A Yorum
  Acilis Sayfasi Yap Sik Kullanilanlara Ekle  

   
A yorum Kurum
iletisim
login
yayin ilkeleri...



yazi dizileri

Yazı karekteri : (+) Büyük | (-) Küçük

Afganistan'da onlarca arkeolojik alan buldozerle yıkılarak yağmaya açıldı.

Kategori Kategori: Yaşam | Yorumlar 0 Yorum | 23 Ocak 2024 01:10:58

ABD'deki Chicago Üniversitesiden araştırmacılar Afganistan'da onlarca arkeolojik alanın buldozerlerle yıkılarak sistematik bir şekilde yağmaya açıldığını buldu. Uydu fotoğraflarıyla yaptıkları analizlerin, Afganistan'da Taliban'dan önceki hükümet döneminde başlayan sistemli yağmalamanın Taliban'ın 2021'de iktidara gelmesinden bu yana devam ettiğine dair ilk kesin fotoğraflı kanıtı sağladığını söylüyorlar.

Araştırmacılara göre hasar gören yerler arasında Geç Tunç Çağı ve Demir Çağı'na (M.Ö. 1000'den önce) kadar uzanan antik yerleşimler var.



Tespit ettikleri alanların çoğu, iki bin yıldan uzun süre önce bölgede hakimiyet kurmuş olan, Toharistan olarak da bilinen Baktriya'nın başkenti ve Afganistan'ın kuzeyinde bulunan Belh bölgesinde bulunuyor.

MÖ 327'de Büyük İskender bölgeyi fethetti ve Ahameniş hükümdarını yendikten sonra Roksana adındaki Baktriyalı bir kadınla evlendi.



Doğu-batı doğrultusundaki ana İpek Yolu rotasında konumlanan bölgenin kalbindeki Belh kenti, Zerdüşiliğin ve Budist öğretinin merkezi oldu. Daha sonralarıysa önemli bir İslami kent haline geldi.

Chicago Üniversitesi'nin Kültürel Mirası Koruma Merkezi'nden araştırmacılar Afganistan'da 29 binden fazla arkeolojik alanı uydu görüntüleri ve diğer araçlar yardımıyla tespit ettiler.

Ancak Belh bölgesinde 2018'dan itibaren yeni bir sürecin başladığını buldular. Araştırmacılara göre farklı tarihli görüntülerde bir görünüp bir kaybolan ve geride bıraktıkları izlere bakılınca ne olduğu anlaşılan noktalar buldozerler.

Merkezin Direktörü Prof. Gil Stein, buldozerle yeni yıkıldığı düşünülen bölgelerin ileri tarihli görüntülerde yağmacıların kazdığı çukurlarla kaplandığını belirtiyor. "Yani insanlar arkeolojik alanları sistematik olarak yağmalamaya açmak için devasa bölgeyi boşatıyorlardı" diyor.



Ekip, 2018 ile 2021 yılları arasında 162 antik yerleşimin "haftada bir gibi şaşırtıcı bir sıklıkta tahrip edildiğini" ve uygulamanın Taliban yönetimi altında 37 bölgede daha devam ettiğini buldu.

Araştırmacılar potansiyel yağmacıların girişini önlemek için kesin konumları yayınlamıyorlar. Alanları belgeleyen çalışmaların çoğu henüz başlangıç aşamasında.

Bu, araştırmacıların, çoğunlukla höyükler, kaleler, kervansaray olarak bilinen yol kenarındaki hanlar ve kanal sistemlerinden oluşan alanlarda nelerin gömülü olduğunu bilmedikleri anlamına geliyor.

Ancak yalnızca 97 km uzakta, 1978'de 2 bin yıllık Baktriya altınının keşfedildiği Tilya Tepesi yer alıyor.

"Altın Tepesi" de olarak bilinen bu yer, Afganistan'ın Kayıp Hazineleri olarak adlandırılan altın takılar, ince işli bir taç ve madeni paralar da dahil olmak üzere 20 bin nadir varlığı barındırıyordu. Tilya Tepesi'ndeki 20 bin nadir varlık arasında ince işli bir taç da yer alıyordu.

'Sanki ruhum ölüyormuş gibi hissediyorum'

Cambridge Üniversitesi'nden araştırma görevlisi Said Reza Huseini, "Her höyükte bir medeniyetin katmanlarını ortaya çıkarabilirsiniz" diyor.

Belh'te doğup 20'li yaşlarını gönüllü olarak Afganistan'ın kuzeyindeki, araştırmacıların bazılarının yıkıldığını söylediği arkeolojik alanları araştırarak geçiren Huseini; Chicago Üniversitesi'nden gelen görüntüleri görünce çok şaşırdı:

"Duyduğumda sanki ruhum ölüyormuş gibi hissediyorum" dedi.

Görünen yıkımın arkasında kimin olduğuna dair net bir cevap yok.

Prof. Stein, bu modelin eski cumhurbaşkanı Eşref Gani liderliğindeki önceki hükümet döneminde başlayıp Taliban döneminde de devam etmesinin anlamlı olduğunu söylüyor.

Gani'nin hükümeti zayıftı ve ülkenin bazı bölgelerini tam kontrol edemiyordu.

Kuzey Afganistan'ın en büyük şehri Mezar-ı Şerif'in de içinde bulunduğu Belh, Ağustos 2021'de Taliban'ın kontrolüne geçen ilk bölgeler arasındaydı.
'Milislerin izni olmadan hiç kimse kazı yapamaz'



Profesör Stein, bu alanların hafriyat ekipmanı satın alabilecek veya kiralayabilecek ve "kimsenin müdahalesi olmadan" bunları kırsal alanlara taşıyabilecek kadar zengin ve güçlü kişiler tarafından yağmalandığına inanıyor.

Huseini, 2009 yılında ülkeyi terk etmeden önce bölgedeki bazı arkeolojik alanların yağmalandığını söyledi.

BBC'ye verdiği demeçte, "Bölgedeki güçlerin ve milislerin izni olmadan hiç kimse kazı yapamaz" dedi.

"Onlar için tarihi değer önemli değil, ne bulabileceklerini görmek için kazıp yok ediyorlar. Bunu kendi gözlerimle gördüm; hatta bir şeyler olup olmadığını kontrol etmek için toprak eleği bile kullandılar."

Bir zamanlar bir milis komutanının afyon ektiği antik bir bölgeye arkeolojik erişimi güvence altına alma çalışmalarına katıldığını söylüyor.



Taliban, yağma iddialarını reddediyor

Taliban 2001 yılında iktidara geldiği ilk dönemde, bir zamanlar dünyanın en büyük Buda heykeli olan 1.500 yıllık Bamiyan Budalarını havaya uçurduğunda dünya çapında şaşkınlığa neden olmuştu.

Ancak bundan yirmi yıl sonra iktidara yeniden geldiklerinde ülkenin kadim mirasına saygı duyacaklarını söylemişlerdi.

Taliban'ın bilgi ve kültürden sorumlu bakan yardımcısı Atiqullah Azizi, tarihi mekanların bakımı için 800 kişilik bir birimin görevlendirildiğini söyleyerek yağma yapıldığı yönündeki iddiaları reddetti.

Azizi, BBC'ye yaptığı açıklamada, bazı kuruluşların bakanlığa "buldozer faaliyetleri ve toprağın yerini değiştiren insanlar" ile ilgili görüntüler ilettiğini söyledi ancak, "Alanları kontrol etmek için çeşitli ekipler gönderdik ve bunların herhangi birinde tek bir olay yaşanmadığına güvence verebilirim" dedi.



2007'de Belh'te çekilen bu fotoğrafta Said Reza Huseini, kariyerinin ilk yıllarında bölgedeki arkeolojik alanların araştırılmasına yardımcı oluyor.

'Hepimize ait bir miras'

Bunların yanında Taliban'ın savunma bakanlığı, heykeller, mumyalar, altın bir taç, bir kitap ve kılıçlar da dahil olmak üzere yaklaşık 27 milyon dolar değerindeki antikaları kaçırmaya çalışmakla suçlanan üç kişinin Eylül ayında tutuklandığını söyledi.

Eserlerin ulusal müzeye teslim edildiği ve soruşturmanın devam ettiği belirtildi.

Azizi'nin cevabını Prof. Stein ile paylaştım.

"Kanıtlarla yüzleşmenin utanç verici olması dışında, insanların bunu neden inkar edeceğini tahmin edemiyorum" dedi.

"Çok farklı iki siyasi rejim arasında bile süreklilik olduğunu gösterebiliriz."

Profesör Stein, yağmalanan eserlerin İran, Pakistan ve diğer ülkeler aracılığıyla Afganistan'dan kaçırıldığına ve daha sonra Avrupa, Kuzey Amerika ve Uzak Doğu'ya ulaştığına inanıyor.

Bazılarının dünya çapındaki müzayedelerde ve müzelerde tarihsiz ve isimsiz olarak sergilenme olasılığı var.

Hiç kataloglanmamış olanları bulmanın zor olduğuna dikkat çekiyor, ancak aramanın ve daha fazlasının bulunabileceği yerleri korumanın önemli olduğuna inanıyor.

Prof. Stein, "Afganistan'ın mirası gerçekten de dünya mirasının bir parçası ve dürüst olmak gerekirse hepimize ait bir miras" diyor.



Kaynak: BBC | Kawoon Khamoosh


Facebook'ta paylaş   |   Twitter'da paylaş


 | Puan: Henüz oy verilmedi / 0 Oy | Yazdırılabilir SayfaYazdır

Yorumlar


Henüz Yorum Yazılmamış

Yorum Yazın



KalınİtalikAltçizgiliLink  
Simge Ekle

    

    

    

    







Dünyanın gözü kulağı Ortadoğuda: İran-İsrail gerilimi tırmanıyor.
İsrail, Gazze'de yardım konvoyunu hedef aldı: Biri Avustralyalı 7 kişi öldürüldü
DEVLET-ULUSTAN FEDERASYONA, ekitap
Dünyada altın madenciliği nasıl yapılıyor, kazalar ne kadar yaygın?
Afganistan: Aktivistlerden kadınlar için online dergi

AFP'den SADAT iddiası: Nijer'e bin paralı asker gönderildi.
Yeni Kaledonya'da neler oluyor?
Rusya: İngiltere'ye ait hedefleri vurabiliriz
AB, Türkiye'ye verdiği mülteci fonunun nasıl harcandığını öğrenemiyor.
Avustralya Dışişleri Bakanı Wong: Filistin'i tanımaya hazırız.

Tayland esrarı yeniden yasaklıyor.
İstanbul kirada Avrupa’nın lideri
Türkiye AB’nin 6 milyar Euro mülteci yardımını nasıl harcadı, AB Sayıştayı’nın eleştirileri neler?
Yoksulluk sınırı bir yılda 24 bin TL arttı.
Türkiye son 20 yılda faize 563 milyar dolar ödedi

Fahri Kiamil
İki annenin başlattığı akıllı telefon karşıtı hareket çığ gibi büyüdü
Afganistan'da onlarca arkeolojik alan buldozerle yıkılarak yağmaya açıldı.
Franz Kolschitzky: Viyana Kuşatması'ndan Kalan Kahveleri Değerlendiren Girişimci
Kış güneşi arayan Britanyalıların adresi Türkiye

"İNEK BAYRAMI" ekitap
Dünya tarihini şekillendiren 6 içecek türü
Taş Kağıt Makas Oyunu (Jan Ken Pon)
"DUHOK KONUŞUYOR" ekitap
ENTERNASYONAL

KİBİRLİ GÜÇ ZEHİR - ERDEMLİ BİLİM PANZEHİR
KARARLILIK - KİŞİSEL ALTYAPI
TARİHSEL KİŞİLİK
TARİHSEL İNSAN
SÜREÇ VE TARİHSEL ÖZNE

'Yeşil İslam' Endonezya'yı iklim çöküşünden kurtarabilir mi?
İsviçreli kadınlar AİHM'de görülen iklim değişikliği davasında zafer kazandı.
Yorgun dünya artık yavaş dönüyor
Avustralya’daki dev yosun ormanlarını yapay zekâ koruyor
2023'te sıcaklık rekoru kırıldı

Apple otomobili ABD'de üretime bir adım daha yaklaştı.
Yaşgünün Kutlu Olsun James Webb Uzay Teleskobu
Su ve deterjan olmadan çalışan bir çamaşır makinesi
Akıl okuyabilen robot tasarladılar
Sanal Gerçeklik, Artırılmış Gerçeklik , Metaverse, Sanal Uzay Nedir?

Bilim insanı Matthieu Juncker ekosistemi gözlemlemek için ıssız adada 8 ay tek başına kalacak.
Beynine çip takılan kişinin düşünceleri 25 dakika boyunca okundu.
14 Mart Pi Günü, Günün Kutlu Olsun Pi !
Tüm canlılar için en ideal sıcak
Avustralya’da 350 kişinin konuştuğu yeni bir dil gelişti

İstanbulluların %44'ü kıt kanaat geçiniyor
Türkiye artık yabancılar içinde ucuz değil…
2023'te 282 milyon insan açlık yaşadı.
Servet dağılımı adaletsizliği: Türkiye'de %1’lik kesim servetin %40’ını alıyor
BM Raporu: İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırısında soykırım suçu iddiası

GEÇİTKALE'DEN GELİYORDU...
GENÇ BİR YAZARA BİRKAÇ TAVSİYE
DEĞİŞİYOR, YOKSULLAŞIYOR
“KİRAZ ZAMANI” SERÇELER, KİRAZ AĞACIMIZ, RAZZİA
Enflasyon Rehberi

DEVLETİN CİDDİYETİ
UCUZ ET
Hesap
---İST
SANDIK

İskandinav Göçleri ve Vikinglerin Avrupa Üzerindeki Etkisi
Hümanizm Nedir?
Osmanlı’da kahve kültürü, Osmanlı’da kahve isimleri..
Amerika’da Ayrımcı Politikalar ve Siyahi Mücadele Tarihi
Dünyanın İlk Destan Kahramanı: Gılgamış


kose yazarlari En Cok Okunanlar
Son 30 günde en çok okunanlar
En Cok Okunanlar










Basa git