A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

İyi ki doğdun Proton!

Kategori Kategori: Bilim | Yorumlar 0 Yorum | Yazar Yazan: Deniz Günal | 16 Haziran 2019 12:51:00

Tam yüz yıl önce 1919’da Ernest Rutherford protonun varlığını kanıtlayan çalışmasını yayınladı. Proton, Yunanca’da ‘birinci’ demek. Protona adını veren Ernest Rutherford, 1871 yılında Yeni Zelanda’da doğmuş bir İngiliz fizikçi. Nükleer fiziğin babası olarak görülen en önemli deneysel fizikçilerden biri. 1919 yılında, nitrojen ve diğer hafif elementlerin proton çıkardığını buldu. Rutherford, yaptığı deneylerle atomun çekirdek yapısını kurdu, ve radyoaktif çürümenin çekirdek fiziğinin bir işlevi olduğunu buldu.

100 yıl sonra hala protonun tüm gizleri çözülmüş değil.

Sevgili Proton nedir?

Kısaca p ya da p+     olarak çağrılan sevgili Proton, evrenimizin güzide bir atomaltı parçacığıdır.

O heryerde ve herşeyde vardır. Öyle ki güzel evrenimizde en çok bulunan parçacıklardan biridir.  Tüm evrenin yüzde 70inden fazlası odur. Her elementin her atomunun çekirdeğinde o vardır. Hatta evrenimizde en çok bulunan hidrojen atomunun çekirdeğinde yalnızca o vardır. Hatta bir proton aynı zamanda elektronu olmayan bir hidrojendir. Ona hidrojen iyotu denir ama bu biraz kaba oluyor bence.

Bir proton çok hızlı hareket eder. Soğuk ve sıkıcı bir ortamdan geçerken hızı düşebilir, ve ortamdan bekar bir elektron kaldırabilir. Buna karşın protonluğundan ödün vermez. O hala bir protondur. Ama artık kendisine tarafsız hidrojen atomu da denir. Böyleleri başka tarafsız hidrojen atomları ile muhabbete eğilimlidir ki o zaman tarafsız hidrojen molekülü oluştururlar. Yıldızlararası uzayda rastlanan molekül bulutlarında en çok onlar görülür. Nitekim birlikten kuvvet doğar.  Ama elele kimse hızlı koşamaz. Elektron meraklısı hanımlar  haberiniz olsun.   

Evet, sevgili proton her yerde. Hani şarkıda dediği gibi ’her yerde sen herşeyde sen bilmem ki nasıl söylesem’ (Müzeyyen Senar güzel söylüyor.)
 
Buna karşın, Proton, son derece olumlu ve alçak gönüllü bir parçacıktır. Bilimciler, onun elektrik yükünün pozitif, ağırlığının da bir atom ünitesi olduğunu söylerken aslında bunu demek istemektedir.

Fakat alçak gönüllü, çekirdeğine bağlı Protonumuz asla basit bir parçacık değildir. Onu, iki üst ve bir de alt kuark parçası oluşturur. Yerçekimi, elektromanyetizm, zayıf ve güçlü nükler güçler yoğun  ilgi ve etkileşim alanına girer. Ama bunu nasıl başardığını, kendisinin gözlenmesinden yüz yıl sonra hala bilemiyoruz.

Bu kadar gizemli olmaya ne gerek vardı? ‘Çoktan unuturdum ben seni çoktan’ da diyemiyoruz ne yazık ki. Çünkü unutulamaz. Düşünün bir protonun ortalama yaşı yaklaşık 210 milyar yıl kere 10,000 katrilyon yıl. Bunu matematikçiler hiç uzatmadan 2.1×10 üssü 29  olarak yazıyor.  Yani evrenimizle birlikte doğan protonlardan hiç birinin  doğal ölümü henüz gerçekleşmedi, yani özellikle birileri tarafından parçalanmadılarsa. Unutulacak olan biziz bu durumda.

Ortalama ömrü 70 yılcık olan insanların ortalama ömrü milyar kere milyar kere milyar olan protonlara duydukları ilgi ise evrenimizde protonlardan daha da muazzam olan tek şey.

İyi ki doğdun Proton!

Yoksa biz olmayacaktık. Sevgili evrenimiz olmayacaktı. Bu güzelleme senin için yazıldı.


Foto: CERN

Yüksek enerjili bir protonun kuarklarını bir arada tutan gulyon adı verilen parçacıkların  dalgalanan yoğunluğunu göstermektedir. ⠀
 

Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: Henüz oy verilmedi / 0 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış

Yorum Yazın



KalınİtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    







History Life dergisinde Atatürklü "En Büyük Devrimciler" kapağı
İşçi Sınıfı
Bilim insanlarından dünyayı sarsacak iddia
Okurlarımıza ve Yazarlarımıza borcumuz…
Maske savaşları….

Hep bahsettiğimiz sınıf savaşı şu anda oluyor
25 kentte sokağa çıkmak yasak
Yeni Zelanda Başbakanı Ardern'den işverenlere: Haftada 4 gün mesaiye geçmeyi değerlendirin
Avustralya’da eyalet ve bölgeler koronavirüs sınırlamalarını yumuşatıyor
Türkiye'de dindar nesil yetiştirme girişimi ters tepti, gençler dinden uzaklaşıyor

10 yıl sürecek buhrana hazır olun
Avustralya da JobKeeper’dan Koronavirüs Desteği'ne kadar, kimler nelerden yararlanabiliyor?
Koronavirüs salgınının 25 milyon işsiz yaratması bekleniyor
Global resesyon başladı...
Koronavirüs'ün ticari etkisi haftalık 26 milyar dolar

Koronavirüs sonrası dünyada uçaklar nasıl görünecek?
Bir hikayem olmasın - 2019’a veda ederken
Avustralya’nın ilk sualtı oteli Büyük Set Resifi’nde açıldı
Lila, Lenu, Sisifos
Uzun yaşamanın sırrına erdim

Frida Kahlo Müzesi sanal ziyarete açıldı
Kaçırmamanız gereken bir gösteri : ‘Marx’ın Dönüşü’ ücretsiz erişime açıldı
Leonardo da Vinci Hazar Türkü olabilir
Ay çöreği
Tarih Sizi Bekliyor! Toledo'nun Hayali!

Değerler Rabbi
“KAOTİKA”
İnsan, Kıyısı olmayan derya - Kuşkularımı gider
Tarihsel olan nesnel olmaya kapalı mı?
Algı çok tanık tek

Anadolu Talan Ediliyor
Yaşam alanları yok olan 100'den fazla türün "acil yardıma" ihtiyacı var!!!
Avrupa kentleri, sıcak hava dalgalarına uyum sağlamanın yollarını arıyor
Eylemsizliğin Maliyeti: 2050’de yılda 200 milyon kişi yardıma muhtaç olacak
Hayvanlar küresel ısınmaya ayak uyduramıyor!

İnternet hızı rekoru kırıldı
Uçan elektrikli otomobil yarışları yakında başlıyor.
5G teknolojisi, radyasyon ve güvenlik açığı
Akıllı Kontakt Lensler Bakış Açınızı Değiştirecek
Google dünyayı değiştirecek keşfi duyurdu: “Kuantum üstünlüğüne ulaştık”

Avustralyalı bilim insanları Covid 19'u 48 saatte yok ediyor
Avustralyalı bilim insanları Koronavirüs aşısı denemelerine başladı
Muhtemelen zaten hayatta!!!
Eski bir yanardağı Aborijin hikayesi, şimdiye kadar anlatılan en eski hikaye mi?
Beyin bağlantılarını inceleyen en büyük ve ayrıntılı harita yayınlandı…

İmparatorlukların başkenti İstanbul’un yoksulluk tablosu içler acısı
Türkiye’de işsizlik rakamı 16 milyonu buldu
Demokrasiden Otokrasiye
'Koronavirüse karşı güvenilir ülkeler' listesi açıklandı
Son 10 yılda en çok gerileyen ikinci Türkiye olduk!!

Görsel ve İşitselin Önemi | Sözlü Tarih Dersleri : Üç
Söz-ün gösterilmesi | Sözlü tarih dersleri : iki
Söz / Sözün Özü
Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nın çocuk kısmını kutladık
Kadın ve Erkek Birlikte

HİLAFET
27 MAYIS
Pandemi
YALAN YALAN
Dayanışlı Döğüş

Dünyanın İlk Destan Kahramanı: Gılgamış
Antik Çağlarda Kendi Memleketlerine Karşı Savaşan Paralı Askerler
Sümer Atasözleri ve Özdeyişler
Museviliği benimsemiş tek Türk devleti : Hazarlar
İpek Yolu'nun kalbi: Özbekistan


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar










Basa git