İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
MIT'de yapılan yeni bir araştırmaya göre, pandemi döneminde virüs riskini azaltmak için ortaya çıkarılan sosyal mesafe kuralının kapalı alanlarda bu riski çok az azalttığı ortaya çıktı. Pandemi devam ederken bilim insanlarının corona virüsü ile ilgili her gün yeni bir bilgiye ulaşıyor. Son olarak da virüsün ortaya çıkmasıyla beraber hayatımıza giren sosyal mesafe kuralını incelemeye aldılar. Araştırmacılar, COVID-19 riskini azaltmak için uygulanan kısıtlamaların geçerliliğini ve etkisini araştırıyor. ...Devamı.»
Dünya Bankası bugün yayımladığı bir raporda Türkiye’de yüzde 12,2’ye yükselen yoksulluk oranını pandemi öncesi seviyelere geri getirmenin zor olacağını söyledi. Dünya Bankası analizlerinin yer aldığı Türkiye Ekonomik İzleme Raporu’nda, “2019 yılında yüzde 10,2 olan yoksulluk oranının 2020 yılında yüzde 12,2’ye yükseldiği tahmin edilmektedir. Şu anda yoksulluk oranını pandemi öncesi seviyelere geri getirmek bir zorluk teşkil etmektedir” denildi. ...Devamı.»
Türkiye’de Bir Mayıs’lar öteden beri kutlandı. Daha önce de Osmanlı İmparatorluğu’un değişik kentlerinde : Örneğin Selanik’te, İstanbul’da, Üsküp’te, Edirne’de, Trabzon’da, Ankara’da... Bunlar ve başka eylemler, gösteri ve yürüyüşler, grevler, dernek ve sendikalar ve benzeri işçi örgütlenmeleri Türkiye’de Osmanlı’dan günümüze İşçi Hareketi’nin bir tarihi olduğunu ispatlıyor. Ve bu tarihten çıkarılacak derslerin bulunduğunu da. ...Devamı.»
Ne ağırıma gidiyor biliyor musunuz? Fakirlik edebiyatı yapan, gösteriş meraklılarının dengesiz davranışları. Barış Manço lise son sınıf yıllarında tanıştığım ve çok sevdiğim bir dostumdu. Barış’ın, Galatasaray Lisesi son sınıfında okurken bir müzik gurubu vardı. Caddebostan Ozan sinemasında zaman zaman konser verirdi. Liseler arası müzik yarışmalarında kendi gurubu ile katılırdı. Göztepe`de otururlardı. Kardeşi İnci ile de çok yakın dostluğum vardı. ...Devamı.»
4 NİSAN 2021: Merhaba. Umarım her şey yoluna girdi, aşılı da olsanız ailecek tedbiri elden bırakmamalısınız. Biliyorum yineliyorum ama yinelemekte yarar var. Bu bela daha süreceğe benziyor. Fransa’da yöneticiler evde kal programına gitmemek için her yolu denediler ama en sonunda hem evde kaldılar, hem de sınıfta: Bu beladan ölenlerin sayısı yüz bini aştı burada... Faturayı kim ödeyecek? Yakında göreceğiz. Belki pek yakında değil ama mutlaka. ...Devamı.»
Vatandaşın bankalara kredi borcu 2002 yılında sadece 6,3 milyar TL idi. 2007 yılına geldiğinde bu borç 94 milyar TL oldu. 2016 yılına gelindiğinde 420 milyar TL’yi geçen kredi borcu son dört yılda iki katından fazla artış ile 2020 sonunu 821 milyar TL düzeyinde kapadı. 2021 ilk çeyreğinde 846 milyar TL’ye yükselmiş durumda. ...Devamı.»
Muhalefet ile iktidar arasındaki '128 milyar dolar' tartışması büyürken, '#128MilyarDolarNerede' isimli bir oyun sitesi kuruldu. Sitede, ekmekten havalimanına kadar farklı harcamalar üzerinden 128 milyar dolar sıfırlanmaya çalışılıyor. Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP), Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankasının (TCMB) ortadan kaybolan 128 milyar dolar rezervine ilişkin iktidara sorduğu '128 milyar dolar nerede?' tartışması derinleşirken, '#128MilyarDolarNerede' isimli bir oyun sitesi kuruldu. ...Devamı.»
Kanada, Türkiye'ye insansız hava aracı üretimi için teknoloji ihracat edilmesi iznini iptal etti. Kanada, Türkiye'nin ürettiği insansız hava araçlarının Dağlık Karabağ'daki çatışmalarda Azerbaycan ordusu tarafından Ermenistan'a karşı kullanıldığı haberlerinin ardından bu durumu araştırmak için ihracata ekim ayında ara vermişti. ...Devamı.»
Halkbank'ın İran'a yönelik yaptırımları ihlal ettiği suçlamasıyla ABD'de yargılanamayacağına yönelik başvurusu New York'taki Temyiz Mahkemesi'nde görülmeye başlandı. Pazartesi görülen duruşmaya New York Güney Bölgesi Başsavcılığı ve Halkbank'ın avukatları katıldı. Reuters'ın haberine göre duruşmada Halkbank'ın avukatı Simon Latcovich, ABD hükümetinin Halkbank'ı yargılamaya yönelik yetkisi olmadığını, Halkbank'ın dokunulmazlık anlamında 'Türkiye ile eşdeğer olduğunu' savundu. ...Devamı.»
Avustralya’da işçi olarak çalışan Gallerli genç bir gün evine dönmek ister. Gelgelelim uçak bileti alacak parası yoktur. Ne yapar eder iki arkadaşını ikna eder ve bir ahşap kutuda kargo olarak postalanır… Fıkra değil, gerçek. Galler’in başkenti Cardiff’te yaşayan Brian Robson henüz 19 yaşındayken göçmen işçi olarak Avustralya’daki Victorian Railways için çalışmaya gitmiş. ...Devamı.»
Saat yediotuz. Uyanıyorum. İlk iş pencereyi açıyorum, gepgeniş. Taklacı bir güvercin bir, iki, üç takla atıyor, erik ağaçlarımdan en büyük olanının en tepesine yumuşak iniş yapıyor. Gün-aydın! Koskocaman, pırıl pırıl, samansarısı bir güneş odama yuvarlanıyor. Isıtıyor. Tebessüm ediyor. Bir, iki, derken o da üç takla atıyor ve köşesine çekiliyor. Gün-eş ısıtıyor. ...Devamı.»
Avrupa cezaevlerinde nüfusa oranla en fazla tutuklu ve mahkûm Türkiye’de bulunuyor. Avrupa Konseyi 2020 Ceza İstatistikleri’ne göre birinci sıradaki Türkiye’yi Rusya ve Gürcistan takip ediyor. Avrupa cezaevlerinde nüfusa oranla en fazla tutuklu ve mahkûm Türkiye'de bulunuyor. Avrupa Konseyi 2020 Ceza İstatistikleri'ne göre, 31 Ocak 2020 tarihi itibarı ile 100 bin kişide 357,2 tutuklu ve mahkûm sayısı ile Türkiye, ilk sırada. ...Devamı.»
Yılmaz Güney 1 Nisan 1937’de Adana’nın Yenice köyünde dünyaya merhaba dedi. 47 yılının 12’den fazlasını hapishanede geçirdi. Türkiye’nin haritasını hapishanelerde çizdi. Bütün hapishanelerde arkadaşı vardır Yılmaz’ın. Tutuklu, mahkum ve gardiyanlar arasında. Nöbet tutan askerler arasında. Yılmaz'ın dramı, özgürlüğüne kavuştuktan sonra, yeterince zamana sahip olamamasıdır. Hep bir şeyler gelip gelip zamanını çaldı : Hapishane, hastalık, gurbet ve kaçınılmaz yazgı, ölüm. ...Devamı.»
Kuzey Yıldızı’nın son sayısına yetişebilmiştim ancak. İlk çalışmam, Kuzey Yıldızı edebiyat dergisinin on üçüncü sayısında yayımlanmıştı. Louis MacNeice’in “House on a Cliff” şiirinin Türkçe çevirisiydi. Derginin yazı işleri müdürü Vedat Kamer, o sayıyla birlikte bana elinde ne kadar eski sayı varsa hepsini göndermişti. İşte o sayede tanıdım Özge Dirik’i. Oysa ben onu tanımadan iki yıl kadar önce bu dünyada daha fazla zaman geçirmenin anlamsız olduğuna karar vermişti, Özge. Şiirleri ruha saplanan hançerler gibiydi. O yaraları hiç saramadım, onu okumaya başladığımdan beri. ...Devamı.»
Biz Anadolu deriz ancak Avrupalıların Minör (Küçük) Asya olarak tanımladığı anavatanımızın Avrupa ile bağlantısında bulunan İstanbul şehri için, tarih boyunca bir çok tasarımlar yapılmıştır. Bilhassa Haliç üzerine köprü yapımı asırlarca gündeme gelmiş. Kimi dönemlerde ülke yöneticileri tarafından tasarımlar yaptırılmış ve kullanılmıştır. Tarih içinde anılan adı ile Konstantinopolis şehir surlarının bitiminden sonra Haliç’i aşmak için, milattan evvel bir köprü tasarlanır. Demir halkalar üzerine kalasların bağlandığı ve tahmini Eyüp civarından karşı Sütlüce’ye varan bir köprü inşa edildiği söylenir. Bu köprünün adı tarihe ‘Aghios Khalinikos’ adı ile geçmektedir. ...Devamı.»
Türkiye’nin siyasi tarihinde ‘Benim memurum, benim işçim, benim çiftçim, benim esnafım, benim tüccarım’ diye söze başlayan çok değerli bir devlet adamı vardı. Kendisini yakından tanıma fırsatım da oldu. Birkaç kez hem başbakanlığı hem de cumhurbaşkanlığı döneminde, Çankaya’da ziyaret ettim. Çok renkli bir kişiliği vardı. Her söze bir cevabı, her konu hakkında mutlaka bir bilgisi olduğuna bizzat tanık oldum. 1920’de dünyaya gelmiş, çeşitli okullarda okumuş ve inşaat mühendisi olmuş değerli bir insandı. ...Devamı.»
‘Osmanlı Devleti’nin, Bilecik’in Söğüt kasabasında KAYI aşireti olarak başlama tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte, Ertuğrul Gazi’nin 1280’de ölümünden sonra, Osman Bey’in reisliğinde 1299 tarihinde kurulduğu kabul edilir. Kimi tarihçiler ise 1302 tarihinde Koyunhisar Savaşı’ndan sonra bağımsızlığın ilan edildiği tarihi alırlar. Kayı aşiretinin, Bozok’ların bir dalı olarak, Anadolu’da hüküm sürmesinin başlanması ile Doğu Roma İmparatorluğunun başına bela olur. Sonundaü Doğu Roma İmparatorluğunu yıkan Osmanlı Devletine, İmparatorluk ünvanı da geçer. ...Devamı.»
Kedilerin ve köpeklerin insanlarla olan iletişimini hiç araştırdınız mı bilmem ama onlar bilhassa yanlız yaşayan insanlara ev arkadaşlığı yaparlar. Evlerinde bu hayvanları besleyen insanlar, bu can yoldaşlarından genelde vazgeçmezler . Fakat kedi ve köpeklerin de bir yaşama süreci olduğunu hepimiz biliriz. Genelde kedilerin 10-15 sene, köpeklerinse 13-17 sene yaşadıkları söylenir. Kediler sahiplerine, en az köpek kadar sadıktır, fakat bazılarının yaşadığı mekana sadık kaldığı söylenmektedir. ...Devamı.»
TIR şöförlerini izleme olanağınız olmuştur mutlaka. Kocaman kamyonlarının direksiyonundayken değil sadece. Kamyonlarından indikten sonra, örneğin yürürken, otururken, yemek yerken, dans ederken. Kemerden yukarıya doğru iyice bakınız : Büst dediğimiz vücud parçası son derece gelişmiş. Hatta çok gelişmiş. İri mi iri. Omuzlar geniş. Pazular yerinde. Hele eller: O koskocaman parmaklı kepçe eller. ...Devamı.»
Yok babo ööele değil müsamere : Türkçe üstü az Fransızca virüsü durdurmak için en iyi ilaç : el freni… Frengistan’ın Başşehri, yirmi mart ikibinyirmibir. Babo ayen böeele yazıyosun : “Yahu kurban Sizin memleketin bizim memleketten farkı yok... aşılama bizde bile daha iyi ayrıca...” ...Devamı.»