A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

Yeni Kaledonya'da neler oluyor?

Kategori Kategori: Dünya | Yorumlar 0 Yorum | 16 Mayıs 2024 16:45:52

Fransa'da milletvekillerinin, ülkenin denizaşırı toprağı Yeni Kaledonya'ya gidenlerin ada ülkesindeki il seçimlerinde oy kullanmasına izin veren anayasa değişikliğini onaylaması şiddet olaylarının patlak vermesine neden oldu. Ulusal Meclis'teki oylama 153'e karşı 351 oyla kabul edilmişti. Yetkililerin uluslararası havalimanı ve okulları kapatmasına ve başkent Noumea'da sokağa çıkma yasağı uygulamasına neden olan protestolarda en az dört kişi hayatını kaybetti.

Güneybatı Pasifik'in ılık sularında, Avustralya'nın yaklaşık 1,500 km doğusunda yer alan Yeni Kaledonya, yüzde 44'ünü Melanezyalı Kanaklar ile yüzde 24'ü ağırlıklı olarak Fransız olmak üzere Avrupa kökenli 270 bin kişiye ev sahipliği yapıyor.

Takımadalara ismi 1774 yılında İngiliz kaşif James Cook tarafından verildi. Fransa'nın 1853'te ilhak ettiği ve 1946'ya kadar sömürge toprağı olarak yönettiği Ada, 2003'e kadar da Fransa Denizaşırı Bölgeler Topluluğu içerisinde yer aldı. Ada, 20. yüzyılın başından kısa bir süre öncesine kadar ceza kolonisi olarak da kullanıldı.



Fransa'nın Hint-Pasifik'te sahip olduğu beş ada bölgesinden biri olan Yeni Kaledonya, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Pasifik'teki Fransız etkisini arttırma planının merkezinde yer alıyor. Dünyanın üç numaralı nikel üreticisi ve dünya nikel rezervinin yüzde 10'undan fazlasına ev sahipliği yapan Ada, Fransa'nın Hint-Pasifik'te Çin ile rekabet halinde olması nedeniyle siyasi statüsü kadar yer altı kaynakları açısından da önem taşıyor.

Yeni Kaledonya, Çin ve Amerika Birleşik Devletleri'nin güvenlik ve ticaret alanlarında güç ve nüfuz mücadelesi verdiği jeopolitik açıdan karmaşık bir deniz bölgesinin de tam ortasında bulunuyor. Macron daha önce Çin'in adını anmadan Fransa'nın Pasifik'teki etkisini arttırma amacının "kurallara dayalı bir kalkınma" sağlamak olduğunu söylemişti.

Ada'nın yerlileri olan Kanaklar'ın Çin'le ticari ilişkilerini geliştirmek istemesi karşısında Paris, 2015'te nikel madeninin Pekin'e transferine ipotek koymak istedi. Ayrıca Fransa, Çin'e alan açmamak için Ada'ya son yedi yılda yaklaşık 2 milyar euro kredi sağladı.

Fransa'nın 19. yüzyılda sömürgeleştirmesinden sonra, Yeni Kaledonya 1946'da resmen Fransız denizaşırı bölgesi haline geldi. 1970'lerden başlayarak, yabancıları çeken nikel patlamasının ardından adada gerilim yükseldi ve Paris ile Kanak bağımsızlık hareketleri arasında çeşitli çatışmalar yaşandı. 1998'de imzalanan Nouméa Anlaşması, kademeli özerkliğe giden yolun ana hatlarını çizdi.



Nouméa Anlaşması, 5 Mayıs 1998 tarihinde imzalandı. Anlaşma, Yeni Kaledonya'nın kendine özgü bir politik statü kazanmasını sağladı. Anlaşma temel olarak Yeni Kaledonya'da "özerklik" ilkesinin uygulanmasını öngörüyordu. Nouméa Anlaşması'nın amacı, Yeni Kaledonya'daki yerli halkın (Kanak halkı) özerklik taleplerini karşılamak ve adanın geleceği hakkında bir uzlaşma sağlamak olarak açıklandı. Anlaşma ayrıca Yeni Kaledonya'da bağımsızlık referandumunun yapılmasını öngörüyordu.

Ada'da 2018, 2020 ve 2021'de olmak üzere toplam 3 kez bağımsızlık için referandum düzenlense de bağımsızlık yanlılarının oylarının yüzde 50'yi geçmemesi nedeniyle sandıktan hep "hayır" oyu çıktı. Macron, 2021'deki son oylamanın sonucunun ardından “Bu gece Fransa daha güzel çünkü Yeni Kaledonya onun bir parçası olarak kalmaya karar verdi” dedi.

Ancak son bağımsızlık referandumundan kısa bir süre sonra Yeni Kaledonya'daki siyasi aktörler arasındaki diyalog sekteye uğrayınca Ada'nın geleceği tekrardan tartışmaya açıldı. Ülkenin bağımsızlığını savunan Kanak Sosyalist Ulusal Kurtuluş Cephesi (FLNKS), düzenlenen referandumlara, Fransa'nın etkisiyle sonuçlandığı ve bağımsız şekilde yapılmadığı gerekçesiyle itiraz etti.

Son referandumu boykot ederek sandığa gitmeme kararı alan FLNKS, Covid-19 salgınının etkisinden daha uzak bir tarihte referandum yapılması mücadelesi verdi. Kanaklar ayrıca 2021'deki referandumun yeniden düzenlenmesi için Uluslararası Adalet Divanına temyiz başvurusunda bulundu. Fransa, Ada'daki nüfuzunu korumak amacıyla İçişleri Bakanı Gerald Darmanin, bağımsızlık yanlıları ile hükümet taraftarlarını masaya oturtmak için son dönemde 3 kez ziyaret gerçekleştirse de bunu başaramadı. Yeni Kaledonya, 2003'te gerçekleştirilen anayasa değişikliği sonucu Fransa'ya bağlı özerk bir bölge oldu.



Son gerginlik neden patlak verdi?

Nouméa Anlaşması hükümleri uyarınca, il seçimlerinde oy kullanma hakkı 1998'den önce Yeni Kaledonya'da ikamet eden kişiler ve onların çocuklarıyla sınırlandırılmıştı. Bu madde, azınlık nüfusu haline gelen Kanaklara daha fazla temsil hakkı vermeyi amaçlıyordu. Paris bu düzenlemeyi antidemokratik bulmaya başladı.

Fransız milletvekilleri seçmen kitlesini Yeni Kaledonya'da en az 10 yıldır yaşayan kişileri de kapsayacak şekilde genişletecek bir anayasa değişikliğini onayladı. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron bu değişikliğin yasalaşmasını geciktireceğini ve bölge halkının temsilcilerini müzakere yoluyla bir çözüme ulaşılması için Paris'e davet edeceğini söyledi.

Bununla birlikte, haziran ayına kadar yeni bir anlaşmaya varılması gerektiğini, aksi takdirde yasayı imzalayacağını söyledi. Yeni Kaledonya'da bağımsızlık yanlıları, seçimlerdeki etkilerini azaltacağı için Fransız hükümetinin anayasal reform girişimine karşı çıktı.

Ada'da son 2 gündür artan şiddet olaylarında yaklaşık 200 iş yeri ve 50'den fazla araç ateşe verildi, ölenlerin sayısı 4'e yükseldi. Olaylarda, 130 kişi gözaltına alındı ve 60'tan fazla güvenlik görevlisi yaralandı. Artan şiddet olaylarının ardından Yeni Kaledonya'da olağanüstü hal (OHAL) ilan edildi.

Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: Henüz oy verilmedi / 0 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış

Yorum Yazın



KalınİtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    







Türbülans vakaları iklim değişikliği etkisi mi?
Dünyanın gözü kulağı Ortadoğuda: İran-İsrail gerilimi tırmanıyor.
İsrail, Gazze'de yardım konvoyunu hedef aldı: Biri Avustralyalı 7 kişi öldürüldü
DEVLET-ULUSTAN FEDERASYONA, ekitap
Dünyada altın madenciliği nasıl yapılıyor, kazalar ne kadar yaygın?

Gazze'de savaş hukukunu ihlal etmiş olabilecek 6 İsrail saldırısı.
MİLLİLER DE
YENİDEN UMUD IŞIĞI
"ALO NACİ, BURASI PARİS: HALK CEPHESİ KURULUYOR DUYDUN MU?"
Norveç, İrlanda ve İspanya Filistin'i tanıma kararı aldı.

Türkiye'de açlık sınırı 20 bin TL'ye dayandı
Tayland esrarı yeniden yasaklıyor.
İstanbul kirada Avrupa’nın lideri
Türkiye AB’nin 6 milyar Euro mülteci yardımını nasıl harcadı, AB Sayıştayı’nın eleştirileri neler?
Yoksulluk sınırı bir yılda 24 bin TL arttı.

Fahri Kiamil
İki annenin başlattığı akıllı telefon karşıtı hareket çığ gibi büyüdü
Afganistan'da onlarca arkeolojik alan buldozerle yıkılarak yağmaya açıldı.
Franz Kolschitzky: Viyana Kuşatması'ndan Kalan Kahveleri Değerlendiren Girişimci
Kış güneşi arayan Britanyalıların adresi Türkiye

"İNEK BAYRAMI" ekitap
Dünya tarihini şekillendiren 6 içecek türü
Taş Kağıt Makas Oyunu (Jan Ken Pon)
"DUHOK KONUŞUYOR" ekitap
ENTERNASYONAL

Niyetime İlham
KİBİRLİ GÜÇ ZEHİR - ERDEMLİ BİLİM PANZEHİR
KARARLILIK - KİŞİSEL ALTYAPI
TARİHSEL KİŞİLİK
TARİHSEL İNSAN

'Yeşil İslam' Endonezya'yı iklim çöküşünden kurtarabilir mi?
İsviçreli kadınlar AİHM'de görülen iklim değişikliği davasında zafer kazandı.
Yorgun dünya artık yavaş dönüyor
Avustralya’daki dev yosun ormanlarını yapay zekâ koruyor
2023'te sıcaklık rekoru kırıldı

Apple otomobili ABD'de üretime bir adım daha yaklaştı.
Yaşgünün Kutlu Olsun James Webb Uzay Teleskobu
Su ve deterjan olmadan çalışan bir çamaşır makinesi
Akıl okuyabilen robot tasarladılar
Sanal Gerçeklik, Artırılmış Gerçeklik , Metaverse, Sanal Uzay Nedir?

Otizmin arkasından Neandertaller çıktı.
Beynimiz uykuda geleceği tahmin etmeye çalışıyor.
Bilim insanı Matthieu Juncker ekosistemi gözlemlemek için ıssız adada 8 ay tek başına kalacak.
Beynine çip takılan kişinin düşünceleri 25 dakika boyunca okundu.
14 Mart Pi Günü, Günün Kutlu Olsun Pi !

Haberleri takip etmeyenlerin sayısı artıyor…
İstanbulluların %44'ü kıt kanaat geçiniyor
Türkiye artık yabancılar içinde ucuz değil…
2023'te 282 milyon insan açlık yaşadı.
Servet dağılımı adaletsizliği: Türkiye'de %1’lik kesim servetin %40’ını alıyor

"RAHATI KAÇAN" ADAM
GÜZİN'LE
GEÇİTKALE'DEN GELİYORDU...
GENÇ BİR YAZARA BİRKAÇ TAVSİYE
DEĞİŞİYOR, YOKSULLAŞIYOR

Çarpık Eğitim
Ziyafet
Kim Aptal, Kim Akıllı
SİVAS
SAMSUN

Mimar Sinan: Bir Dehanın Yükselişi ve Osmanlı Mimarisinin Zirvesi
İskandinav Göçleri ve Vikinglerin Avrupa Üzerindeki Etkisi
Hümanizm Nedir?
Osmanlı’da kahve kültürü, Osmanlı’da kahve isimleri..
Amerika’da Ayrımcı Politikalar ve Siyahi Mücadele Tarihi


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar










Basa git