İşçilerin Tarihi
1970 e vardığımızda sendikal hareket ve iktidar arasındaki manzara şöyleydi: Birkaç yıldan beri Türk-İş (Türkiye İşçi Sendikaları Konfederasyonu) konfederal (üst) yönetimi, patronlar ve Süleyman Demirel in yönetimindeki AP (Adalet Partisi) hükümeti, 1967 de kurulduğundan beri gittikçe güçlenen ve etkisi Marmara Denizinin eteklerinin çok ötesine yayılan DİSK...
Söz / Sözün Özü
Sözleşmek. Konuşmak. Söyleşmek. Yazmak. Yayınlamak : Tarihe, kendi tarihimize bir iz bırakmak. Bir katkıda bulunmak. Ana, baba, hala, teyze, amca, dayı, nene, dede ve benzeri büyüklerimizle söyleşiler yapmak : -Sözün gösterilmesi- için onları söyleşi yaparken kamerayla ölümsüzleştirmek. Evet Sözlü Tarihi canlandırmak. Sözlü Tarih?in olanaklarından en iyi biçimde yararlanmak mümkün.
İşçi Sınıfı
Var mı(ydı)? Yok mu(ydu)? Uzun çok uzun yıllar tartışması yapıldı: Osmanlı İmparatorluğu?nda ve hemen sonrasında Türkiye Cumhuriyeti de işçi sınıfı var mıydı? Yok muydu? İşçi Hareketi Tarihi konusuna 1960?ların ortasından beri merak, hem de ne merak, sardığım için o tarihten beri bu konu beni de birinci derecede ilgilendirdi.
Değerler Rabbi
İnsan doğayla ayrımını algıladığı andan itibaren algısıyla algıladığı arasında bir bağın olduğunu sezer. İlk elden duyusal bilinç düzeyinde de olsa bunun nedenlerini, gördüklerinin gerisinde neyin var olduğunun arayışına da başlamış olur. Algının kendisi bir üçlemenin birliğidir: algılanan, algılayan ve algı. Algı, şiddeti ve biçimi ne...
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi
Uzun zaman önce, Avustralya?nın güneydoğusuna dört dev yaratık gelmiş. Üçü, kıtanın diğer bölgelerine yürüyüp gitmiş ancak biri yere çömelmiş. Vücudu, Budj Bim adındaki bir yanardağa, dişleri ise yanardağın lavlarına dönüşmüş. Günümüzde bilim insanları, bölgedeki Aborjin Gunditjmara halkı tarafından anlatılan bu masalın aslında geçmişe dayanan bazı temelleri olabileceğini düşünüyor.
Kötülüğün Sıradanlığı
Okullardaki tarih kitaplarının içeriğini hatırlayın; eğitim süreci içinde size öğretilen tarih sanat tarihi ya da bilim tarihi değil, ağırlıklı olarak savaş tarihidir. İnsanlık tarihi gerçekten de büyük savaşlar ve katliamlarla doludur. İnsanlığın tuttuğu kayıtların atılım yapması dolayısıyla yirminci yüzyıl içinde yer alan bu korkunç şiddet olaylarına daha detaylı olarak tanıklık etmekteyiz.
KAOTİKA
-En parlak yıldızlar en büyük kaostan doğar- (Nietzsche.) Evrende var olan her şey olduğu haliyle kendini ortaya koyuş biçimi olarak bir ifadedir, bu haliyle kendinde nasılsa öyledir. İnsan dışındaki her varlık verili haliyle zorunlu-doğal yasalılığın hükmü altındadır. Görünüşler her ne kadar değişiyor olsa da yasalılık değişmeden kalır.
Türk ulusunu Araplaştırma projesi
Amerikalı ünlü siyaset bilimci Samuel P. Huntington 1996 da yayınlanan kötü şöhretli kitabı -Uygarlıklar Çatışması: Dünya Düzeninin Yeniden-İnşası-nda dünyayı şu dokuz uygarlık kümesi arasında paylaştırır: Batı, Latin Amerika, Afrika, İslami, Çini (Sinic), Hindu, Ortodoks, Budist ve Japon. Huntington a göre dört ülke ise, son tahlilde bu kümelerden birinde yer...
Güney Afrika daki mağarada 170.000 yıllık küllerde bulunan kömürleşmiş parçalar, şimdiye kadar bilinen en eski pişirilmiş kök sebzeleri çıktı. Bulgular, gerçek -paleo diyetin- modern patateslere benzer şekilde karbonhidrat bakımından zengin birçok kavrulmuş sebzeyi içerdiğini gösteriyor. Araştırma lideri Lyn Wadley, Bence insanlar karbonhidratlar ve proteinlerin bir...
Bu kadar da tesadüf olmaz dersiniz; bazı olayları alt alta sıraladığınızda, birbirine benzemesine hep şaşarsınız ya. Ben de öyle bakmaktayım olayların oluşumuna ve sonucuna. Sanki karbon bir kopya konulmuş, ve sisteme bastırıldığında, benzer neticeler çıkmakta. Gelin, seneler öncesine gidelim, 1998 senesi; yer İstanbul Abide-i Hürriyet Caddesi, yaya geçidinden geçen İstanbul Radyosu ses sanatçısı Sevim Tanürek’e, ehliyetsiz bir sürücü, saat 11.45'te çarpar. ...Devamı.»
Hiç ilginizi çekti mi, her yıl Kasım ayında Türkiye'de bir bütçe maratonu yaşanmaktadır? Önce bir bütçe gerekçesi hazırlanmaktadır. Nerede hazırlandığını hepimiz tahmin edebiliriz. Evvelce Hazine ve Maliye Bakanlığında hazırlanırdı bu bütçe gerekçesi. Ancak son beş-altı senedir Ankara'nın beş tepesinde 1100 odalı sarayın bir bölümünde, önce "BÜTÇE GEREKÇESİ" adı altında bir hazırlık yapılmaktadır. Hiç bu gerekçelere bir göz atmak aklınıza geldi mi? 2024 bütçesi için yapılan hazırlık çalışması olan "BÜTÇE GEREKÇELERİ" adlı çalışmayı bu yıl incelemek istedim. ...Devamı.»
2023 yılında meydana gelen trafik kazaları incelendi. 2023'ün en çok ve en az kaza yapan ilk 5 otomobil markası belli oldu. Yapılan araştırmada ayrıca en çok ve en az trafik kurallarına uyulan markalar da açıklandı. Tesla araçlarını tamir etmenin yüksek maliyeti, sürücülerinin ağır sigorta primleri ödemesinin tek nedeni olmayabilir. ...Devamı.»
2023'te Almanya ve Avrupa'ya ilticalar rekor seviyede artış kaydetti. Gregori, "AB'ye ilticalar 1 milyonun çok üstünde" açıklamasında bulundu. 2023 yılında Almanya ve Avrupa'ya yapılan sığınma başvurularında büyük ölçüde artış kaydedildi. Avrupa Birliği (AB) İltica Ajansı Direktörü Nina Gregori, Alman yayınevi grubu Funke Medya'ya yaptığı açıklamada 2023'teki iltica sayılarının toplamda bir milyonun üstünde olduğunu söyledi. Gregori, sadece Ekim ayında 123 bin yeni sığınma basvurusu yapıldığını, bu sayının da, son yedi yılda, bir ayda kayda geçen en yüksek rakam olduğunu belirtti. ...Devamı.»
Eski ABD Başkanı Barack Obama'nın prodüksiyon şirketinden çıkan Leave the World Behind (Dünyayı Ardında Bırak) çeşitli komplo teorilerine konu oldu. Julia Roberts, Ethan Hawke, Mahershala Ali ve Kevin Bacon gibi yıldızların oynadığı filmde, New York şehrindeki Long Island'da yapılan bir tatil sırasında yaşanan tuhaf olaylar anlatılıyor. 22 Kasım'da yayımlanan Netflix yapımında internetin çökmesi, telefon hatlarının kesilmesi ve teknolojik cihazların arızalanması gibi bir dizi sıradışı olayın ardından ABD'nin kaosa sürüklenmesi işleniyor. ...Devamı.»
Yaşlı nüfusun yüzde 30’lara ulaştığı Japonya'da yapılan bir araştırmaya göre, nüfusun, 2050'ye kadar başkent Tokyo dışındaki tüm eyaletlerde düşeceği öngörülüyor. Yaşlı nüfusun yüzde 30’lara ulaştığı Japonya'da yapılan bir araştırmaya göre, nüfusun, 2050'ye kadar başkent Tokyo dışındaki tüm eyaletlerde düşeceği öngörülüyor. Ulusal Nüfus ve Sosyal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü (IPSS), 5 yılda bir düzenlenen araştırmasına dayalı tahminini paylaştı. ...Devamı.»
Amazon yağmur ormanları 2023 yılında kayıtlara geçen en şiddetli kuraklığı yaşadı. Çok sayıda kasabaya nehir yoluyla ulaşım kesildi. Bölgedeki orman yangınları arttı ve yaban hayatı zarar gördü. Bazı bilim insanları bu gibi hava olaylarının dünyanın en büyük ormanını geri dönüşü olmayan bir noktaya doğru ittiğinden endişeleniyor. Sıcaktan çatlamış ve kavrulmuş nehir yatakları iki tarafımızda yükselirken Oliveira Tikuna, çıktığımız yolculukla ilgili şüphe duymaya başlıyor. ...Devamı.»
İnsan Hakları İzleme Örgütü İsrail'in Gazze'de açlığı bir savaş yöntemi olarak kullanıp savaş suçu işlediğini savundu İsrail hükümeti, işgal altındaki Gazze Şeridi'nde 'açlığa mahkum etmeyi' bir savaş yöntemi olarak kullanıp savaş suçu işlemekle suçlandı. İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) tarafından hazırlanan bir raporda, İsrail güçlerinin su, gıda ve yakıt gibi temel kaynakların dağıtımını engellediğini ve insani yardıma izin vermeyerek bölgede zaten vahim olan koşulları daha da kötüleştirdiği vurgulandı. ...Devamı.»
Son birkaç yıldır gündeme gelen ve Portekiz'de haziran ayında pilot olarak başlatılan "haftada 4 gün çalışma" uygulamasına katılan çalışanlar hallerinden memnun. Çalışanlar arasında yapılan ankette programla beraber stres ve uykusuzluk sorunlarının yüzde 21 azaldığı ortaya çıktı. Haftada 4 gün çalışma uygulamasını toplam yaklaşık bin çalışanın bulunduğu 41 şirkette pilot olarak başlatan Portekiz'de çalışanların iş ile aile arasındaki bağların kuvvetlenmesi ve iş yerlerindeki verimliliğin artırılması hedefleniyor. ...Devamı.»
Avustralya İçişleri Bakanı Clare O’Neil, uluslararası öğrenci sayısına kota koymayı düşünmediklerini belirtti, ancak öğrenci vizelerinin Avustralya’ya arka kapı olarak kullanılmasını engellemek amacıyla alınan yeni önlemlerin sorunu zamanında ele aldığına güvendiğini söyledi. O’Neil, hükümetin net göçü azaltmak için “hedef” belirlemediğini, çünkü Avustralya’yı terk edenler gibi bazı unsurların kontrolünde olmadığını ancak azalmayı sağlamak için “dikkatli” olacaklarını söyledi. ...Devamı.»
Google, ChatGPT'nin teknolojisiyle çığır açıcı bir atılıma imza attı. Google, yeni bilgiler bulmak için ChatGPT'nin arkasındaki teknolojiyi kullandığını belirtiyor. ChatGPT'nin neredeyse tam bir yıl önce piyasaya sürülmesinden beri yapay zeka sohbet botları muazzam derecede popülerleşti. Bu botlar, geniş dil modelleri (GDM) diye bilinen ve engin bir literatür külliyatı kullanarak yeni metinler üreten teknolojiye dayanıyor. ...Devamı.»
Avrupa Birliği (AB) kurumları, ChatGPT ve Gemini gibi çeşitli yapay zeka teknolojilerine katı kurallar getirecek yeni yasa konusunda anlaşma sağladı. Avrupa Konseyi, üye ülkeler ile Avrupa Parlamentosu (AP) arasında müzakere edilen ve dünyada yapay zekaya yönelik ilk kapsamlı kuralları getirecek "Yapay Zeka Yasası" konusunda uzlaşı sağlandığını açıkladı. ...Devamı.»
Yıllar önce İran Şahı Rıza Pehlevi, ülkesinde meydana gelen ayaklanmaların ardından İran'ı terk edip önce Mısır'a, oradan da Fas'a geçti. Daha sonra Bahama Adaları'na geçerek orada bir süre yaşadı. Buradan da Meksika'ya geçen Rıza Şah Pehlevi, 2000 yıllık bir mazisi olan ülkeyi hastalığı nedeniyle terk ederek tedavi amacıyla Amerika'ya gitti. Tahran'daki Amerikan Büyükelçiliği halk tarafından istila edilip, Rıza Şah Pehlevi'nin iadesi istenince Amerika ile İran arasındaki ilişkiler kopmuş oldu. 1 Şubat 1979 tarihinde iki ülkede eğitilen, Molla'ların desteklediği kurtarıcı figür, Ayetullah Humeyni, Tahran'a Devlet Başkanı olarak büyük bir coşkuyla geri döndü. ...Devamı.»
Küçük kardeşimi rahmetle anarım; aramızda çok büyük yaş farkı olduğundan, onun yaşına kimi zaman inemezdim. Beraber sinemaya, parklara gider, yolda sorularının cevabını vermeye çalışırdım. Aramızda 16 yaş fark vardı ve benim onunla müşterek oyun oynama zevkmiz olmazdı. Arkadaşlarımla futbol maçına gitmeye kalkardım. Anne ve babam kardeşimi de götürmemi isterlerdi. O kadar kalabalık içinde nasıl ona sahip çıkabilirdim diye itiraz ederdim. ...Devamı.»
Kayseri yakınlarında çok önemli bir kasaba bulunmaktadır. Türkiye’nin siyasi tarihinde bir olayla birlikte anılır. Olayda, ne şehrin ne de burada yaşayan insanların bir kusuru bulunmamaktadır. Fakat nedense bu belde, yaşanan hadise ile birlikte anılır. Himmetdede, Kayseri’ye 44 kilometre uzaklıkta bulunan bu şirin belde, bir zamanların çok önemli bir siyasi olayına şahit olmuştu. ...Devamı.»
İçinden tren geçmeyen tren istasyonu olur mu demeyin; Dalaman'da var. Güzel ülkemiz Türkiye’de içinden hiçbir trenin geçmediği, en yakın demiryolunun yüzlerce kilometre ötede olduğu bir tren istasyonun olduğunu söylesem herhalde herkes şaşırır. Ama içinde demiryolu ağı olmayan Muğla ilinin Dalaman ilçesinde bundan 100 yıl önce bir tren istasyonu yapıldı ve bu tren istasyonu hala senelere meydan okurcasına ayakta durmaktadır. Gelin, bu yapının ilginç istasyonunun hikayesine birlikte bakalım. ...Devamı.»
2010 olmalıydı, Arnavutluk Cumhuriyeti Abidin Dino için bir pul çıkardı. Abidin’in şık bir portresi ve soyut eserlerinden birinin röprodüksiyonu ile. Ekte gönderiyorum. Yaratılanın güzelliğine bakmak için. 40 Lekê’lik (liralık) pul Shqipéria (Arnavutuk. Kartallar Yuvası/Ülkesi anlamında) başlığı altında Abidin Dino’nun doğum ve vefat tarihlerini veriyor, kenarında “Piktore te diaspores” (“diasporada ressamlar”) notunu taşıyor. ...Devamı.»
İngiltere'de sağlık yetkilileri, yeni bir domuz gribi varyantının ülkedeki ilk vakasının tespit edildiğini açıkladı. A (H1N2) enfeksiyonu, Kuzey Yorkshire bölgesinde rutin bir grip tarama testi sırasında tespit edildi. İngiltere Sağlık Güvenlik Kurumu (UKHSA) tespit edilen vakada, solunum zorluğu belirtilerine bağlı orta şiddette hastalık görüldüğünü açıkladı. Hastanın tamamıyla iyileştiği de duyuruldu. Enfeksiyonun nereden geldiği ve insan sağlığına yönelik bir tehdit oluşturup oluşturmadığı incelenecek. ...Devamı.»
Bu cümleyi mutlaka hatırlarsınız, QUO VADİS. Seneler öncesi, 1895 yılında Henryk Sienkeiewicz’in yazdığı ve aynı adlı romandan 1951 yılında sinemaya uyarlanan bir filmdi. Kelimenin manası da ilginçti. Latince ‘NEREYE GİDİYORSUN‘ anlamına gelmekteydi. O kadar etkilenmiştim ki, bu filmi seyrederken. Hıristiyanlığın yayılması döneminde Roma İmparatorluğu içindeki üst kademelerde yaşananları konu almaktaydı. Filmin oyuncuları çok ünlü sinema yıldızları idiler. Filmde Robert Taylor, Peter Ustinov ve Deborah Kerr filmin baş karakterlerini canlandırmaktaydılar. ...Devamı.»
Kreşe, yuvaya, anaokuluna gitmedim. İlk öğretmenim eli sopalı bir kadındı. Suçlu da olsak, suçsuz da, (7 yaşında bir çocuğun ne suçu olabilirse) varlığımız kızgınlığını katlamaya yetiyordu. Hiçbir öğrenciyi gerçekten sevdiğini hissetmedim. Annesi babası Almanya’da işçi olan, al yanaklı çalışkan bir kızın dedesine şirin görünmeye çalıştığını anımsıyorum. Bir iki gözde öğrenciye daha. Sıra dayağına onları da katıyor muydu hatırlamıyorum. ...Devamı.»