İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
Türkiye uzaya ilk adımını attı ve astronotumuzun ilk sözleri “İstikbal Göklerdedir” oldu.. Bu yazımda belki insanlık için küçük ama Türkiye için çok büyük bir adımdan bahsedeceğim. Geçtiğimiz iki haftada uzay severler ve bilim severler olarak en önemli gündemimiz uzaya gönderilen ilk Türk vatandaşı astronotumuzdu. Bilindiği üzere İlk Türk vatandaşı astronotumuz Alper Gezeravcı, beraberinde 3 astronot ile beraber Axiom Mission-3 adlı uzay uçuşu görevi ile, Uluslararası Uzay İstasyonu’na 13 bilim misyonunu gerçekleştirmek üzere Amerika’nın Florida eyaletinde bulunan NASA’ ya ait Kennedy Uzay Merkezi’nden Türkiye saatiyle 19 Ocak 2024 00:49’ da gerçekleşen fırlatma ile gönderildi. ...Devamı.»
Rusya’nın önde gelen teknoloji şirketi olan Yandex’in çatı şirketi, şirketin Rusya’daki operasyonlarını 5,2 milyar dolara satmaya karar verdi. Bu, Rusya’nın Ukrayna’yı 2022 yılında işgal etmesinin ardından ülkede gerçekleşen en büyük kurumsal satış oldu. 18 ay süren müzakerelerin ardından, Yandex’in sahibi olan ve genel merkezi Hollanda’da olan YNV adlı şirket, Rusya’daki operasyonlarını bir grup Yandex yöneticisine ve Rusya bağlantılı yatırımcılara satmış oldu. ...Devamı.»
AB Komisyonu, iklim krizi ile mücadelede sera gazı emisyonlarını düşürme hedefini yükseltti. Sunulan raporda, net sera gazı emisyonlarının 2040 yılına kadar 1990 yılı seviyesine göre yüzde 90 oranında azaltılması tavsiyesi yer aldı. AB'nin karbondioksit emisyonunun azaltılması konusunda halihazırda muktesebata geçmiş iki hedefi bulunuyor. Buna göre karbondioksit emisyonlarının 2030 yılına kadar yüzde 55 oranında azaltılması ve 2050 yılına kadar sıfırlanması amaçlanıyor. ...Devamı.»
Hikayelerden birine göre, Etiyopyalı bir keçi çobanı, keçilerin bir bölümünün oldukça hareketli ve zinde olduğunu fark eder. Keçileri takip eden çoban, hareketli keçilerin kahverengi tohumları olan bir ağaçtan beslendiklerini görür. Aynı tanelerden kendisi de yer. Gerçekten de yediği tanelerin insana zindelik verdiğini fark eder. Çoban, keşfini, bulunduğu yerdeki imama anlatır. Olay imamın da ilgisini çeker. Kuruttuğu kahve tanelerini suda kaynatan imam, ilk kez kahveyi içecek haline getirir. ...Devamı.»
Köyevindeydik. Mayıs ayıydı. Havalar güzeldi. Bahçeye diktiğimiz ilk meyve ağaçı olan kiraz mayıs ayında, “Le Temps de Cerises” ( Tükçeye “Kiraz Zamanı” biçiminde çevirmek daha yerinde olacak sanıyorum) gelince, cömertçe meyvesini sunuyordu. Her yıl on-onbeş kilo kiraz. Dolgun, kıpkızıl, bordo, neredeyse siyah, hatta simsiyah kiraz-lar. Ağzınıza layık. (Naci tam senlik, bidakka konuya giriyorum, meraklanma, acele etme. Bir ricam da olacak zaten.) ...Devamı.»
Gazzeli kadınların altınları askerlerin elinde parlıyor... Hagari: Soruşturmanın sorumlusu biziz… İsrail tarafından yapılan açıklamalarda çelişki: İbrani gazeteleri Gazze Şeridi'nde 5 milyon dolar değerinde mücevher ele geçirildiğini söylerken ordu bunu reddediyor ve bir kez daha sorumluluk kabul etmediğini söylüyor. İsrail ordusu askerleri Gazze şehrinin doğusunda yer alan Şucaiyye semtindeki evine baskın düzenlediğinde Ranin'in boynunda altın bir zincir vardı. ...Devamı.»
Birleşik Krallık genelinde yarım milyondan fazla köpekten elde edilen verilere dayanan çalışma, köpek almayı planlayan kişilerin uzun ve sağlıklı bir yaşama sahip olacak bir cins seçmelerine yardımcı olmayı amaçlıyor. İngiltere'de yapılan bir araştırmaya göre, tazı ve minyatür daksund gibi uzun burunlu küçük köpekler, İngiliz bulldog gibi düz yüzlü büyük ırklara göre daha uzun yaşıyor. ...Devamı.»
ABD Merkezi Haber Alma Teşkilatı (CIA) tarihinin en büyük sızıntısına neden olmakla suçlanan eski CIA çalışanı Joshua Schulte, 40 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 2017'de "Vault 7" takma ismi verilen ve WikiLeaks'e sızdırılan belgelerde, CIA'in geliştirdiği yazılımlarla akıllı telefonlara, bilgisayarlara ve televizyonlara sızmasını sağlayan araçlar ifşa edilmişti. ABD istihbaratının bu araçları kullanarak telefonları dinleme cihazı haline getirebildiği ileri sürülmüştü. ...Devamı.»
Türkiye 2018 yılından bu yana Yolsuzluk Algı Endeksi puanları ciddi ölçüde düşüş gösteren 12 ülke arasında yer aldı. Uluslararası Şeffaflık Örgütü'nün 2023 yılı Yolsuzluk Algı Endeksi’nde Türkiye, 180 ülke arasında 34 puanla 115. sırada yer aldı. 2022'deki puanı 36 olan Türkiye 2 puan kaybetti ve ülke sıralamasında 14 sıra geriledi. ...Devamı.»
"Yerleşim Güvenlik ve Zafer Getirir" temalı konferansta, İsrailli aşırı sağcı katılımcılar, hükümete Gazze'nin yanı sıra işgal altındaki Batı Şeria'da da yeni Yahudi yerleşimleri kurulması yönünde çağrılar yaptı. Gazze'nin savaş sonrası geleceği tartışılırken, aralarında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun koalisyon hükümetinden 12 bakan ve aşırı sağcı 15 milletvekilinin de bulunduğu binlerce kişi Kudüs'te bir konferans kapsamında bir araya geldi. ...Devamı.»
Enformasyon teknolojilerinde gerçekleşen yapay zeka devrimi, otomobillere de sıçradı. Yapay zekanın otomobillere entegre edilmesi giderek yaygınlaşıyor. Şoför koltuğunda kimse oturmaksızın, uzaktan kumanda ile park eden ve park yerinden çıkan otomobiller normalleşti. Trafikte yaşanan gelişmelere özerk biçimde tepki veren, örneğin frene basan veya güvenlik mesafesini hesaplayıp bu mesafeyi uygulayan otomobiller sokaklarda. Bu tür asistan sistemleri, hiç de yeni şeyler değil. ...Devamı.»
Günümüzde, antik dünyanın yedi harikasından biri olarak anılan, 4500 yıllık meşhur Büyük Giza Piramidi, tüm dünyadan ziyaretçilerin akınına uğruyor. Ancak, Kaliforniya’daki “Beyaz Dağlar”ın (White Mountains) yükseklerinde, Giza Piramidi’nden yüzlerce yıl daha eski bir doğa harikası mütevazı bir şekilde gizlenmekte. Methuselah adıyla bilinen Bristlecone Çamı – bir çeşit Dikenli Çam Ağacı (Pinus longaeva), Dünya üzerindeki en yaşlı tekil ağaç olarak Guinness Dünya Rekoruna sahip. 4850 yıldan fazla olan yaşı, çekirdek örnekleriyle saptanmış. ...Devamı.»
Afgan kadınlar, radikal Taliban yönetimi altında daha fazla hak için mücadele ediyor. Bir grup kadın gazeteci, seslerini duyurmak için "Zan Times" adlı bir online dergi yayınlıyor. Afganistan'daki Birleşmiş Milletler Yardım Misyonunun (UNAMA) son raporuna göre Taliban yönetimi, ülkede zaten sınırlı olan kadın haklarını daha da kısıtladı. BM misyonu, Aralık 2023 tarihli raporunda, Taliban'ın evli olmayan ya da yanında bir erkek vasi bulunmayan kadınlara karşı sert önlemler aldığına dikkat çekiyor. ...Devamı.»
Çocukken şiir ve hikayeye olan merakımdan mı neden bilmem, şairlerin hayat hikayelerine büyük ilgi duydum. Vatan şairi olarak bilinen Namık Kemal’in hayatı beni çok etkilemişti. Kıbrıs’a ilk gittiğim seyahatte doğrudan Magosa'ya gitmiştim. Namık Kemal’in sürgün olarak kapatıldığı tek kişilik hücreyi ziyaret edip, neler hissettiğini düşünerek, yorumlar yapmıştım. Namık Kemal, 21 Aralık 1840’te Tekirdağ'da dünyaya gelmiş. Babası Mustafa Asım Bey, annesi ise Arnavut kökenli Fatma Zehra Hanım. Çocukluğunda Tokatlı Hafız Ali Rıza Bey'in tekkesinde eğitimine başlayan Namık Kemal’e, Tekke şeyhi tarafından Mehmet Kemal adı verilmiş. ...Devamı.»
İngilizcede şişme, şişirme anlamına gelen enflasyon, ekonomide, fiyatlar genel düzeyinin sürekli olarak artmasını ifade ediyor. Çeşitli mal ve hizmetlerin fiyatlarının, aile bütçelerinde yer alan kullanım ağırlıklarına göre dâhil edildiği bir sepetin aylar itibarıyla değerindeki değişimle ölçülür. Bu sepete endeks denir. Endeksin genel düzeyinin sürekli olarak artmasına enflasyon denir. Bir başka tanıma göre paranın satın alma gücünün belirli bir dönemde düşmesine enflasyon denir ...Devamı.»
ABD'deki Chicago Üniversitesiden araştırmacılar Afganistan'da onlarca arkeolojik alanın buldozerlerle yıkılarak sistematik bir şekilde yağmaya açıldığını buldu. Uydu fotoğraflarıyla yaptıkları analizlerin, Afganistan'da Taliban'dan önceki hükümet döneminde başlayan sistemli yağmalamanın Taliban'ın 2021'de iktidara gelmesinden bu yana devam ettiğine dair ilk kesin fotoğraflı kanıtı sağladığını söylüyorlar. ...Devamı.»
Yaklaşık 4 bin km karelik devasa alanıyla sürüklenen A23a, küresel ısınmadan dolayı 30 yılı aşkın süredir karaya oturduğu zeminden geçen kasım ayında ayrılmıştı. Antarktika'nın kuzeybatısında bulunan ve bir zamanlar bir Sovyet araştırma istasyonuna ev sahipliği yapan Filchner Buz Sahanlığı'nın bir parçası olan dünyanın en büyük buzdağı A23a sürüklenmeye başladı. ...Devamı.»
İspanya'da sert açıklamalarda bulunan Borrell, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu da on yıllardır süren İsrail-Filistin çatışmasını çözmeye yönelik her türlü girişimi "kişisel olarak" rayından çıkarmakla suçladı. Avrupa Birliği'nin (AB) dış politika ve güvenlik politikası yüksek temsilcisi Josep Borrell, İsrail'i "El Fetih kontrolündeki Filistin Yönetimi'ni zayıflatmak" için Hamas'ı finanse etmekle suçladı. ...Devamı.»
Ölümün kol gezdiği, İsrail’in saldırı ve işgali altındaki Gazze Şeridi’nin, özellikle insani yardımın sınırlı ulaşabildiği kuzey bölgelerinde yaşama tutunmaya çalışan Filistinliler, İsrail’in hava ve kara saldırılarının yanı sıra çocuklarının hayatını tehdit eden açlıkla da mücadele ediyor. Birleşmiş Milletler (BM) kuruluşları, İsrail'in saldırısı altındaki Gazze'de açlığı ve ölümcül salgınları önlemek için daha hızlı, daha güvenli yardım erişimi ve daha fazla tedarik rotası gerektiğini belirterek "insani ateşkes çağrısını" yineledi. ...Devamı.»
Eurostat'ın açıkladığı verilere göre Türkiye 12,4 milyon tonluk hacimle toplam atık ihracatının yüzde 39'unu aldı. Avrupa Birliği'nin (AB) resmi istatistik kurumu Eurostat, 2022 yılında ihraç edilen 32 milyon ton atığın en fazla Türkiye'ye gönderildiğini açıkladı. İkinci en büyük varış noktası 3,5 milyon ton atık alan Hindistan olurken, onu 2 milyon tonla Birleşik Krallık, 1,6 milyon tonla İsviçre, 1,6 milyon tonla Norveç, 1,6 milyon tonla Mısır takip etti. ...Devamı.»