İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
Beyaz Saray’ın web sayfasında 11 Şubat günü ‘Amerika’nın Yapay Zeka Üzerinde Öncülüğünün Korunması Üzerine Başkanın Emri’ yayınlandı. İdareye yakın pek çok görevliye göre özellikle Çin, Fransa, Kanada gibi ülkelerin gerisinde kalmış olan Amerika’nın teknolojideki öncülüğünü yitirmemesi için bu emrin çoktan çıkması gerekiyordu.Amerika’nın gelmiş geçmiş en zeki hatta tam bir dahi olan başkanı Trump tarafından imzalanarak daha bir anlamlı hale gelen yürütme emri özet olarak şöyle diyor. ...Devamı.»
Ne acıdır ki soğan, patates, domates gibi sebzeler, Türkiye’nin siyasi gündemine oturdu. Yıllardır Bay Kemal’e partisinin iktidar döneminde ekmeğin karneye bağlanmış olduğunu haykıran bir Parti başkanını, bütün mevcudiyetimle kınamaktayım. İkinci Dünya Savaşı döneminde Türkiye’de, yani yeni kurulmuş genç Cumhuriyetimizde, tek parti dönemi bulunmakta. Üretim nüfusa oranla az olduğundan, toprağı işleyecek insan gücünün eksikliğinden ve bütün olumsuzluklar Anadolu`nun etrafında dolanırken, gıda tüketiminin daha akıllıca kullanımı açısından ülke yönetiminin, bazı ana maddeleri karneye bağladığını bilmekteyiz. ...Devamı.»
Avustralyalılar için yüz tanıma yazılımı üzerinden pasaport alma ve ardından pasaport yerine yazılımın kullanılmasına bir adım daha yaklaşıldı. Öte yandan kişisel özgürlük yanlıları, hükümeti herkesin izlendiği bir ülkeye doğru gidişle suçluyor. MyGovID sistemi şu an ülke çapında deneniyor, pilot programa katılanlar vergi dosya numarası almak için kağıt üzerinden başvurmak yerine yüz tanıma teknolojisi kullanabiliyor. ...Devamı.»
Önce ABD sonra da Rusya, Soğuk Savaş'ın son döneminden kalma 1987 tarihli Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler Anlaşması'nı (INF) askıya aldıklarını açıkladı. Mevcut şartlarda iki ülkenin de 6 ay sonra anlaşmadan çekilmeleri kimseyi şaşırtmayacak. INF Anlaşması'yla ilgili son gelişmelerin ardından yeni bir silahlanma yarışının başlayıp başlamayacağı tartışılıyor. Özellikle nükleer silahları da kapsayan bir yarış olasılığı dünya barışı açısından çok kaygı verici. ...Devamı.»
'Geçmiş olsun, üçüncü havalimanı battı' Üçüncü havalimanından şirketler kaçıyor. Kolin’den sonra iki şirketin daha çekileceği iddia ediliyor. Her çıkan da 6 milyar euro borçtan payına düşeni kalana devrediyor. Peki o borç sonunda kime yıkılacak? Yanıtı 15 Kasım 2017’de THY’nin kurduğu yeni şirkette saklı. Ekonomide bir kara deliğin hikayesini Gazete Duvar'da kaleme alan Bahadır Özgür'ün, "Hiç uzatmadan söyleyelim. Üçüncü havalimanı henüz tam faaliyete geçmeden battı" diyerek başladığı yazısı şöyle ...Devamı.»
Çay ismi nereden geliyor? Neden bazı ülkelerde 'çay' bazı ülkelerde 'tea'? Dünyada en çok tüketilen içeceklerin başında Türkiye'de de çok sık tüketilen 'çay' geliyor. Birkaç istisna dışında bütün dünyada bu içeceğin iki söylenişi var: Biri Türkiye'de de kullandığımız 'çay', diğeriyse özellikle batı ülkelerinde kullanılan 'te' kelimesine dayanıyor. Bu isimler nereden geliyor? ...Devamı.»
Dünya Ekonomik Forumu'nun yayınladığı sıralamada Türkçe ilk 20'de. Dünyada yaklaşık 6 bin dil var. Bunlardan 2 bin kadarı bin kişiden az insan tarafından konuşuluyor. Dünya nüfusunun yaklaşık yarısı sadece 15 dili kullanıyor. Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Jean Claude Juncker, Kasım 2018'de son kez yaptığı "Birliğin Durumu" konuşmasında İngilizce'nin Avrupa'da önemini yitirmeye başladığını öne sürmüştü. ...Devamı.»
Liste için Alman Radyasyondan Korunma Ajansı'nın verilerinden yararlanıldı. Araştırma şirketi Statista uzmanları elektromanyetik radyasyonun en yüksek seviyede olduğu akıllı telefonları açıkladı. Listede ilk sırayı radyasyon seviyesi kilogram başına 1.75 watt olan 2017 model Xiaomi Mi A1 akıllı telefonu aldı. OnePlus 5T (kilogram başına 1.68 watt) ikinci, Xiaomi Mi Max 3 (kilogram başına 1.58 watt) üçüncü sırada yer aldı. ...Devamı.»
Hanımlar, kız arkadaşlarımızla takılmak için artık bir nedenimiz daha var. Yeni bir araştırmaya göre, kadınların sağlıklı kalmak için kız arkadaşları ile haftada en az iki kez dışarı çıkmaları gerekiyor. Oxford Üniversitesinden bir grup araştırmacının çalışması, bir kadının mutlu olabilmesi için yaşamının tüm alanlarında nelerin gerektiğine bakmış ve… Sıkı durun. Bu çalışmaya göre, kadınların kız arkadaşları ile dışarı çıkmakta kendilerini özgür bulmaları temel bir gereklilikmiş. ...Devamı.»
Kadınlar ve erkekler en çok neye bağımlı olma yatkınlığı gösteriyor? Araştırmaya 12 bin 191 kadın, 12 bin 303 erkek olmak üzere 18 – 81 yaş arası 24 bin 494 kişi katıldı. Üsküdar Üniversitesi tarafından yapılan araştırmada, Türkiye'nin Bağımlılık Risk Profili ve Ruh Sağlığı Haritası ortaya çıkarıldı. Araştırmaya göre, gençleri en çok tehdit eden bağımlılıkların başında sosyal medya kullanımı geliyor. ...Devamı.»
Yönetmen Deniz Yeşil, 77’de sinema emekçilerinin sansüre karşı verdiği mücadeleyi anlattığı ‘Yollara Düştük’ belgeselini online olarak yayınladı. Sinema filmlerinin denetleme kurulu onayını almadan yayınlanmasını engelleyen yasal düzenlemeyle birlikte yeniden gündeme gelen sansür tartışmalarına yanıt olarak belgeseli paylaşma kararı aldığını söyleyen Deniz Yeşil, dünden bugüne sansürü ve sansüre karşı mücadeleyi Evrensel’e değerlendirdi. ...Devamı.»
Almanya'da açıklanan istatistiki verilere göre Türkiye'den başvurularda Türklerin oranı yaklaşık beş kat artarak Kürt kökenlileri geride bıraktı. Her iki başvuru sahibinden biri üniversite mezunu. Türkiye'de 15 Temmuz 2016'da yaşanan darbe girişiminden bu yana Türk vatandaşlarının Almanya'ya iltica başvurularında artış sürerken, başvuru sahiplerinin eğitim seviyesinin de önemli ölçüde yükseldiği ortaya çıktı. ...Devamı.»
Freedom House tarafından her yıl hazırlanan Dünya Özgürlükler Raporu’na göre demokrasi tüm dünyada 13 yıldır gerilemeye devam ediyor. Türkiye ise geçtiğimiz yıl ilk kez yer aldığı ‘özgür olmayan’ ülkeler kategorisindeki yerini korudu. Washington merkezli düşünce kuruluşu Freedom House tarafından her yıl yayınlanan raporda Türkiye’ye ilişkin çarpıcı değerlendirmeler bulunuyor. ...Devamı.»
2013’de dünya tarihinde bence örneği olmayan bilinci ve ruhu ile, bir ağaç için başlayan direnişle umutlanmıştım. Aradan sadece 5 yılı biraz geçti. Herkezin üstünde ölü toprağı... Sendikasından muhalefetine, sanatçısından gazetesine kimsede çıt yok. Görgüsüzlük diz boyu. Üstüne üstlük aklın, bilginin de bir değeri yok. Adalet denince sessizlik... Hani iki kadeh rakıdan sonra ne konuşulur diye bir geyik vardır ya? Yanıt da belli. Ne olacak bu devletin hali! Ya da milletin... Böyle giderse sonucu aslında herkes biliyor ama itiraf etmeye korkuyor. ...Devamı.»
Ekonomik ve siyasi kriz içerisindeki Latin Amerika ülkesi Venezuela'da Ulusal Meclis Başkanı Juan Guaido'nun Devlet Başkanı Nicolas Maduro'yu istifaya çağırıp kendisini geçici başkan ilan etmesi uluslararası bir bölünmeyi de beraberinde getirdi. Hangi ülkenin kimi, neden desteklediğini derledik. ...Devamı.»
Göbeklitepe son yıllarda sadece Türkiye’nin değil, dünyanın da ilgi odağı konumunda. Durum böyle olunca Göbeklitepe üzerine yapılan her araştırma, her olay geniş çaplı bir etki yaratıyor. Ancak bununla birlikte bu anıtsal yapı hakkında büyük bir bilgi kirliliği de yaşanıyor. Göbeklitepe’nin tam olarak ne olduğunu, neden önemli olduğunu, nasıl bir toplum tarafından inşa edilmiş olabileceğini ve bundan sonra araştırmaların nasıl devam edeceğini Prof. Dr. Mehmet Özdoğan’a arkeofili.com’dan Erman Ertuğrul sordu. ...Devamı.»
Dünya Ekonomik Forumu’nun (WEF) yayımladığı Küresel Riskler Raporu 2019’a iklim değişikliği meselesi damgasını vurdu. Raporda iklim meselelerine karşı insanlığın bugüne kadarki tutumu, felakete giden yolda “uyurgezerlik” olarak karşılığını buldu. Raporda çevresel risklerle insan sağlığı, ekonomik büyüme ve güvenlik arasında derin bağların olduğunun altı çizildi. Bu raporla birlikte Davos’taki yıllık toplantıda iklim değişikliğinin ön plana çıkması sürpriz olmadı. ...Devamı.»
Behrouz Boochani adlı mülteci, Manus Adası’nda yaşadıklarını konu alan kitabıyla Victorian Premier’s Literary Award’u (Victoria Başbakanı Edebi Ödülü) kazandı. Boochani, kalıcı oturuma izni ya da vatandaşlığı olmamasına karşın, organizatörlerin tanıdığı ayrıcalık sayesinde Avustralya’nın en önemli yazın ödüllerinden birini aldı. ...Devamı.»
Türkiye’nin profili: Çoğu muhafazakar, kitap okumuyor, ekonomiden rahatsız… Kadir Has Üniversitesi’nin yaptığı bir araştırma Türkiye’deki yurttaş ve seçmen profilini ortaya koydu. ‘Türkiye Sosyal-Siyasal Eğilimler Araştırması’ başlıklı çalışmaya göre yurttaşlar İstanbul’da ‘İnançlı Müslüman’ ve ‘çalışkan’ bir belediye başkanı görmek isterken, bu Ankara ve İzmir’de ‘çalışkan’ ve ‘dürüst ve namuslu’ oldu. ...Devamı.»
ABD'deki nöromühendisler, insan beynindeki düşünceleri anlaşılır sözcüklere çevirmeyi başardı. Bu yöntemin, konuşma kabiliyetini yitirmiş hastalar için kullanılabileceği belirtiliyor. Columbia Üniversitesi'ndeki Zuckerman Enstitüsü'nden bilim insanları, beynin bir bölümünden diğerine aktarılan sinyallerin anlaşılır sözcüklere çevrilmesini sağlayan bir teknoloji geliştirdi. ...Devamı.»