İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
Tam olarak tarihini bilmemekle birlikte 1951 senesinde Ankara’da bir yaz akşamı, yer sarsıntısı geçirdiğimizi hatırlarım. Evden hep beraber dışarı çıkmıştık. Bütün mahalle sokaklarda idi. O gece eve girememiştik. Bahçede bulunan ağaçlara hamaklar kurup geceyi bahçede geçirmiştik. Depremi daha ileriki tarihlerde başka mekanlarda da yaşadım, ama çocukluğumdaki kadar korkmamıştım. ...Devamı.»
Çocukluğumda büyüklerimin konuştuklarından kulaklarımda kalan bazı kelimeler vardır. Bunlardan en önemlisi DEVLET baba. Biz Devlet’i hep bir baba olarak tanıdık. Benim yaşıtlarımın böyle hatırladıklarına inanırım. 1939 senesi 27 Aralık’ta Erzincan’da bir deprem meydana geldi. 7.8 büyüklüğünde olduğu kayıtlara geçmiş bu depremde binlerce yurttaşımızı kaybettik. Şehrin bütün evleri viran hale geldi. Taş üstünde taş kalmamıştı. ...Devamı.»
Geçtiğimiz günlerde yayınlanan MeowTalk isimli uygulama, kedilerin miyavladıklarında ne anlatmak istediklerini tercüme etmeyi vadediyor. Uygulama, makine öğreniminden faydalandığı için ne kadar çok kullanılırsa o kadar doğru sonuçlar veriyor. Amazon’un sesli asistanı olan Alexa’nın eski mühendislerinden Javier Sanchez’in teknik program yöneticisi olduğu Akvelon tarafından geliştirilen “MeowTalk” isimli uygulama, kedilerin miyavlamalarını insan diline çevirmeyi vadediyor. ...Devamı.»
Türkiye’deki banka hesaplarının yurt dışına bildirilmesine sayılı günler kala, ilk şoku yurt dışından emekli olanlar yaşadı. Yurtdışında emekli olan bir kişi ATM'de işlem yapmak isteyince ekranda beliren "Verilerinizi paylaşacağız“ yazısı ile karşılaşıyor. Peki şimdi neler olacak? Başta Avrupa Birliği üyesi ülkeler olmak üzere, 107 OECD ülkesi ile başlayan, “Finansal bilgilerin, banka ve altın hesaplarının karşılıklı otomatik olarak paylaşımı” anlaşmasında son gün yaklaşırken, Türkiye'deki bankalara giden yurt dışından emekli vatandaşlar ekranlarına düşen mesajla şaşkına döndü. ...Devamı.»
Donald Trump, Amerika Birleşik Devletleri'nin başkanı olarak ceza ve hukuk davaları konusunda özel dokunulmazlığa sahip. Fakat 2020 başkanlık seçimlerini kaybetti ve çok yakında yeniden sıradan bir ABD vatandaşı olduğunda bu durum değişecek. Başkanlık ayrıcalıklarını kaybetmesi ile birlikte bir dizi hukuki sorunla ve savcılarla karşı karşıya gelebilecek. ...Devamı.»
Fransa Cumhuriyeti, öteden beri, LAİK olmakla övünüyor. Laikliği yaratan devlet olduğu ileri sürülüyor. Ama bu nasıl laik devletse son on yıllarda ağzını açar açmaz din(ler)den söz ediyor. Garip. Bu devlet yurttaşlarından dindar katolikler, dikkatinizi rica ediyorum entegrist katolikler, dini bütün protestanlar, müslümanlar, yahudiler, rus ve yunan ortodoksları, budistler, evanjelistler, sihler, irili ufaklı tarikatların ve sahte dinlerin izleyicileri ve daha nicesi yasalar içinde yaşamını sürdürüyor. Çalışıyor, aile kuruyor, çocuklarını yetiştiriyor... ...Devamı.»
İklim değişikliği, boyutları ve uzun vadeli sonuçları itibarıyla insan hayatını riske atan en önemli küresel sorunlardan biridir. Atmosferdeki sıcaklık artışıyla kendini gösteren iklim değişikliğinin en sık görülen etkileri ise; okyanusların ısınması, buzulların erimesi, deniz seviyesindeki yükselme, olağan dışı doğa olaylarındaki artış ve benzeri gelişmelerdir. ...Devamı.»
Avrupalıların istilasıyla keşfedilen Amerika kıtasının bakir toprakları, yine Avrupalıların özellikle Afrika kıtasındaki sömürgelerinden gemilere doldurarak getirdikleri insanların köle olarak kullanıldığı ve her türlü gayriinsani muameleye maruz bırakıldığı bir yer olmuştur. Geniş Amerikan topraklarını işlemek, demir yolu yapımı ve benzeri en ağır işlerde çalıştırılmak üzere ticari bir mal olarak alınıp satılan bu insanlara olan talep, dünyanın ticari ve ekonomik evrilmesiyle de doğru orantılı olarak gün geçtikçe artırmıştır. ...Devamı.»
Asya-Pasifik bölgesindeki 15 ülke, dünyanın en büyük serbest ticaret anlaşması olarak bilinen Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık anlaşmasını imzaladı. Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği'nin (ASEAN) 37. Liderler Zirvesi kapsamında düzenlenen Bölgesel Kapsamlı Ekonomik Ortaklık (RCEP) görüşmesinde, ASEAN üyeleri Brunei, Kamboçya, Endonezya, Laos, Malezya, Myanmar, Filipinler, Singapur, Tayland ve Vietnam ile birliğin diyalog ortaklarından Avustralya, Çin, Japonya, Güney Kore ve Yeni Zelanda liderleri, 8 yıl süren müzakerelerin ardından anlaşmaya vardı. ...Devamı.»
İnternet kullanımı yaygınlaştığından bu yana insanların sanal dünyası haline geldi. Her konuda bu sanal dünyayı kullanmayı tercih etmekteyiz. Bilmediğimiz her konuda interneti kullanarak mutlaka küçük bile olsa bir açıklama bulmaktayız. Hele Covid19 pandemi dönemi içinde ortaya çıkan sanal marketlerden ihtiyaçlarınızı temin etme imkanı da ortaya çıktı. Marketler, mağazalar, sanal ortamda sipariş ve ödemeleri alıp mal göndermeye başladılar. Fakat, gelen mal sizin aradığınız veya seçtiğiniz olmamakla beraber, işinizi görmekle yetinmektesiniz. ...Devamı.»
Kıdem tazminatı çalışma yaşamı literatürüne dünya ilk kez 1896 yılında Almanya’da işten ayrılma tazminatı olarak girmiştir. 1929 Ekonomik buhranı ve ardından gelişen sosyal devlet anlayışı ile birlikte kıdem tazminatı hakkı birçok ülkede uy-gulanmaya başlanmıştır. Ülkemizde ilk olarak 1936 yılında çıkarılan 3008 sayılı Kanun ile kıdem tazminatı bir hak olarak düzenlenmiştir. Türkiye’de ‘’kıdem tazminatı’’ hakkı çalışanlar adına 84 yıllık bir tarihe sahiptir. ...Devamı.»
Siz de benim gibi memlekette doğrudan veya dolaylı olarak yapılan para derleme programlarında, kimi ilanla kimi ekranlarda bazı ünlüleri kullanarak toplanan bağışların nerelere gittiğini merak ediyor musunuz? Ben çok merak ederim. Tıpkı Myanmar’a 10.08.2012 tarihinde ekranlardan çağrı yaparak toplanan 3 milyon 477 bin lira, ve 27.10.2011 tarihinde yine bir deprem konusunda ekranlara çıkan Uğur Dündar’ın, halktan deprem yaralarının sarılması için yardım istemesi ile birkaç saatte toplanan 32 milyon Türk Lirasının akıbeti gibi. ...Devamı.»
Hukukta bazı terimler vardır çok severim. Anlamı ne olursa olsun, eğer hukukta yeri varsa değerlidir. Hukukta, konuları birbirine kanun ve hatta kanun hükmünde kararname ile bağlamaktan tutun da, işlevini sağlamaya varıncaya kadar her konuyu okumaktan büyük haz duymaktayım. Keşke diyorum Hukuk okusaydım. Ancak hukuksuz, adaletsiz davranışlarla söylemlere ne tepki verirdim bilmiyorum. Hak ve adalet kanımca bütün yurdum insanının sığınacağı bir liman olsa gerek. Mahkemeler ve hakimlere saygı duyarım. Çünkü onlar, ellerinde bulunan kanunların çerçevesinde hüküm verip, haklıyı ve haksızı birbirinden ayırtedecek vicdana sahip olmaları gerektiğine inanırım. ...Devamı.»
Fransa’da korona belasının azmasına “ikinci dalga” ismi takıldı. Önce “sokağa çıkma” yasağıyla üstesinden gelinmek istendi. 54 ilde 46 milyon kişiyi, 66,5 milyonluk ülkede her üç kişiden ikisini kapsayan bu tedbirin ömrü bile dolmadan “reconfinement” / ”yeniden evde kal” havası çalındı. Böylece bizzat yöneticiler bir kez daha yerinde olmayan bir karar aldıklarını açıkca itiraf etmiş oldular. Eğer on gün önce sokağa çıkma yasağı yerine evde kal kararı alınsaydı o on gün içinde ölen üç bin kadar yurttaş, genç ve yaşlı, kadın ve erkek ölmeyebilirdi. ...Devamı.»
İzmir’i yıkan deprem gözleri tekrar büyük bir deprem riski altındaki İstanbul’a çevirdi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin yaptığı son çalışmalara göre İstanbul’da olası bir depremde yüz binlerce bina orta ve üstü hasar görecek. 48 bin bina ağır hasar alacak. İzmir’i yıkan deprem gözleri tekrar büyük bir deprem riski altındaki İstanbul’a çevirdi. İBB’nin yaptığı son çalışmalara göre İstanbul’da olası bir depremde 100 binlerce bina orta ve üstü hasar görecek. ...Devamı.»
Yeni Zelanda'da geçen ay yapılan genel seçimlerden tarihi zaferle çıkan Başbakan Jacinda Ardern, kabinesini açıkladı. Ülkede Dışişleri Bakanlığı'na ilk kez, ülkenin yerli halkı Maorilerden bir kadın siyasetçi atandı. Önceki koalisyon hükümetinde Yerel Yönetimler ve Maori Kalkınmasından Sorumlu Devlet Bakanı olarak görev yapan Nanaia Mahuta'nın çenesinde, "moko kauae" olarak bilinen geleneksel Maori dövmesi yer alıyor. ...Devamı.»
Bir kapı görüntüsü ile geçmiş aralandı, bir şeyleri anladım. Uzaktan izleyen olmak. Acının olduğu -içeride -durmaktansa, kapıların dışında, belki tam da eşiğinde durarak, kasılan bedenimi gevşetebilirim umuduyla, güvenli bir yer olarak hep uzakları hayal ettim. Hayal etmekle kalmadım, ya çok yakın ya çok uzak hissedeceğim uçlarda ilişkiler kurdum. Her yerden gitme planları yaptım. Kendimi alıştığım o acının olmadığı zamanlara hiç hazırlamamıştım. ...Devamı.»
Son yıllarda Türkiye bir masal ülkesine dönüştü. Masal derken rüya gibi bir ülke olarak algılamayın. Sunulan istatistiklerden başlayın yönetenlerin demeçlerine dek, hiç bir kurumun kimsenin inandırıcı olma gibi bir kaygısı söz konusu değil... Bunun sonucunda konular ve konumlar masallaşıyor. Peki bir anlatının masal olması için ne gibi özellikleri olması gerek? ...Devamı.»
Sivas’ın en lüks oteli Belediye Oteli idi. Ana cadde üzerinde beş katlı heybetli büyük bir bina idi. Odaları zamanına göre lüks sayılacak cinsten, geniş odaları olan bir oteldi. İlk katında büyük bir lokantası vardı. Aslında otelden ziyade lokantası ile meşhurdu bu bina. Sivas, kendine has yemekleri olan bir şehirdir. Birçok kervan yollarının kesiştiği bir noktada olduğundan, çeşitli medeniyetlere beşik olmuş bir şehirdir Sivas. Anadolu kültürünün önemli bir şehridir. ...Devamı.»
Yeni Zelanda’da ötanaziyi yasal hale getirecek, halk oylamasına sunulan Yaşam Sonunu Seçme Yasası, vatandaşların yüzde 65,2'sinin evet, 33,8’inin hayır oyunu alarak kabul edildi. Ülkede 19 Ekim’de yapılan genel seçimlerde vatandaşlara, ötanazi ile hayatlarına son verilmesi ile eğlence amaçlı esrar kullanımının yasallaştırılması hakkındaki görüşleri soruldu. ...Devamı.»