İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
Herkesin bilmediği ve üzerinde araştırma yapılmamış konularda yazı yazıp fikir beyan etmek, doğru bir düşünce olsa gerek. Mühim olanın, yazı yazarken konuları iyi seçmenin ve okura verilecek bilgileri iyi aktarmanın olduğuna inanmaktayım. Bazı gerçekler araştırılıp, bir demet halinde kayda alınır okurlara sunulursa, mutlaka faydalı olur. ...Devamı.»
Ömrüm boyunca rakamlarla oynamayı çok sevdim. Çocukluğumda ilkokul öğretmenim sevdirmişti rakamları. Eğitimim boyunca matematiği çok sevdim. Üniversite karmaşık sayılar (Complex Numbers) diye bir de ders almıştım. Çarpık rakamlardan hareketle, bilinmeyenleri araştırmak çok ilgimi çekmişti. Ray isminde bir hocamız vardı, ders zamanları dışında da onunla rakamlar üzerinde çalışırdık. Beş bilinmeyenli üç denklemden hareket ederek, bilinmeyenlerin bileşenlerini çözerdik. Yıl sonunda hoca bana çok iyi bir not vermişti. ...Devamı.»
CHP'nin eylül ayı basın özgürlüğü raporunda erişim engelleri dikkati çekti. İktidar sosyal medyanın yanı sıra gazete, televizyon ve internet haber sitelerine yeni kısıtlamalar getirecek kanun teklifini TBMM’ye sunmaya hazırlanırken, CHP’nin eylül ayı Basın Özgürlüğü raporunda yine erişim engelleri öne çıktı. En çok erişim engeli kararı çıkartılan haberler, iktidar yöneticilerinin yolsuzluk ve usulsüzlüklerine ilişkin iddiaları gündeme getiren haberler oldu. ...Devamı.»
Sızan belgelerde Çek Cumhuriyeti Başbakanı Babis, Ürdün Kralı II. Abdullah, Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenskiy gibi liderlerin yanı sıra Shakira, Elton John gibi ünlü sanatçılar ve eski IMF Başkanı Strauss-Kahn da var. Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu'nun (ICIJ) paylaştığı ve 117 ülkeden 600'den fazla gazetecinin incelediği yaklaşık 12 milyon belge, vergi cennetleri sisteminin nasıl çalıştığını hiç olmadığı kadar açık bir şekilde gözler önüne seriyor. ...Devamı.»
Çin'in en büyük gayrimenkul şirketlerinden biri olan Evergrande'nin içinde bulunduğu mali kriz yüzünden finansal piyasalarda panik havası hakim. Perşembe günü şirketin Çin'deki ve yurt dışındaki alacaklılarına milyonlarca dolarlık ödeme yapması gerekiyordu. Ülkedeki alacaklılarla bir anlaşma yapılmış olsa da dünyanın en borçlu gayrimenkul geliştiricisi konumunda olan Evergrande'in yurt dışındaki bono sahiplerine halen 83,5 milyon dolar ödeme borcu var. ...Devamı.»
Avrupa, Covid-19'un neden olduğu karantina sonrası enerji fiyatlarında rekor kıran artışla mücadele ediyor. Aşırı soğuk ve sıcak hava dalgalarından dolayı artan enerji tüketimi ve arz kısıtları, yüksek fiyatların nedenlerinden bazıları. Analistler, geçici ve yapısal sorunların bir karışımıyla şiddetlenen krizin uzayacağı konusunda uyarıyor. Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası Başlık Transfer Tesisi'nde (TTF) fiyatlar, ocak ayında megavatsaat başı 16 Euro'dan Eylül ortasında 75 Euro'ya kadar çıktı. Bu, bir yıldan daha az sürede yüzde 360'dan fazla artış anlamına geliyor. ...Devamı.»
Bir ülke çocuklarının üstünü örtmezse geleceğini üşütür. Bu da donmuş bir geleceğe yol açar. Umutsuz, güvencesiz, buz gibi bir gelecek! Hesap yapmasını bilmeyen idarecilerin hesapsızlığı, ülkenin emanet edileceği gençlerin geleceğini yok etmekte. Okulları, üniversiteleri sadece bina olarak algılayanlar, yaptıkları hesaplamalarda barınma sorununu düşünmeyince sokaklarda, parklarda yatan çocuklar biraz vicdanı olan yurtaşların vicdanlarını kanatıyor. ...Devamı.»
Bu kelimeyi ilk okuduğunuzda, aklınıza mutlaka elinizdeki akıllı telefonla hergün sıklıkla yaptığınız gibi, ileti yazıp dostlarınıza göndermek gelecektir. Ancak demek istediğim bu değil. Dünyada ilk cep telefon çıktığında kullanmamak için direndim. Pek uzun sürmedi gerçi. Boyutu büyük olmasına karşın yine de bir adet telefon temin etmiştim. Düşünüyorum da, telefon konusunda nereden nereye geldiğimizi bizzat yaşamışım. Çocukluğumda yatılı okulda manyetolu telefon vardı. ...Devamı.»
Yaprak dökümü ayıdır Eylül. Sonbaharın ilk işaretlerini taşır. Biraz hüzün, biraz sıkıntı ayıdır. Durup dururken ağlamaklı bile olabiliriz. Aniden minikmi minik bir sincap girer manzaramıza, koşturan, dünyaya gelmekten mutlu, fındık ağacımıza yönelir. Fındıklarımızı onunla paylaşırız. İki yaprak düşer kendi payımıza. Bu bizim hakkımızdır. Eylül ayı anıların yoğunlaştığı bir zaman dilimidir: Buyurun onları da eşitçe ve özgürce paylaşalım, dostluk adına: ...Devamı.»
on yirmi senedir, daha önce hiç ağzıma almadığım kadar kötü sözler söylemeye başladım. Bu nedenle kendime çok kızıyorum. Bazı kelimeleri evvelden pek söylemezdim, şimdi ise öyle hadiselerle karşılaşıyorum ki, ‘ vay şerefsiz‘ diye isyan etmekten kendimi alıkoyamıyorum. Aslında çok sevdiğim bir dostumun ismi de Şeref’tir. Kendisi sporcu, emekli bir adalı, iyi ahlaklı biridir. Beraber birçok müsabakalara katıldık, zaten sporcu, Atatürk’ün dediği gibi akıllı ve zeki olmalı. Dürüst, sözünün eri olmalı spor yapan insanlar. Spor yapan atletlerde üç ‘H’hali, hile, hurda, haram pek olmaz. ...Devamı.»
Her insan gibi ben de bir tarihte kendime söyledim ’Al eline kalemi yaz başına geleni’. Aslında buna benzer bestekâr Bimen Şen ustanın sultan-i yegâh makamında sengin semavi usulde bir şarkısı vardır. ‘Al Sazını Sen Sevdiceğim Şen Hevesinle’ diyerek başlar bu şarkı, ancak bizlerin Bimen usta kadar Şen olmamız gün geçtikçe zorlaşmakta. Bu nedenle al kalemi eline yaz başına geleni demek istiyorum. Aslında kalemi elimize alıp başımızdan neler geçtiğini yazmaya kalksak, sayfaların yetmeyeceğine inanmaktayım. ...Devamı.»
Afrika ülkelerine ilk gittiğim iş seyahatlerim senelerce önceye dayanır. Önce Mısır, daha sonra Sudan, derken Habeşistan. Bu ülkenin, aslında Aslanlar Aslanı Kral Haile Selassie’nin ülkesinin adının daha sonraları Etiyopya olarak değiştiğini pek çokları bilmez. Daha sonraları Afrika’nın daha çok kuzeyinde yeralan Kenya gibi ülkelere de oldu seyahatlerim. Bir seferinde Sudan’ın liman kenti Port Sudan’a kadar da uzanmıştık. Port Sudan‘ın hemen güneyinde Eritre, daha güneyine uzanırsanız Cibuti ve sonrası SOMALİ. ...Devamı.»
ABD, uzun on yıllardır, açık bir biçimde 1940’ların başından itibaren, FRANSA CUMHURİYETİ’nin Kuzey Afrika’da (Magrip’te, “müslüman dünyası”na göre Batı’da) ve Ortadoğu’daki (Maşrik’te, Doğu’da) yerini doldurmak için ugraştı. Bu politika Magrip’te yürümedi. Veya istediği ölçüde yürümedi. Ortadoğu da ise inişli çıkışlı değişik biçimler aldı... ...Devamı.»
Her 30 Ağustos’ta Mustafa Kemal Atatürk’ün hangi koşullarda neleri başardığını düşünür, ne kadar mütevazı bir hayat yaşadığını okuduğumda, o büyük insanın meydana çıkardığı ULUS Devlet’e ne katkıda bulunduğumun muhasebesini yapmaya kalkarım. Ne kadar aciz olduğumu anlar, ülkem için bir olumlu eser vermeye çalışanlara elimden geldiği kadar yardımı esirgemem. Ancak bu yeter mi diye düşündüğüm çok zaman olmuştur. ...Devamı.»
Afgan Prensesi India: Afgan halkı, Türk halkı gibi olmayı hak ediyordu. "Atatürk, babama çok iyi bir tavsiyede bulunmuş. O da; Afganistan’ın güçlü bir orduya sahip olmasıydı". Afganistan’da Taliban’ın kontrolü ele geçirmesi hem ülkede hem de dünya genelinde büyük endişeye yol açtı. Ülkenin hızlı bir şekilde İslam Emirliği’ne dönüştürülme girişimi, kadınların hakları başta olmak üzere birçok alanda bu örgütün geçmişte yaptıkları ve gelecekte yapabilecekleri ana gündem maddesi haline geldi. ...Devamı.»
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Fransa'da aşı karşıtlarının zorunlu Covid aşısı kararına ilişkin dava açma girişimini reddetti. Başvuru kabul edilmedi. Dünyanın pek çok bölgesinde protesto eylemleri düzenleyen aşı karşıtları, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde (AİHM) beklediklerini bulamadı. Avrupa'nın en yüksek yargı organı AİHM, Fransız hükümetinin "zorunlu aşı kararını" mahkemeye taşıyan 672 ambulans çalışanı ve itfaiye erinin başvurusunu reddetti. ...Devamı.»
İsrailli bir yapay et şirketi MeaTech, gelecekteki ürün yelpazesinin domuz etini de içereceğini açıkladı. Koşer domuz eti bir oksimoron gibi gelse de bir İsrail girişimine göre yakında gerçekleşebilir. MeaTech 3D isimli şirket yapay et teknolojisi alanında bir lider. Aynı zamanda dünyanın halka açık tek yapay et şirketi ve yakın zamanda yapay domuz etinin seri üretimi için geliştirme çalışmalarına başladı. ...Devamı.»
Ülkenin etnik ve kültürel mozaiği nasıl? Afganistan'daki etnik çeşitlilik, bir yüzyıldan fazla bir süredir bu ülkedeki siyasetin ve çatışmanın belirleyici faktörü olurken, Taliban’ın önderliğindeki yeni hükümetin kuruluşunda yine önemli rol oynaması bekleniyor. Nüfusu 40 milyonu bulan ve farklılıkların ciddi bir parçalanmaya yol açtığı Afganistan’da hiçbir etnik grup mutlak çoğunluğa sahip değil. Peki Afganistan’da kimler yaşıyor ve bu ülkenin etnik mozaiği nasıl şekilleniyor? ...Devamı.»
Cumhuriyetimizle birlikte bizim anayasamız yazılmış. 1921’de yazılan bu anayasada Yüce Divan konusunda bir madde bulunmaz. 1961 Anayasası’nda Yüce Divan görevini Anayasa Mahkemesi üstlenir. Hatta 1961 yılındaki, devrik iktidarı, o tarihte Yassıada’da Salim Başol yargılamış, Altay Ömer Egesel de savcılık görevini üstlenmişti. Salim Başol, Yassıada davası bittikten sonra vefat edinceye kadar, bizim oturduğumuz Kent apartmanında ikamet etmişti. ...Devamı.»
YAVAŞÇA DOĞRULDU. Saklandığı yerden çıktı. Gecenin zifiri karanlığı basalı çok oluyordu. Çok. Kara, kapkara bir karanlık evet. Bir tavşan, gürültüsüne, tabanları yağladı. Kuşlar dünden suskun. Sülünler uykuda olmalı : Bu saatte dolaşacak hal mi kalır? O kadar zaman kasım kasım kasıldıktan sonra. Bir karaca orman kenarında dolanıyor. İlk çıtırtıda postu ağaçların arasına atmak için teyakuz halinde. Teyakuz alarm demektir ve bu sözcüğü artık herkes kullanmamaktadır, karacalar hariç. ...Devamı.»