A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

Bir Özlemim Var

Kategori Kategori: Nalına Mıhına | Yorumlar 0 Yorum | Yazar Yazan: Metin Atamer | 11 Ocak 2020 09:52:25

İnsan tarihinin hangi döneminde tabipliğin ortaya çıktığını bilmiyorum ancak Selçukluların istila etmesinden çok önce de Anadolu’da yaşayan insanların pek çok konuda olduğu gibi sağlık konusunda çalıştığına inanıyorum. Her ne kadar çivi yazı ile yazılmış Hitit tabletlerinde tabiplikten çok ticaretten sözedilmişse de, şifalı otlarla ilgili bilgiler sözlü gelenekle günümüze ulaşmış görünüyor.

Hangi otun hangi hastalığa nasıl iyi geldiği gibi. Örneğin, mide bulantısına nane limon kaynatılmasının iyi gelmesi, ılık suya bal karıştırılıp içilmesinin kabızlığa, soğuk suya bal karıştırılıp içilmesinin ishale çare olması gibi. Bu bilgiler günümüze her hangi bir yazı ile ulaşmamıştır. Ama vardır.



Çinlilerin tabiplikle ilgili yaptıkları çalışmaların kayıtlı olup olmadığını bilmiyorum fakat Selçuklulardan evvel Gazneliler zamanında Orta Asya’da Gazne’de kurulan tıp medresesinin kalıntıları günümüze kadar ulaşmamıştır.  Selçuklu Devletinde 1063 senelerinde Nişabur kentinde Selçuklu Hastanesi ve Tıp Medresesi’nin kurulduğunu bilmekteyiz. Selçuklu istilası ile birlikte hekimliğin Anadolu’ya taşındığı bir gerçektir. 1055’den itibaren Selçuklular tarafından Bağdat, Şiraz, Berdesir, Kaşan, Ebher, Zencan, Harran, ve Mardin’de bimaristan kurulduğunu da bilmekteyiz. Ancak bu tedavi hastaneleri günümüze kadar ulaşmamıştır. Selçukluların kurdukları şifahanelerden günümüze kadar ulaşan eserler Şam’daki Nureddin Hastanesi 1154, Kayseri’deki Gevher Nesibe Daruş-şifası 1206, Gıyaseddin Keyhusrev Tıp Medresesi 1206’da inşa edilmiştir. Sivas taki Keykavus Daruşşifası 1217, Divriği deki  Turan Melik hastanesi 1228, Tokat’daki Gök Medrese yani Pervane Bey Darüşşifası 1275 ve Çankırı’da Atabey Ferruh hastanesi 1235’de kurulup günümüze kadar gelen yapılardır.

Selçukluların şifahanelerini Anadolu’nun her yanına, mümkün olduğu kadar, yaymaya çalıştığını görmekteyiz. Bilhassa Gevher Nesibe Sultan’ın ince hastalığa yakalanması ile Anadolu’ya 50 sene içinde yaygın sağlık hizmeti verilmesini, kısıtlı imkanlarla sağlamaya çalışmaları takdire şayandır. Yapılan şifahaneler tabip yetişmesine vesile olduğundan ilerleyen tarihlerde daha fazla şifahanelerin  kurulmuş olduğunu görmekteyiz.

Konya’daki Tıp medreselerinin diğer şehirlerden daha fazla olması doğaldır, ancak Anadolu’daki her şehirde bir şifahane bulunması çok önemlidir. Şifahane içinde sadece bir değil, pek çok sağlık konusunun işlendiğini görmekteyiz. Hatta Selçuklu döneminde Anadolu’da akıl hastalarının tedavi edildiği hastaneler de çok sayıda şehirde yapılmıştır. Erzurum yakınlarında bulunan Deli Baba köyündeki tekke, akıl hastalarına tedavi uygulayan kurumlardan biri olarak hizmet vermiştir.

İspanyol seyyah Klavijo‘nun seyahatnamesinde konu şöyle tarif edilir:  ‘’Deli Baba köyünde, akıl hastalarının tedavisiyle meşgul olan dervişler yaşıyor ve buraya getirilen hastalar onların telkinleriyle ve meşguliyet tedavileriyle şifa buluyorlardı.’’ Kimi yerde bu tekkelerde bilhassa ney ile icra edilen müzik, başka bir tedabi yöntemi olarak kullanılmıştır. Selçuklu hükümdarlarının sefere çıktıklarında, kimi yerde 20 kimi yerde 100 deve yükü ile bimâristan ayni şifahanelerini beraberlerinde götürdükleri kayıtlardadır. Bimâristan tımarhane veya hastane olarak algılanır.

Selçuklularda dört değişik bimâristan bulunmaktaydı. Kervansaray bimâristanları Anadolu’da dört bir tarafa yayılan ticaret kervanlarının akşamları yerleştikleri mekanlar olarak bilinen kervansaraylarda, tüccarlara hizmet vermesi için geliştirilmişti. Hem yolcular hem de kervan hayvanları bu hizmetten yararlanırdı.

Bir de saray bimâristanları hizmet verirdi. Bunlar sarayın güney yanında camisi bulunan, medresesi olan, hankah yani dergah, hamam ve ribattan yani kervansaraydan oluşan bir kompleksi barındırırdı. Selçuklu döneminde bunlar genelde büyük şehirlerin yakınında oluşturulurdu.

Bakınız, tıp bu güne gelirken bir çok evre geçirmiştir. Tarih içinde Selçuklu döneminde Anadolu, sağlık açısından belki en verimli çağı yaşamıştır. Sağlık hizmetinin Anadolu’nun en ücra köyüne kadar götürülmüş olduğunu görmekteyiz. Günümüz Türkiye’sinde ise varsa yoksa İstanbul’a yapılan yatırım, biraz da  Anadolu’ya yönelse, o günleri eski günleri özlemesek diye bir sözüm geldi söyledim hem nalına hem mıhına.

Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: 10 / 1 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış

Yorum Yazın



KalınİtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    







Avustralya'da 200 milyon yıllık 'dinozor ağaçlar' büyük yangından nasıl kurtarıldı?
Dünya 3 derece daha ısınırsa Avustralya’daki yangınlar olağan hale gelecek
Avustralya yangınları: Neden 4 aydır söndürülemiyor, bilançosu ne?
Alevler Sydney'e dayandı...
Avustralya Yanıyor!!!

Göçmen kaçakçılığı sektör oldu: "Yüzde yüz garantili, risk yok"
ABD Kasım Süleymani'niyi öldürüldü!!!
Erdoğan'dan Libya'ya askeri destek açıklaması
Kişisel siyasi çıkarı için görevini kötüye kullandı…
Fransa'da son yılların en büyük grevi hayatı felç etti

Gıda fiyatlarında yıllık enflasyon %36.9
Türkiye ekonomisi: Tünelin ucunda ışık var mı?
Ekonomik kaygı bankalar önünde uzun kuyruklar oluşturdu!
Türk Lirası tehlikeli eşikte…
Borç Hazine’nin kamçısı!!!

Bir hikayem olmasın - 2019’a veda ederken
Avustralya’nın ilk sualtı oteli Büyük Set Resifi’nde açıldı
Lila, Lenu, Sisifos
Uzun yaşamanın sırrına erdim
Ölüme ve mezarlıklara bakış açınızı değiştirme vakti!

Leonardo da Vinci Hazar Türkü olabilir
Ay çöreği
Tarih Sizi Bekliyor! Toledo'nun Hayali!
‘Anlatamıyorum’u dünyanın en çok okunan ikinci şiiri
Zamannın ruhuna aykırı bir sergi

İnsan, Kıyısı olmayan derya - Kuşkularımı gider
Tarihsel olan nesnel olmaya kapalı mı?
Algı çok tanık tek
Bir Süreç Olarak İnsan
Ütopya: Ayakları yerde, başı gökte

Avrupa kentleri, sıcak hava dalgalarına uyum sağlamanın yollarını arıyor
Eylemsizliğin Maliyeti: 2050’de yılda 200 milyon kişi yardıma muhtaç olacak
Hayvanlar küresel ısınmaya ayak uyduramıyor!
7 ayda bir yıllık doğal kaynak kullanıldı!
Türkiye, Avrupa'nın ve ABD'nin çöplüğü oldu

5G teknolojisi, radyasyon ve güvenlik açığı
Akıllı Kontakt Lensler Bakış Açınızı Değiştirecek
Google dünyayı değiştirecek keşfi duyurdu: “Kuantum üstünlüğüne ulaştık”
Google’ın kuantum bilgisayar devrimi nedir? Dünyayı nasıl değiştirebilir?
Dünyanın ilk 5G hoteli Gold Coast’ta

Yeni Canlı Makineler Geliyor!
Uzayda beklenmedik kütleçekimsel dalga patlaması saptandı
170.000 yıllık pişirilmiş bitki kalıntıları Afrika’da bulundu
İlk insanlar hangi amaçla resmediyorlardı?
Modern insanın genetiği en fazla 38 yıl yaşamaya izin veriyor

Türkiye’de ‘zengin-fakir’ kutuplaşması!!!
AKP'nin utanç tablosu
Türkiye, Ürdün ve BAE’nin Libya’ya silah sevkiyatı BM raporunda
Çin ve Türkiye 'en büyük gazeteci hapishanesi
Dünyada en kaliteli yaşam sıralamasında Norveç 1’inci, Avustralya 5’inci, Türkiye 59’uncu

Nâzım Hikmet Paris’te
Küba Devrimi 61 yaşında
Abidin Dino ile Düşünmek
ekitaplar hediyemizdir
Donald Trump barış getirebilecek mi?

Kim Deli Kim Akıllı
Bir Özlemim Var
Makus Talih
Neydik N’olduk Ailesi
Kanal İSTANBUL

Dünyanın İlk Destan Kahramanı: Gılgamış
Antik Çağlarda Kendi Memleketlerine Karşı Savaşan Paralı Askerler
Sümer Atasözleri ve Özdeyişler
Museviliği benimsemiş tek Türk devleti : Hazarlar
İpek Yolu'nun kalbi: Özbekistan


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar










Basa git