A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

İyi ki doğdun Proton!

Kategori Kategori: Bilim | Yorumlar 0 Yorum | Yazar Yazan: Deniz Günal | 16 Haziran 2019 12:51:00

Tam yüz yıl önce 1919’da Ernest Rutherford protonun varlığını kanıtlayan çalışmasını yayınladı. Proton, Yunanca’da ‘birinci’ demek. Protona adını veren Ernest Rutherford, 1871 yılında Yeni Zelanda’da doğmuş bir İngiliz fizikçi. Nükleer fiziğin babası olarak görülen en önemli deneysel fizikçilerden biri. 1919 yılında, nitrojen ve diğer hafif elementlerin proton çıkardığını buldu. Rutherford, yaptığı deneylerle atomun çekirdek yapısını kurdu, ve radyoaktif çürümenin çekirdek fiziğinin bir işlevi olduğunu buldu.

100 yıl sonra hala protonun tüm gizleri çözülmüş değil.

Sevgili Proton nedir?

Kısaca p ya da p+     olarak çağrılan sevgili Proton, evrenimizin güzide bir atomaltı parçacığıdır.

O heryerde ve herşeyde vardır. Öyle ki güzel evrenimizde en çok bulunan parçacıklardan biridir.  Tüm evrenin yüzde 70inden fazlası odur. Her elementin her atomunun çekirdeğinde o vardır. Hatta evrenimizde en çok bulunan hidrojen atomunun çekirdeğinde yalnızca o vardır. Hatta bir proton aynı zamanda elektronu olmayan bir hidrojendir. Ona hidrojen iyotu denir ama bu biraz kaba oluyor bence.

Bir proton çok hızlı hareket eder. Soğuk ve sıkıcı bir ortamdan geçerken hızı düşebilir, ve ortamdan bekar bir elektron kaldırabilir. Buna karşın protonluğundan ödün vermez. O hala bir protondur. Ama artık kendisine tarafsız hidrojen atomu da denir. Böyleleri başka tarafsız hidrojen atomları ile muhabbete eğilimlidir ki o zaman tarafsız hidrojen molekülü oluştururlar. Yıldızlararası uzayda rastlanan molekül bulutlarında en çok onlar görülür. Nitekim birlikten kuvvet doğar.  Ama elele kimse hızlı koşamaz. Elektron meraklısı hanımlar  haberiniz olsun.   

Evet, sevgili proton her yerde. Hani şarkıda dediği gibi ’her yerde sen herşeyde sen bilmem ki nasıl söylesem’ (Müzeyyen Senar güzel söylüyor.)
 
Buna karşın, Proton, son derece olumlu ve alçak gönüllü bir parçacıktır. Bilimciler, onun elektrik yükünün pozitif, ağırlığının da bir atom ünitesi olduğunu söylerken aslında bunu demek istemektedir.

Fakat alçak gönüllü, çekirdeğine bağlı Protonumuz asla basit bir parçacık değildir. Onu, iki üst ve bir de alt kuark parçası oluşturur. Yerçekimi, elektromanyetizm, zayıf ve güçlü nükler güçler yoğun  ilgi ve etkileşim alanına girer. Ama bunu nasıl başardığını, kendisinin gözlenmesinden yüz yıl sonra hala bilemiyoruz.

Bu kadar gizemli olmaya ne gerek vardı? ‘Çoktan unuturdum ben seni çoktan’ da diyemiyoruz ne yazık ki. Çünkü unutulamaz. Düşünün bir protonun ortalama yaşı yaklaşık 210 milyar yıl kere 10,000 katrilyon yıl. Bunu matematikçiler hiç uzatmadan 2.1×10 üssü 29  olarak yazıyor.  Yani evrenimizle birlikte doğan protonlardan hiç birinin  doğal ölümü henüz gerçekleşmedi, yani özellikle birileri tarafından parçalanmadılarsa. Unutulacak olan biziz bu durumda.

Ortalama ömrü 70 yılcık olan insanların ortalama ömrü milyar kere milyar kere milyar olan protonlara duydukları ilgi ise evrenimizde protonlardan daha da muazzam olan tek şey.

İyi ki doğdun Proton!

Yoksa biz olmayacaktık. Sevgili evrenimiz olmayacaktı. Bu güzelleme senin için yazıldı.


Foto: CERN

Yüksek enerjili bir protonun kuarklarını bir arada tutan gulyon adı verilen parçacıkların  dalgalanan yoğunluğunu göstermektedir. ⠀
 

Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: Henüz oy verilmedi / 0 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış

Yorum Yazın



KalınİtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    







"36 saatten az sürede 50 ila 80 milyon insanın ölümüne yol açabilir"
Yasak ama cezası yok
Cesaret bulaşıcıdır…
Avrupalı Türk kadınlar ayaklandırdı: "Şerefsizini ifşa et"
Amazonlarla ilgili medyatik zehirlenme kampanyası

AB vatandaşları ABD ve Rusya arasında taraf olmayı reddediyor
Dün 1 Eylül Dünya Barış Günüydü!
Türkiye’yi sarsan 7 Haziran - 1 Kasım 2015 arası
Türkiye ikinci kez Halifelikten vazgeçiyor
Avustralya'ya göç etmek mi istiyorsunuz?

Türkiye ekonomisi: Tünelin ucunda ışık var mı?
Ekonomik kaygı bankalar önünde uzun kuyruklar oluşturdu!
Türk Lirası tehlikeli eşikte…
Borç Hazine’nin kamçısı!!!
İşsizlik rakamları açıklandı. %3.4 artış!

Lila, Lenu, Sisifos
Uzun yaşamanın sırrına erdim
Ölüme ve mezarlıklara bakış açınızı değiştirme vakti!
Yavaş seyahat nedir, nasıl yapılır?
Parkinson hastaları için umut

Ay çöreği
Tarih Sizi Bekliyor! Toledo'nun Hayali!
‘Anlatamıyorum’u dünyanın en çok okunan ikinci şiiri
Zamannın ruhuna aykırı bir sergi
Kendini unutup insanı bulmak

İnsan, Kıyısı olmayan derya - Kuşkularımı gider
Tarihsel olan nesnel olmaya kapalı mı?
Algı çok tanık tek
Bir Süreç Olarak İnsan
Ütopya: Ayakları yerde, başı gökte

Eylemsizliğin Maliyeti: 2050’de yılda 200 milyon kişi yardıma muhtaç olacak
Hayvanlar küresel ısınmaya ayak uyduramıyor!
7 ayda bir yıllık doğal kaynak kullanıldı!
Türkiye, Avrupa'nın ve ABD'nin çöplüğü oldu
Çin’in plastik atıklarının yeni adresi Türkiye

Dünyanın ilk 5G hoteli Gold Coast’ta
Uzay yolcusu kalmasın
Yemek sanatından dövüş sanatından dem vuranlara gelsin. İşte size bilim sanatı.
Anı yakalamak
Yapay Zeka psikiyatrik tedavilerde kullanılacak

Beyin implantları: Nöral devrim mi, düşünce kontrolü mü?
Ölü bedenler çiftliği
Laboratuvarda mutant kertenkele üretildi
Troya'da 11. katman keşfedildi ve kentin tarihi 600 yıl geriye gitti
“Dışkı nakli” koalaların hayatını kurtarabilir

Sydney, dünyanın 5. Melbourne 10. güvenli şehri, Tokyo 1. , İstanbul ise 48. sırada
Türkiye'nin "öfke" haritası..
Kadın olarak yanlız seyahat edecek kadar cesur musunuz?
Dünya nüfusunun %11'i aç!
Avustralya 15’nci Türkiye 66’ıncı sırada…

Donald Trump barış getirebilecek mi?
Rumeli Türküleri Avustralya’da
Doğan Özgüden : özgürlük örneği, hakiki vicdanımız
Reuter mi Karşı-Reuter mi?
Güç Beyin Hasarına Yol Açar mı?

Dinleme adabı
Bakış Açısı
Kayyum
İda Dağı
Adil...

Sümer Atasözleri ve Özdeyişler
Museviliği benimsemiş tek Türk devleti : Hazarlar
İpek Yolu'nun kalbi: Özbekistan
Osman Hamdi Bey.
Ahilik


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar









Basa git