QENDIL sıradan bir petrol tankeri gibi görünen, ancak derin ve karanlık küresel ilişkilerin tam ortasında beliren bir aktör. 2025 sonlarında Ukrayna’nın güvenlik servisi SBU tarafından Akdeniz’de drone saldırısıyla hedef alınarak ağır hasar alan bu gemi, kısa süre sonra Türkiye kıyılarında Bozcaada önlerinde karaya oturdu. Göründüğünden çok daha geniş, karmaşık ve rahatsız edici bir hikayenin merkezinde duruyor. QENDIL Nedir ve Neden Önemlidir?


“Gölgede kalan filo” olarak adlandırılan, Batı yaptırımlarını aşmak ve petrol ticaretini sürdürmek amacıyla kullanıldığı iddia edilen denizcilik ağının parçası olması. Bu filo  “shadow fleet”  genellikle eski tankerler, bayrak kolaylıkları, şeffaf olmayan sahiplik yapıları ve kara listeleriyle bilinen bir ticaret çevresinde dolaşıyordu. 

20 Aralık 2025’te SBU’nun özel bir drone saldırısıyla QENDIL’in Akdeniz’de kritik hasar aldığı bildirildi, bu saldırı, Ukrayna’nın gölge filoya ilk kez Akdeniz’de saldırdığı operasyon olarak tarihe geçti. Saldırı, geminin boş olduğu ve çevresel risk yaratmadığı bir anda gerçekleştirildi. 

Sonrasında QENDIL’in seyri değişti, rotası Türkiye kıyılarına yöneldi ve 4 Ocak 2026’da Bozcaada açıklarında lodos fırtınası nedeniyle karaya oturdu. Yetkililer olayı fırtınaya bağlarken, geminin geçmişi ve alınan hasarın etkileri hala netlik kazanmış değil. 

Lodos mu, Saldırı mı, İnsan mı Yoksa Sistem mi?

Resmi açıklamalar QENDIL’in karaya oturmasını “şiddetli fırtına” ile ilişkilendirirken, olayın ardında daha karmaşık ihtimaller de var:

QENDIL’in Akdeniz’de Ukrayna tarafından drone ile vurulduğu bilgisi ortaya çıktı. Bu saldırı, geminin seyir ve manevra kabiliyetini zaten ciddi şekilde zayıflatmış olabilir mi? 
Saldırı ile karaya oturma arasında doğrudan bir teknik ilişki olabilir mi?
Hasar yeterince onarılmış mıydı, yoksa gemi yapısal olarak zaten tehlike altındaydı?
Bu sorular henüz resmi teknik raporlarla yanıtlanmadı.
QENDIL’in ajandasını incelerken ortaya çıkan bir başka tartışmalı konu “Gölge filo” ve global güçler arasındaki örtük ilişkiler.
Ukrayna, bu tankerleri Rusya’nın yaptırımları delmek ve savaş finansmanı yaratmak için kullandığını iddia ediyor. 
Öte yandan bu iddiayla birlikte ortaya şu teoriler çıkıyor.
QENDIL gibi gemiler, sadece yakıt taşımakla kalmayıp aynı zamanda yasa dışı finansal ağların gölgesinde kara para aklama ve ambargo delme ağlarının düğümü olabilir mi?
Türkiye kıyılarına yakın seyrederken gemi, deniz yolu gözetim ağlarından kaçmak için mi rotasını değiştirdi?
Operasyonun coğrafi genişlemesi, savaşın yalnızca kara değil, deniz yolları üzerinden de genişleyen bir cephesi olduğunu mu gösteriyor?
Bunlar sadece teoriler değil, denizcilik trajedileri ile büyük güçlerin stratejik çıkarlarının kesişiminde sıkça görülen sorulardır.
Türkiye’nin Rolü Seyir Güvenliği mi, Çatışma Alanı mı?
QENDIL’in karaya oturduğu bölge  Bozcaada ve Çanakkale Boğazı çevresi  deniz ticaretinin kritik noktalarından biridir. Bu alan, tarih boyunca stratejik bir geçiş ve kontrol sahası olarak kullanılmıştır. 
Türkiye Bu Olayı Nasıl Okuyor?
QENDIL’in Türkiye kıyılarında karaya oturması, Karadeniz ve Akdeniz arasında devam eden deniz güvenliği tartışmalarını nasıl etkiler?

Türkiye’nin tarafsız seyrüsefer politikası, tekrar gözden geçirilmeli mi?
Tankerin akıbeti, çevresel risk veya ekonomik yükümlülükler açısından hangi uluslararası yasal çerçevelere tabi?
Bu soruların yanıtı, sadece askeri değil, diplomatik ve ekonomik sonuçlar da doğurabilir.

QENDIL’in izlediği rotadaki AIS (Otomatik Tanımlama Sistemi) sinyallerinin kesilmesi ve rotanın değişmesi, bazı gözlemcilere küfürlü tahminlerde bulunma alanı açtı. 
Burada akla gelen spekülatif ancak olası varsayımlar.
AIS kapatılması yaptırımlardan kaçma taktiği olabilir mi?
Sinyal kesildiği dönemlerde gemi başka gemilerle gizli takas veya aklama operasyonu mu yürüttü?
Veri karartması teknik bir zorunluluktan mı yoksa karanlık ticaret ağlarının bilinçli bir parçası mıydı?
Bu tür teoriler, genellikle yalnızca gerçek kanıtlarla çürütülebilir  ancak bu da kapsamlı soruşturma gerektirir.
Resmi açıklamalar, tankerin boş olduğunu, personelin sağ olduğunu ve henüz bir çevre felaketinin yaşanmadığını belirtiyor. 
Bu da başka bir boyutu açar.
Bir denizde facia mı yoksa planlanmış bir game changer mı?
QENDIL’in boş olması bir tesadüf müdür, yoksa daha büyük bir oyunun parçası mıdır?
Personelin sağ olması, ileride yeniden konuşlandırılacağı için planlanmış bir insan güvenliği taktiği olabilir mi?
Geminin karaya oturmasının, uluslararası hukuki ve ekonomik sorumluluklardan kaçış için stratejik bir adım olduğu teorisi ne kadar geçerli?
Bunlar yüzeysel spekülasyonlar değildir, tarihsel olarak büyük deniz olaylarının çoğu bu tür çok yönlü çıkar hesaplarıyla şekillenir.
Tahminler, Tehlikeler ve Bilinmeyenler

QENDIL vakası, şimdiden sadece bir denizcilik haberi olmaktan çıkmış, küresel güç dengeleri ile deniz güvenliğinin kesiştiği bir stratejik vaka çalışmasına dönüşmüştür.

QENDIL’in geçmişindeki “gölge filo” bağlantılarına dair şeffaf ve tarafsız uluslararası soruşturma gerekli mi?
Tankerin aldığı hasarla karaya oturması arasında nedensel bir bağ var mı, yoksa şans eseri bir doğa olayı mı?
Türkiye kıyılarında yaşanan bu olay, deniz güvenliği politikalarının yeniden yapılandırılmasını zorunlu hale getirir mi?
AIS sinyallerinin kesilmesi gibi veri karartma vakaları, deniz ticaretinde yeni bir sömürü modelinin göstergesi olabilir mi?
QENDIL benzeri gemilerin gelecekteki rolü, küresel enerji piyasalarında daha büyük riskler yaratır mı?
QENDIL’in karaya oturması, petrol taşımacılığından daha fazlasını temsil eder. Bu olay küresel yaptırımların deniz yolu bypass stratejileriyle nasıl kırıldığını gösterir. 
Savaş ekonomisinin gölgelerindeki ticaret ağlarını ortaya çıkarır.
Deniz güvenliği, devlet politikası ve uluslararası hukuk arasındaki gerilimleri somutlaştırır.
En önemlisi bu olay, hiçbir şeyin göründüğü gibi olmadığını, denizlerin de jeopolitik pusularla doldurulduğunu çarpıcı biçimde hatırlatır.
Karadeniz havzası, Ukrayna-Rusya savaşı ile birlikte yalnızca askeri rekabetin değil, aynı zamanda enerji lojistiği, ticaret rotaları, hibrit saldırılar ve deniz egemenliği tartışmalarının kesiştiği bir jeostratejik alan haline gelmiştir. Türkiye, hem kıyıdaş devlet olması hem de Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin uygulayıcısı konumuyla, Karadeniz güvenlik mimarisinin merkezindeki aktördür.
Önümüzdeki dönemde Karadeniz’de ortaya çıkacak risklerin niteliği, Türkiye’yi statükoyu korumaya dayalı geleneksel yaklaşım ile proaktif caydırıcılık ve çok katmanlı güvenlik modeli arasında yeni bir denge kurmaya zorlayacaktır.
Karadeniz’de güvenlik riski yalnızca askeri çatışma ihtimali değildir. Yeni dönemde öne çıkan tehdit alanları, sivil gemilere yönelik deniz dronu ve mayın kaynaklı sabotaj riski enerji ve tahıl hatlarına yönelik lojistik kesinti operasyonları, AIS manipülasyonu ve kayıt dışı gemi hareketleri, liman altyapısına dönük siber saldırı senaryoları, uluslararası sigorta ve ticaret koridorlarını hedefleyen ekonomik baskı araçları.

Bu tablo, Karadeniz’de güvenliğin yalnızca askeri araçlarla sağlanamayacağını, entegre ekonomik diplomatic siber caydırıcılık yaklaşımını zorunlu kıldığını göstermektedir.
Montrö Rejiminin Stratejik Rolü Statüko mu, Dinamik Yorum mu?
Montrö Sözleşmesi, Karadeniz’de askeri yığılmayı sınırlayan bir istikrar sigortası niteliğindedir. Türkiye’nin önümüzdeki dönemde izlemesi muhtemel yaklaşım şu şekilde olabilir.
Montrö’yü katı bir hukuk kalkanı olarak değil, esnek diplomatik araç olarak işletme yönünde evrilebilir.
Bu bağlamda stratejik hedefler Karadeniz’in sürekli militarizasyonuna karşı denge politikası,
NATO ile işbirliklerinde sözleşmeye sadık ama esnek koordinasyon, şeffaflık ve iletişim mekanizmalarının bölgesel diyalog formatlarıyla desteklenmesi.
Türkiye, bu çizgiyle hem bölgesel hakem rolünü hem de denge kurucu devlet statüsünü korur.
Yeni dönemde Türkiye’nin Karadeniz politikası, tek eksenli devriye anlayışından çok katmanlı güvenlik mimarisine kayabilir. Deniz, hava, insansız platform entegrasyonu
uzun menzilli gözetleme ve radar ağlarının ağ-merkezli işletimi, mayın ve dron tehditlerine karşı asimetri odaklı karşı önlemler, insansız deniz araçlarının öngörücü devriye rolüne taşınması.
Bu yaklaşım, Türkiye’nin Karadeniz’de operasyonel görünürlüğünü artırırken doğrudan çatışmaya girmeden caydırıcılık üretmesini sağlar.
Karadeniz, yalnızca askeri rekabet alanı değil, aynı zamanda küresel gıda güvenliği ve ticari denge arteridir. Türkiye için ekonomik güvenlik açısından öncelik kazanacak politikalar, ticari gemi hatları için risk istihbaratı destekli yönlendirme sistemleri, bölgesel sigorta ve nakliye birlikleriyle ekonomik koruma mekanizmaları, lojistik kesintilerini önlemeye yönelik çok taraflı güvenlik protokolleri, liman ve depolama altyapısında siber-fiziksel dirençlilik programları.
Bu yaklaşım, Karadeniz’i yalnızca askeri değil jeoekonomik güvenlik alanı olarak konumlandırır.
Türkiye, Karadeniz’de iki paralel strateji yürütmeye adaydır.

Kıyıdaş ülkelerle bölgesel güvenlik platformlarının canlandırılması, gerektiğinde ulusal kapasiteye dayalı otonom deniz operasyon esnekliği
Bu hibrit yaklaşımın hedefidir. Kriz anlarında esnek manevra alanı, barış döneminde işbirliği odaklı güvenlik diplomasisi, dış güçlerin doğrudan kalıcı askeri varlık girişimlerine karşı dengedir.
Karadeniz özelinde uygulanabilir politika seti şu başlıklarda somutlaştırılabilir.
Bölgesel deniz güvenliği istihbarat paylaşım merkezi kurulması, sivil gemi taşımacılığı için ulusal bölgesel erken uyarı ağı mayın ve deniz dronu tehditlerine yönelik ortak karşı koyma doktrinidir.
Montrö çerçevesinde çok taraflı diplomatik temas mekanizması, enerji ve tahıl hatlarına özel koridor temelli güvenlik protokolleri, karadeniz için siber deniz güvenliği stratejisi oluşturulması.
Bu paket, Türkiye’ye caydırıcılık  esneklik  ekonomik güvenlik üçlüsünde dengeli bir konum sağlar.
Karadeniz, önümüzdeki dönemde yalnız askeri değil, çok katmanlı güç rekabetinin düğüm noktası olmaya devam edecektir. Türkiye’nin deniz güvenliği politikası, Montrö merkezli denge politikası, hibrit tehditlere uyarlanmış caydırıcı doktrin, ekonomik güvenliği merkeze alan bölgesel işbirliği mimarisi üzerinde yeniden inşa edilmeye aday görünmektedir.

Bu yaklaşım, Türkiye’ye yalnızca güvenlik sağlamaz, aynı zamanda bölgesel düzen kurucu aktör rolünü güçlendirir.