Mina Urgan, Azra Erhat, Halet Çambel ilk akla gelenler. Akıldan çıkmayanlar. Güzin evlendikten sonra da özgür ve kendine özgü yaşamını sürdürdü. Abidin Dino'nun eşi olarak kendini tanıtmazdı. "Ben Güzin Dino" derdi veya sadece Güzin Dino. Hiçbir zaman kendini sadece ünlü bir ressam ve yazarın eşi olarak tanıtmadı. Abidin'le tanışmadan önce ve sonra da kendisi için çizdiği edebi yolda yürüdü. ...Devamı.»
Earth Species Project - Dünya Türleri Projesi (ESP), hayvanlarla iletişim kurma hedefine doğru ilerliyor. Yapay zeka teknolojisi ile hayvanların vokalizasyonlarını çözüp, insanlara tanıdık gelen bir dil haline getirmeyi amaçlıyor. Earth Species Project - Dünya Türleri Projesi (ESP), hayvanlarla iletişim kurmayı hedefleyen bir proje olarak, yapay zeka teknolojisi kullanarak hayvanların seslerini ve davranışlarını anlamayı amaçlıyor. ESP’nin nihai hedefi, hayvanlarla doğrudan iletişim kurmak olsa da, bu süreçte atılacak küçük adımlar bile hayvan krallığı hakkında bildiklerimizi değiştirebilir. ...Devamı.»
Yerel seçim diye konuşulanları hafife almamak gerektiğine inanmaktayım. Hani derler ya ‘Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır’ diye. Şimdi düşünüyorum da neden yoğurt demişler de başka bir yiyecek telaffuz etmemişler. Yoğurdun toplumda mutlaka bir değeri olması gerek. Değişik yörelerde, değişik tarihlerde yemek ritüellerine katılmıştım. Bir tarihte Sivas'ta bir düğün yemeğine katılmış, sofradan kalkmak için çok gayret etmiştim. Ancak bu gayretlerimden hiç sonuç alamamıştım. Her seferinde ‘Daha ikramlarımız bitmedi, çabalamayın, bırakmayız’ diye beni oturmak zorunda bırakmışlardı. ...Devamı.»
Ne ağırıma gidiyor biliyor musunuz? Aptal yerine konmak. Hiç kabul edemeyeceğim bir durum, aptal yerine konmak. Saygı duyduğunuz bir makamı işgal eden birisinin, doğrusunu bildiğiniz bir konuda size yanlışı doğru olarak kabul etmeniz için ısrarcı olduğunda, isyan etmek istiyorum. Tarihsel açıdan birçok iktidar gördüm. Çocukluğumda dinlediğim siyasal gerçek dışı konuları bir kenara bırakırsak, 27 Mayıs’tan önce halk arasında yayılmak istenen Harp Okulu talebelerinin mevcut iktidar tarafından katledilmesi konusundaki dedikodunun cahil halk tarafından kabul gördüğünü yaşadık. Kim tarafından çıkarıldığını bilmemekle beraber, yayılan bu asılsız haberin toplumda kabul görmesi üzücüydü. ...Devamı.»
Singapur uçağından sonra bu kez Türkiye üzerinde yaralanmayla sonuçlanan türbülans yaşandı. Bazı bilim insanları iklim değişikliğinin etkisine dikkat çekti. Katar ile İrlanda arasında Pazar günü sefer yapan bir yolcu uçağı, Türkiye semalarında türbülansa girdi, altı yolcu ve altı kabin görevlisi yaralandı. Katar Havayollarının QR107 sefer sayılı uçağı, Doha'dan başlayan yolculuğunu planlandığı gibi Dublin Havalimanına inerek tamamladı. Katar Havayolları 12 kişinin "hafif" şekilde yaralandığını açıklarken, Dublin'de sekiz kişinin hastaneye kaldırıldığı belirtildi. ...Devamı.»
Birleşik Kamu İş Konfederasyonu'na göre Türkiye'de açlık sınırı 19 bin 926 liraya, yoksulluk sınırı ise 59 bin 353 liraya çıktı. Son bir yılda 190 bin kişi daha yoksullaştı. Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu, Ar-Ge birimi KAMU-AR'ın dört kişilik bir ailenin, dengeli ve sağlıklı beslenebilmesi için tüketmesi gereken gıda ile beslenmenin yanı sıra diğer ihtiyaçlarını da insan onuruna yaraşır bir şekilde ve yoksunluk hissi çekmeden karşılayabilmesi için yapması gereken harcamaları dikkate alarak hesapladığı açlık-yoksulluk sınırı araştırmasının Mayıs 2024 sonuçlarını açıkladı. ...Devamı.»