Sidney’in kütüphanelerinde yaşlı kadınlar görürüm hep. Kıvırcık kısa kır saçlarıyla, beli büzgülü dar paçalı, bej keten pantolonlarıyla, renkli hırkalarıyla birbirlerine benzerler kimileri. Ötekilerin, daha uğraşılmış saçları vardır. Çocukluğumun Burda dergilerindeki yaşlıca modellerin saçlarına benzer azıcık. Başka hiçbir makyajın olmadığı yüzlerinde dudakları renkli renklidir kırmızı rujlarıyla.

Bazen yalnızlardır. Bazen iki üç arkadaş sanki az önce, yandaki alışveriş merkezinin kafelerinden birinde sabah kahvelerini içmiş, kuru üzümlü keklerini yemiş, ordan da kütüphaneye gelmişlerdir. Öyle bir halleri vardır. Sabah 11 buçuk sıralarında gördüğümde nedense öyle olduğunu düşünürüm hep. Severim bu kadınları. Otobüslerde, trenlerde görürüm onları kimi zaman, hayır, aynı kadınları değil, onlara çok benzeyen başkalarını. Kim bilir belki aynılarına rastlamışlığım da vardır. Ellerinde kütüphaneden ödünç alındığı belli olan hafif eskimiş romanlar vardır hep. Onları, kısa saçlarını, meraklı, yumuşak, güleç yüzlerini, ellerindeki romanlarını severim. Belki de benim hiç okumayacağım romanlardır bunlar, ama ellerinde oluşunu severim.


Yine rastladım onlardan birine. Bu defa, oturma bölümündeki koltuklardan birine yerleşmiş, Doğa ve Sağlık dergisinin, kütüphaneden çıkartılmasına izin verilmeyen en son sayısını okuyordu. Yanından geçerken başını kaldırıp baktı, gülümsedik birbirimize.

Kütüphanelerin kendilerine özgü bir kokuları var, bilir misiniz bu kokuyu? Kitapçılardaki kokudan farklı... Kitap, yaşam ve insanla kaynaşmıştır burada.  Sanki hayatına mola verip gelmiştir buradaki insan, kolunun altında kitabıyla evine dönecek, koltuğuna ve hayatına yeniden gömülecektir. Geri verdiğinde yaşamı  karışmış olacaktır kitaba. Hepimiz gibidir onun yaşamı da, hem de hiç kimsenin gibidir. Bir gerçektir ama bir sırdır da. Kitap, şimdi bütün bunları da katmıştır sayfalarına. Ve biz bunu hissederiz elimize aldığımızda.  

Kocaman cam kapıyı itip içeri girdiğimde, işte bu koku karşıladı beni, bir de neşeli bir kahve kokusu. Kütüphanenin kafesinden yayılan keskin, hoş  kahve kokusu kitapların kokusuyla birleşmiş, bu rüzgarlı sonbahar öğle sonrasında, içeri girer girmez hoşgeldin diyordu.

Kahveyle kitap eski arkadaş. Yıllar önce de kahve kokusu olurdu Sidney’in kütüphanelerinde.  Neskafe kokusuydu o zamanlar. O sıralar gittiğim küçük kütüphanenin minik mutfağında neskafe ve poşet çaylar vardı. Elimde ödünç alacağım kitaplar ve kütüphane kartım, görevlilerin masasına yaklaştığımda, önlerindeki kupalarda yarı içilmiş kahveler, çaylar olurdu. Kahve kokusu çay kokusunu bastırırdı hep. Kahvenin keskin doğal kokusundan ve çayların demleme değil poşet çay oluşundan olmalı. Yoksa, yeni demlenmiş sıcacık kırmızı bir bardak çay da kahve kadar yakışır kitabın yanına.

Kapıdan girince hemen yanda Jodie Picoult’lar, Cathy Kelly’ler, Barbara Taylor Bradford’lar, Nicholas Sparks’lar... Çok satan kitapların bazılarına ayrı, küçük bir yer ayırmışlar ve bunları kısa sureli ödünç alınır yapmışlar. Yedi günde okuyup geri getirmeniz gerekiyor. Demek bunlar çarçabuk okunup bitirilebilen kitaplar... Ne dersiniz, İyi mi kötü mü bu?

 A’dan Z’ye sıralanmış raflar arasında ödünç almak istediğim kitabı ararken, P’de Orhan Pamuk’un Sessiz Ev’i ve Beyaz Kale’si çıktı karşıma. İngilizce baskıları tabii. Sonra Joseph Kanon adlı tanımadığım bir yazarın Istanbul Passage  adlı kitabını gördüm. Şöyle bir göz gezdirdim. Bölüm başlıkları Bebek, Laleli, Pera, Kanlıca, Üsküdar, Büyükada, Galata Köprüsü. İkinci Dünya Savaşı sonrası İstanbul’unda geçen yeraltı dünyası romanlarından biri. İşte Batı dünyasının romanlarında, filmlerinde İstanbul: Karanlık işlerin döndüğü, serüvenler yaşanan, egzotik şehir.

Kitap ararken çoğu zaman fazla dikkat etmeden bakıp geçtiğim raflarda, kitapların sayısının çokluğunu fark ettim bugün. Bir kütüphanede kitapların çokluğu şaşırtıcı değilse de etkileyici. Ne denli uğraşsanız, her kitabı okumanızın olası olmadığını bir kez daha fark ediyorsunuz. Yok, her kitabı okumak da istemiyorsunuz tabii. Okumayı aklımızdan bile geçirmeyeceğimiz, hiçbir zaman okumak istemeyeceğimiz ne çok kitap var. Ama istesek de okuma fırsatı bulamayacağımız kitap sayısı belki ondan fazladır.  Ömür yetmez buna. Üstelik  kiminin varlığından haberimiz bile olmaz. Biraz üzücü değil mi bu? Bir yerlerde tam bizim için bir kitap var. Belki kendimizi bulacağız onda. Belki yaşamımızın bu noktasında tam gereksinimini duyduğumuz kitap.  Ama onu nerede, nasıl bulacağımızı bilmiyoruz.

Tek bir kitaptı aradığım, elimde üç kitapla çıktım kütüphaneden. Hep böyle oluyor, raflar arasında dolaşırken rastlıyorum, kaçırmak istemiyorum. Evde bekleyen kitaplar da ayrı. Anlaşılan geri getirme tarihi yaklaştığında, uzatıp ek süreyi de kullanmam gerekecek.