Onun sorusuyla başladık.

Dur bakayım ne kitabı o, İbn-i Batuta mı?

Benim en iyi arkadaşımdır o; dünyanın en iyi adamıdır.

Tam anlamadım o işi. Nuri Bilge Ceylan’a vermişler. Demek ki bir aktivite olunca veriyorlar. Paris’te sergiye gideceğim, o zaman verecekler galiba.

Hiçbir şey. Çok fazla ödül aldım. Bu da onlardan biri.

Benim için, kendi memleketimdeki adamların bana ödül vermesi çok daha mühimdir. İftiharla aldığım ödüllerden biri, Cumhurbaşkanlığı Sanat Büyük Ödülü’dür. Yurtdışında belki en çok tanınan Türklerden biriyim ama kendi milletimin bilmesi daha kıymetli bence.

Yaklaştı mı o kadar?! Kutlamam ama evdekiler kutlar, benim de başımı derde sokarlar, canım da sıkılır aslında.

81 yaşındayım, 82’ye gireceğim. E ne yapayım ya..

Yahu işim mi yok, yapıyorsun kimse farkına varmıyor kardeşim. Bir sürü şey var ama bütün dünyayı gezmişim, gideceğim yer kalmadı. Üşeniyorum. Entipüften şeylerle uğraşıyor Türk milleti. Ben gazeteciliği Time’da çalışırken öğrendim. Ben Hürriyet’ten tekaüdüm ama gazeteciliği dışarıda öğrendim. Şimdi karıları almışlar, köşe yazarı yapıyorlar, karı güzeldir diye! Böyle enayi şeylerle uğraşıyorlar.

Ben, yaşadığım devrin mühim olaylarını kaydedip vazifemi yapmak istiyorum. Sanat ne kadar mühimse, onu yapan adamlar da mühim. Zaten insanlar Türkiye’de durup dururken harcanıyorsa, bir de biz harcamayalım onları.

Ben kültürümü gelecek asırlara vermekle mükellefim. Gazetecinin vazifesi budur. Gazetecilik don edebiyatı yapmak değildir. Gazetecilik aynı zamanda tarihe kayıt düşmektir. Taraflı yazan, kafası almadığı için yanlış yazan gazeteciden hayır gelmez. Foto muhabiri yalan konuşamaz. Fotoğraf; haberin, olayın en doğru yansıtıldığı bir alandır.

Yerli, yabancı birçok fotoğrafçıyı beğenirim. İsimleri kalmıyor aklımda. Geçenlerde, National Geographic’te bir fotoğraf gördüm. ‘Yahu ne güzel resim!’ dedim. ‘Abi onu zaten sen seçmiştin’ dediler. Geçenlerde bir bankanın fotoğraf yarışması vardı, jüriydik. Orada o kadar güzel foto-röportajlar vardı ki... Bizim gazeteciler ayakta uyuyor. Amatör ya da profesyoneller arasındaki iyi fotoğrafçıları göremiyorlar.

Pek fazla yok. Bir gün harika bir iş yapıyor, ertesi gün enayi bir şeyi fotoğraf diye gösteriyor bana.

Hepsi. Tanıdığım, sevdiğim, okuduğum kişilerin fotoğraflarını çektim. Birçoğu arkadaşım, dostumdu. Lalettayin bir herifin fotoğrafını çekmiyorum. Biri geliyor, ‘Benim de resmimi çeksene’ diyor. Ben de diyorum ki ‘Okey, git bir adam öldür, katil ol, katilsin diye çekeyim senin resmini; yoksa ne diye çekeyim durduk yerde?’ Herif kendini bir şey, beni de fotoğrafçı zannediyor. Halbuki ben hep gazeteci oldum.

Öyle. Ben edebiyatçıların fotoğraflarını çekmeseydim, Türk Edebiyatı suratsız kalacaktı! O yazarların hepsi de benim arkadaşımdı.

Saniyenin 250’de 1’inde olan, fotoğrafın kaydıdır. Öncesinde yıllarca uğraşıyorsun. Sonra o kafandakine denk geldiğinde deklanşöre basıyorsun. Fotoğraf düşünmek, fotoğraf çekmekten daha iyi. Benim en çok sevdiğim fotoğraflarım, çekemediğim fotoğraflardır. Bazın öyle durumlar oluyor ki ‘Keşke yanımda makine olsaydı, şimdi çekseydim’ diyorum.

Matrak geçmişim. Fotoğrafı makine çekmez, insan, beyniyle çekiyor demek istiyorum. Ben sana şimdi en güzel daktiloyu versem en iyi romanı mı yazarsın? Var mı böyle bir şey?

Bak, ben en çok yaşama sevinci olan mesleği seçtim. Yeni memleketlere gidiyorsun, yeni dünyalar keşfediyorsun. Kaydedip, bilmeyen adamlara göstermeye çalışıyorsun. O kadar heyecanlı, insanı coşturan bir şey ki, bana kalırsa edebiyata, şiire de fark atar.

E tabii öyle olacak. İnsan doğduğu yerin adamıdır evladım. Öteki yerlere seyahate gidersin, bakınırsın, soluklanır dönersin. Ben niye oturayım Amerika’da?

Ne 80 bini? 1 milyon resim var! Ben Hindistan’a gidiyorum, 20 bin resimle dönüyorum. Türkiye hâlâ böyle şeylere hazır değil kardeşim! Kimse de bana yardım filan etmiyor!

Tabii ki çekiyorum. Hâlâ Time muhabiriyim. Fotoğrafla uğraşıyorum.

Öyle değil. Benden daha tanınmış bir Türk yok. Fakat bize bir adama nasıl sahip çıkılır o bilinmiyor. Orhan Veli Enstitüsü var mı? Yahya Kemal Enstitüsü var mı? Yani böyle bir şey olabileceğini bu millet bilmiyor! Kapitalist züppeler ancak kendi adlarının bir yerde geçmesini düşünürler. Kapitalistler sanatı mı kurtaracak, kültürü mü koruyacak, öyle şey yok. Sanat paradan daha mühim bir şeydir. Tarih boyunca buna da kimsenin aklı yatmamıştır. Büyük ressamları, Leonardo’ları, Rafaelo’ları hep zengin aileler ya da Papalık beslemiştir. O da fena! Zül! Papalık mı dünya sanatını kurtaracak? Papalık kendini kurtarsın!

Sembolü geç, ben o fotoğrafları çekmeseydim, eski İstanbul’u bilmeyecektiniz. Benim eski İstanbul’u gösteren fotoğraflarımda öyle yerler vardır ki bugün hiç kalmamış, tümüyle değişmiştir. Tenis kortu olmuştur, bilmem ne de bilmem ne olmuştur. 

Hayır. Unutma ben foto-muhabiriyim, fotoğrafçı değilim. Reklam fotoğrafçıları daha çok kazanır.

Nasıl alacağım, Hayat mecmuasında aylıklı memurum, Life’ta da öyle, parça parça kazanıyorsun, onu da yollarda yiyorsun! Gazetecilikte yalnızca patronlar kazanır. Sen hiç zengin gazeteci gördün mü?

O burada böyledir. Burada öyle gazeteciler var ki Life’ın yazı işleri müdüründen daha çok para alıyor! O adamın pabucu bile olmaz. Bu doğru bir olay değildir.

Onlar ıstırap çekiyorlar! Fotoğrafçı diye ortalıkta dolaşan birçok insan aslında ıstırap çekiyor.

Kültürle ilgileniyorum. Savaş fotoğrafları da çektim. Fakat o da tarihle ilgili bir iştir. Dört kere savaşa gittim. 1970’te Beyrut’ta önümdeki araba bombalandı. İçindeki adam atlamasaydı eriyecekti.