İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
Sabah uykumdan oğlum Ali uyandırdı. Sağ yanağımın üzerine yatırdığım başıma eğilip sol kulağıma fısıldadı. “Anneeee biliyor musun nefes alıp verirken burnumuzun sadece tek deliğini kullanıyormuşuz.” Hay Allah, bu çocuklar bunları hangi kanallardan öğreniyor, diye düşündüm uyanırken. “Koy bak parmağını burun deliklerinin altına, anlayacaksın” dedi. Daha gözümü açamadan söylediği nefes testini yaptım. Çocuk haklı, tek kapıdan geçti nefesim. ...Devamı.»
Çinli teknoloji devi Xiaomi, CyberDog adlı dört ayaklı robotunu tanıttı. "Öngörülemeyen olanaklara sahip" olarak tanımlanan CyberDog; deneysel, açık kaynaklı bir makine olarak dikkat çekiyor. Robotik cihazlar üreten teknoloji şirketleri arasına Xiaomi de katıldı. Xiaomi’nin CyberDog için hangi amacı öngördüğü henüz belli olmasa da basın açıklamasında şirket, makinenin tasarımının açık kaynaklı doğasını vurguladı. ...Devamı.»
"Fosil, gerçek hayatta var olabilecek bir ejderhaya en yakın şey" Yaklaşık 10 yıl önce keşfedilmiş fosili analiz eden bilim insanları, yeni teruzor (dinozorlar çağında yaşamış kanatlı sürüngenler) türü keşfetti. Avustralya semalarında 105 milyon yıl önce korku saçan yaratığın, Ortaçağ'daki ejderha tasvirlerine en çok benzeyen canlı olabileceği kaydedildi. ...Devamı.»
“Çocuklar masal ister, çocuklara henüz karpuz kapukları içindeki pembe sarayları göstermediniz.” (s. 39.) Acelesi yok, merak etmeyin geç kalmış sayılmazsınız. Mazeretiniz kabul edilecektir. Ciddi bir mazeretiniz ama. Çocuklar büyüyünce adam olacaktır. Çocukların büyümesi için sanata, süte, düşünmeye, ıspanağa, nohuta, kuru fasulyaya, Şarlo’ya, bibere, patlıcana, domatese, spora ihtiyacı vardır. Ve bilhassa BARIŞ ve HUZUR içinde yaşamaya. ...Devamı.»
İngiliz The Guardian gazetesi Türkiye'deki yangınlara ilişkin haberinde Antalya'da çekilen bir fotoğrafa dikkat çekti. Haberde söz konusu kare için, "Türkiye'deki yangınları anlatan fotoğraf" ifadesi kullanıldı. Türkiye'de Antalya ve Muğla’daki orman yangınları uluslararası medya tarafından da anbean takip ediliyor. Yürekleri dağlayan görüntüler sonrası birbiri ardına analiz haberler yapılırken, İngiltere’nin önde gelen gazetelerinden The Guardian, felakete ilişkin dikkat çeken bir kareyi okuyucularıyla paylaştı. ...Devamı.»
Bir orman yanınca ağaçlar yanar değil mi, ormanların kuytularındaki asırlık ağaçlar, yeni gelişen genç fidanlar, içindeki hayvanlar yanar? Ağaç deyip, hayvan deyip geçmesi kolay ama hepsinin kendi öyküleri var. Onları tanımıyor, bilmiyor, öykülerini okuyamıyorsak bizden aşağı, değersiz oldukları için değil, cahil olduğumuz için. ...Devamı.»
AKP’nin göçmen politikası iş yaşamını kuralsızlaştırıyor. CHP’li Veli Ağbaba’nın raporuna göre Türkiye, sayıları 1 milyonu bulan ve kayıtdışı biçimde çalıştırılan göçmene ev sahipliği yapıyor. CHP Genel Başkan Yardımcısı Veli Ağbaba, göçmenlerin ucuz işçi olarak çalıştırılmasını değerlendirdiği bir çalışma yayımladı. Çalışmaya göre, Türkiye’de 1 milyona yakın Suriyeli göçmen kayıtdışı ve düşük ücretlerle istihdam ediliyor. Kayıtlı Suriyeli göçmenlerin yüzde 20,4’ü 15-24 yaş arasından oluşurken, nüfusun yüzde 29,8’i ise 10 yaş altı çocuklardan oluşuyor. ...Devamı.»
Marmaris İçmeler yolu üzerinde 29 Temmuz`da birkaç yerde birden başlayan orman yangınını birebir yaşadım. Bir ağacın ayakta yanmasını seyrettiniz mi hiç? Ağaçlar yanarken çıkardığı sesler, ağlayan ağacın inlemeleridir. Yıllarca büyüyen bu ağaçların gölgelerinde insanlar serinler, havadaki oksijen dengesine katkıda bulunur. Ormanlar içinde yaşayan bütün canlılara bir mekan teşkil etmektedir. Yıllardır Marmaris’e yaz tatili için gittiğim mekanlar, ormanın hemen yanında bulunan otellerdir. ...Devamı.»
Afganistan’ın yakın tarihinde, 24 Aralık 1979’da Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği tarafından işgal edilmesini mutlaka hatırlayanlar vardır. Afganistan kuzeyinde Tacikistan, Özbekistan, Türkmenistan; batısında İran, güneyinde ise Pakistan ile çevrili bir ülkedir. Afganistan’ı görmedim amma sınır şehri Lahor, İslamabad ve Peshawar’a kadar gittim. Tabiat, Asya’nın bu coğrafyasında Pakistan’a cömert davranmasına karşın, Afganistan’a üvey evlat muamelesi yapmıştır. ...Devamı.»
Gallup araştırması: En az gülen ülke Türkiye… Gallup araştırma şirketi, 'Dünya Duygu Haritası'nı çıkardı. Araştırmada Türkiye en az gülen ülke oldu, en öfkeli ve en stresli ülkeler sıralamasında da 'ilk beş'e girdi. Amerikan araştırma şirketi Gallup, dünyanın duygu durumu haritasını çıkardı. 116 ülkede yaklaşık 160 bin kişinin katıldığı ankette, Covid-19 salgınının da etkisiyle dünyanın hiç olmadığı kadar üzgün ve stresli olduğu ortaya kondu. ...Devamı.»
Dünyanın geri kalanı virüsle aynı mekânı paylaşarak yaşamayı sürdürürken, Avustralya’nın kapıları aylardır kilitli, pencereler sımsıkı örtülü. Kapı altları kum torbalı desek bile olur. Bir buçuk yılı geçti, denizaşırı yolculuk yasak. Özel izin zorunluluğu var. Bunu bir tür formalite sanmayın; başvuruların büyük çoğunluğu geri çevriliyor, ancak çok sağlam bir nedeniniz varsa kabul ediliyor. ...Devamı.»
2020 Tokyo Olimpiyatları'nda toplam 205 delegasyon katılıyor; ancak Birleşmiş Milletler'in tanıdığı sadece 193 ülke var. Neden dünyadaki ülke sayısında fazla olimpiyat takımı bulunuyor? Modern olimpiyatların kurucusu Pierre de Coubertin her zaman, etkinliğin jeopolitik konularından bağımsız olarak düzenlenmesi için mücadele etti ve dünyanın bütün sporcuların barışı temsil eden bu oyunlarda şans bulmasını istedi. ...Devamı.»
Merhabalar, bir ay içinde yaptıklarının, yapmak zorunda kaldıklarının, yapmak zorunda bırakıldıklarının listesini okuyunca başım dönüyor. Sana Zor Zamanların Eşsiz Kahramanı adını vermek ve birkaç Olimpiyat Şampiyonu Altın Madalyası eklemek şart. Tam da sırasıdır. Ama maalesef kimseye memleketinde, mesleğinde, ailesinde, okulda veya evde, kıymet verilmiyor, madalya takılmıyor, omuzlara alınmıyor. Ne kadar yardım edersen et yine de ağzı açık bekleyenler oluyor. ...Devamı.»
Varoluş bize bilmeceler, sırlarla dolu görünüş ve olgular evreni verir. Bilmece ve sırlar bilme yetisi olan insan dışında kimsenin derdi değil. İnsan, kainatın özeti ve onu “kendi içinde dürülü bükülü saklayan olarak” bu derdi hep taşıyacaktır. Öyleki tüm kainat kendi özünü, varoluşunun tüm süreçlerini insanda toplamış ve onun üzerinden kendini bilen, bilincin aynasında seyreden ve bütünlüğe gelmiş olarak sonsuz devinimini sürdürmektedir. Bu devinim aslında evrenin enerji akışlarının görünüş kazanıp ortadan kalkmasından başka bir şey değildir, ama sürekli ve yasalı olarak. ...Devamı.»
Kayıtlarda doğum günüm olarak yazılan 1 Ocak 2021 tarihinde niye korkmuştum biliyor musunuz? Bay Recep, Cumhurbaşkanı olarak 2 Ocak`da yayınlanan kararnamesi ile İstanbul Boğaziçi Üniversitesine hariçten bir rektör olarak, Melih Bulu’yu atamıştı. Eyvah dedim, İstanbul’un en mutena yeri Boğaz`daki Bebek sırtlarındaki, eski adı ile Robert Kolej’inin, yerleşkesi kısa bir zaman sonra Katar emirine altın tepsi içinde sunulup, karşılığında bütçenin açığı kapatılacak diye endişem vardı. ...Devamı.»
Türk sanat müziğinde çok sevdiğim makamlardan bir tanesi segah makamıdır. Bu makamda ‘si’ perdesi karar perdesidir. Geçtiğimiz senelerde koro çalışmalarına katıldığım Şef Eczacı Bestekar Ertuğrul Ottekin’nin repertuarında, yine çok sevdiğim İstanbul Heybeliada’lı Yesari Asım Ersoy`un bir bestesi vardı. ‘Sevda yaratan gözlerini her zaman öpsem, Doymam güzelim haşre kadar hep seni sevsem‘ Bu segah şarkı, aksak usulde bestelenmişti. Hocama rica ettim, bu şarkıyı ben okumak istiyorum diye. Kırmadı beni. ...Devamı.»
Fransa’da birinci turu 20 ikinci turu 27 Haziran 2021’de yapılan bölge meclisleri ve il özel idaresi/il genel meclisleri seçimlerindeki oylamaya katılMAMA oranları temsili demokrasi için alarm işareti gibi algınalabilir: Oy sandığına gitmeyenlerin genel oranı yüzde 66. Gençlerdeyse bu oran yüzde 80. ...Devamı.»
31 Aralık 2019’da Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıkan bir virüs 2020 yılında tüm dünyayı etkisi altına alan bir salgının baş aktörü oldu. Yeni koronavirüs türü SARS-CoV-2’nin tüm dünyada yayılması ardından ülkeler farklı kısıtlama politikalarıyla salgınla mücadele ettiler. Zorunlu maske uygulaması, tam kapanma tedbirleri ve ekonomik aktivitelerin büyük ölçüde askıya alınması umutla salgına çare olacak aşının bulunması içindi. Beklenen müjde 2020’nin sonlarına doğru iki Alman-Türk bilim insanı Uğur Şahin ve Özlem Türeci’nin Covid-19’a karşı %95 koruyuculuğa sahip olan bir aşı geliştirmesiyle geldi. ...Devamı.»
Uluslararası Af Örgütü ve 15'ten fazla basın kuruluşunun yaptığı bir araştırma, İsrailli NSO şirketi tarafından geliştirilen casus yazılım Pegasus'un dünyanın birçok farklı ülkesinde hükümetler tarafından aralarında gazeteci, akademisyen, siyasetçi ve hak savunucusunun da olduğu binlerce kişinin telefonuna yüklenmiş olabileceğini ortaya koydu. Araştırmaya göre, bu ülkeler arasında Azerbaycan, Hindistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan yer alıyor. ...Devamı.»
Modernizim akılcılık olduğu, öyle tanımlandığı için, post-modernizmi “akıl-dışıcılık” biçiminde tanımlayabiliriz. “Akıl”ı tek sorgulayan post-modernizm değil elbette. Din-ler de “akıl”la hesaplaşmak istedi, istiyor, istemeyi sürdürüyor. Öteden beri. Din-ler “akıl”ın yerine, K büyük harfle, Kitab’ı koymayı arzuluyor... ...Devamı.»